>> Lòng tin của nhà đầu tư bị lợi dụng

Các CTCK hiện nay hàng ngày cung cấp rất nhiều bản báo cáo phân tích về doanh nghiệp, trong đó có khuyến nghị nhà đầu tư mua hay bán cổ phiếu của doanh nghiệp cụ thể. Đây là những thông tin hết sức quan trọng, giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư của mình. Nhất là khi bản báo cáo được công bố rộng rãi trên các phương tiện thông tin, có tầm ảnh hưởng lớn đến người đọc.

Tuy nhiên, nhiều trường hợp nhà đầu tư đã gặp phải mà sau đó mới biết, đó là những bản báo cáo phân tích, nhận định của CTCK có những thông tin sai lệch, nhằm phục vụ cho một số mục đích "vụ lợi", thậm chí tạo ra sự xung đột lợi ích giữa CTCK và nhà đầu tư.

Chẳng hạn, một CTCK đang nắm giữ một lượng lớn cổ phiếu A, đưa ra khuyến nghị nhà đầu tư mua cổ phiếu đẩy giá tăng lên, từ đó chính CTCK lại bán ra để thu lợi. Cũng có trường hợp, CTCK muốn thu gom một loại cổ phiếu, đã đưa ra nhận định không tích cực, khuyến cáo nhà đầu tư bán cổ phiếu đó để đẩy giá xuống.

Để trốn tránh trách nhiệm, trang cuối cùng của tất cả các bản báo cáo từ CTCK đều có lời chối từ bất kỳ trách nhiệm nào của CTCK đối với nhà đầu tư. Đây có lẽ là một hình thức "khôn khéo" nhằm tránh phải chịu trách nhiệm của CTCK khi đưa ra những nhận định không chính xác. Bản thân nhà đầu tư khi phát hiện mình bị "lừa" cũng chẳng biết kiện ai.

Báo Đầu tư Chứng khoán gần đây đưa thông tin về việc Bộ Tài chính đang lấy ý kiến cho dự thảo Thông tư hướng dẫn việc sửa đổi, bổ sung chế độ kế toán với CTCK,  trong đó có đề cập đến việc CTCK phải công khai chi tiết danh mục đầu tư chứng khoán trong báo cáo tài chính năm. Đây là việc làm cần thiết, nhưng theo tôi là chưa đủ.

Để tránh tình trạng CTCK khuyến nghị nhà đầu mua cổ phiếu, nhưng chính CTCK lại âm thầm bán ra cổ phiếu giá cao, hoặc ngược lại, tôi đề nghị VASB có văn bản yêu cầu các CTCK phải công khai số lượng cổ phiếu mà công ty đang nắm giữ trong bản báo cáo phân tích về cổ phiếu đó. Thậm chí, nếu CTCK đã mua hoặc bán cổ phiếu với số lượng lớn trong thời gian trước khi công bố bản phân tích cũng phải được công khai. Trường hợp CTCK có mối liên quan hoặc có hoạt động hợp tác chiến lực với DN được đề cập cũng cần phải công khai thông tin này trong bản báo cáo.

Tôi được biết, việc công khai thông tin này khá phổ biến trên các TTCK lớn thế giới nhằm chứng minh người viết báo cáo là khách quan trong việc đưa những nhận định,  những khuyến nghị đầu tư, mà không có bất kỳ xung đột lợi ích nào với người nhận thông tin.

VASB ngay từ khi mới thành lập đã có ý định xây dựng chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp đối với các CTCK và sau đó cũng đã ban hành một bộ quy tắc về đạo đức nghề nghiệp trong lĩnh vực chứng khoán. Tuy nhiên, không biết bộ quy tắc đạo đức này trong thực tế được các CTCK áp dụng như thế nào? VASB có sự giám sát nào không, có chế tài nào không đối với những đối tượng vi phạm? Có thể, việc giám sát thực thi cả bộ quy tắc đạo đức nghề nghiệp cần rất nhiều công sức và con người, nhưng ở góc độ nhà đầu tư, chúng tôi mong VASB sớm có tiếng nói để nâng cao tính khách quan, minh bạch của các CTCK trong việc tung ra thị trường những báo cáo, phân tích, khuyến nghị đầu tư. Chẳng hạn, VASB xây dựng một văn bản thống nhất quy chuẩn của một bản báo cáo phân tích, yêu cầu các CTCK phải công bố công khai các thông tin liên quan đến quyền lợi, đến mức sở hữu tại DN mà CTCK thực hiện phân tích và khuyến nghị.

Việc công bố thông tin như vậy sẽ góp phần nâng cao uy tín cho chính các CTCK, tạo sự tin tưởng của nhà đầu tư đối với CTCK. Đây là việc nên làm ngay trong bối cảnh thị trường đang ảm đạm, nhà đầu tư đang mất dần lòng tin vào sự minh bạch trên thị trường.