Cổ đông thắc mắc: Sao lại đề nghị thông qua khi chưa có thảo luận gì, chủ tọa đáp, vì thời gian có hạn, sợ chốc nữa cổ đông bỏ về, bây giờ việc thông qua cứ thông qua, bàn cãi gì tính sau. Cổ đông… bó tay!

Trên đây là chuyện một ĐHCĐ vừa diễn ra tại Hà Nội mà người viết có dịp tham dự. Mùa ĐHCĐ năm nay đã vãn. Tổng kết lại chuyện họp hành, bầu bán mùa này, mới thấy hóa ra nhiều bác DN nhà mình tổ chức đại hội y chang… sách Tàu!?

"Con tàu này lên Tây Bắc anh đi chăng". Ngỡ như vần thơ của Chế Lan Viên chỉ là hình ảnh về một thời tuổi trẻ say mê lên rừng, xuống biển. Nhưng không, cụ Chế ạ, bây giờ nhà đầu tư nào có lòng với TTCK, muốn dự ĐHCĐ để thể hiện quyền làm chủ (như khuyến nghị của các bậc đức cao vọng trọng), thì phải bám tàu xe không chỉ "lên Tây Bắc" mà còn phải "hành phương Nam", "xuôi miền Trung"... vân vân và vân vân…

Hôm trước, nhận được thư mời lên Mường La, Sơn La dự ĐHCĐ, lại nhớ đến cái chước "Dĩ dật đãi lao" trong Binh pháp Tôn Tử. Cái hay của kế sách này là lấy sự thanh thản để đối phó với hấp tấp, nhọc nhằn; dưỡng sức mà đợi kẻ phí sức, lấy gần đợi xa, lấy nhàn đợi mệt. Tôn Tử gọi thế là: "Ẩn sâu dưới chín từng đất, hành động trên chín từng trời". Ngày nay, DN ấy dẫu có chi nhánh hoành tráng ngay giữa thủ đô, nhưng vẫn thích "về với thiên nhiên" tổ chức ĐHCĐ ở miệt rừng. Cổ đông có "chống gậy lên non" đến nơi thì cũng đã thở hắt ra, lấy đâu tâm sức mà đóng với góp...  

Lại có chuyện một DN phương Nam, năm trước đại hội tổ chức rình rang ở một khách sạn hoa lệ nhất Sài thành. Năm nay, chán cảnh phồn hoa, lại quay về nơi thủy tận. Hỏi chuyện thì ông chủ DN bảo nhỏ rằng, năm qua khó khăn, làm ăn kém đi chút đỉnh. Tổ chức dưới này cho cổ đông ngại xa ít đến, càng đỡ rát mặt???

Cái việc không được đi dự đại hội vì không phải là cổ đông lớn đã là chuyện "biết rồi, khổ lắm nói mãi". Nhưng vẫn phải nhắc lại câu chuyện này ở CTCP Dệt may Hà Nội. Vì cái sự lớn hay bé ở công ty này lạ lắm. Có vị cổ đông sở hữu gần 2 tỷ đồng mệnh giá cổ phiếu vẫn bị coi là nhỏ lẻ… Nhỏ lẻ mà như thế thì cái ước muốn nhỏ lẻ chắc là chẳng phải của riêng mình!

Nhưng chuyện ấy dẫu có gây bất bình thì cũng chỉ giống như chuyện trẻ con không được ăn thịt chó mà cụ Nam Cao đã viết. Còn có chuyện cổ đông của một DN niêm yết, đến cổng rồi mà vẫn không làm sao tham dự ĐHCĐ, chỉ vì cậu bảo vệ còn nguyên tắc hơn cả công an hộ tịch. Cậu ấy bảo, chứng minh thư của cổ đông này có dấu hiệu tẩy xóa? Rất có thể vị ấy tham dự với ý đồ xấu hoặc tệ hơn, mạo danh cổ đông, nên kiên quyết: mời về.  

Cổ đông vốn vẫn được gọi là ông chủ của DN. Nhưng hình như ông chủ cũng có vài loại ông chủ, mà đầy tớ cũng có dăm bảy loại đầy tớ thì phải. Hay là cái đòn "Phản khách vi chủ" của người xưa đang được các đầy tớ đem ra áp dụng ở đây.

Năm nay, kế sách "Tiên phát chế nhân" cũng được nhiều "đầy tớ" ưa làm. Đây là kế ra tay trước để chiếm ưu thế, để đoạt lợi. Tất cả đều là áp dụng thủ đoạn "chớp nhoáng", không cho đối phương kịp trở tay, không cho dư luận phản ứng kịp. Vẫn có câu "Tiên hạ thủ vi cường" là vậy. Các DN nhà mình áp dụng kế này tất nhiên cũng có chút biến báo cho linh hoạt? Này nhé, vào đại hội, cứ đọc báo cáo cả buổi, đến lúc kết thúc thì cũng đã đứng bóng. Có DN, bác chủ tọa "luyện đọc chính tả" toàn bộ gần 20 trang giấy A4 báo cáo tài chính có thuyết minh và báo cáo kiểm toán cụ thể đến cả số thập phân… Phép câu giờ này chắc hẳn cao minh hơn nhiều so với các cầu thủ bóng đá nhà ta. Đây đúng là hai trong một. Vừa đỡ phải nghe chất vấn (vì hết giờ), kế hoạch lương thưởng lại dễ được thông qua (vì cổ đông buồn ngủ hết rồi)! Cổ đông nào muốn chất vấn, xin mời ghi lại, trả lời sau. Đại hội xong cái rụp!  

Lại có một kiểu "chế nhân" có tên gọi "hội nghị trù bị". Trước ngày đại hội, DN nhóm họp mươi cổ đông lớn. Chuyện làm ăn, chuyện bầu bán đã quyết xong xuôi. Đến khi ra đại hội, rõ là, "nhẹ phần bàn thảo, nặng phần vỗ tay". Các cổ đông nhỏ lẻ chỉ còn nước trở thành… nghị gật. Mưu ấy so với cái việc "tiên hạ thủ…" để lấy thành, cướp đất nào có kém gì. Món này các bác DN thoát thai từ DNNN rất ưa dùng. Lý do đơn giản: chỉ cần cổ đông nhà nước với 1 - 2 tay to trong DN gật, là đại hội biến thành... hội đại cho xong!

Nói cho cùng, cái việc tổ chức ĐHCĐ cũng là show diễn của lãnh đạo DN với chốn ba quân. Người ta thường bảo, ở chốn ấy "quan trên trông xuống, người ta trông vào". Cái đạo của người quân tử, cổ nhân đã dạy rằng, "khóc trước người, cười sau người". Chịu đựng cổ đông cũng là cái "đạo" của các ông chủ DN vậy. Chỉ có điều, cũng là học cổ nhân, nhưng các bác lại làm theo cái phép "ta dại ta tìm nơi vắng vẻ…". Đến những nơi non xanh nước biếc tổ chức đại hội thì các cổ đông nhỏ lẻ cũng chỉ còn cách… bái vọng mà thôi!

Tất nhiên, dẫu năm nay có đi dự mươi ĐHCĐ, nhưng so với ngót ngàn DN niêm yết thì cái kiến văn của người viết cũng chỉ là ếch ngồi đáy giếng. Vì vậy, cũng có lời xin lỗi trước. Kẻo không có "đầy tớ" nào đọc được lại làm um lên rằng, tôi có còn có kế sách tổ chức đại hội hay hơn nhiều, sao không thấy kể ra thì quả là khó ăn khó nói…

Lời cuối, chỉ muốn phân ưu với các "ông chủ" cổ đông của CTCK B. Đến dự đại hội lại mất thêm hai chục ngàn gửi xe. Tăng thu, giảm chi thế thì… triệt để quá!