Điểm sáng tăng trưởng nhưng không ít sức ép
Báo cáo Cập nhật Triển vọng Phát triển châu Á (ADO) tháng 7/2026 được Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) công bố cho thấy các nền kinh tế đang phát triển trong khu vực phải đối mặt với nhiều rủi ro hơn từ xung đột địa chính trị, giá năng lượng, gián đoạn chuỗi cung ứng, điều kiện tài chính toàn cầu thắt chặt và các biện pháp thuế quan mới. Những yếu tố này không chỉ làm chậm tăng trưởng mà còn gia tăng áp lực lạm phát.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam vẫn được ADB đánh giá là điểm sáng nhờ tăng trưởng được hỗ trợ đồng thời bởi công nghiệp, xây dựng, dịch vụ, xuất khẩu, FDI, đầu tư công và nhu cầu trong nước.
Phát biểu tại buổi họp báo công bố báo cáo diễn ra sáng 17/7 tại Hà Nội, ông Shantanu Chakraborty, Giám đốc Quốc gia ADB tại Việt Nam cho rằng, những kết quả tích cực đó cần được nhìn nhận với sự thận trọng cần thiết.
“Việt Nam là một nền kinh tế có độ mở rất cao, vì vậy các diễn biến từ bên ngoài có thể tác động nhanh tới tăng trưởng. Bất định thương mại toàn cầu, thuế quan, rào cản thương mại, giá năng lượng, biến động tỷ giá cũng như nhu cầu từ các thị trường xuất khẩu lớn đều là những yếu tố quan trọng cần được theo dõi”, ông Shantanu Chakraborty đánh giá.
 |
Ông Shantanu Chakraborty, Giám đốc Quốc gia ADB tại Việt Nam phát biểu tại sự kiện |
Chia sẻ tại sự kiện, ông Bùi Minh Giáp, Chuyên gia Kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam cho biết, kinh tế Việt Nam đang duy trì đà tăng trưởng mạnh, song môi trường bên ngoài và các sức ép vĩ mô trong nước cũng đang hiện ra rõ nét hơn. Vì vậy, trọng tâm hiện nay không chỉ là đạt được tốc độ tăng trưởng cao, mà là làm thế nào để duy trì tăng trưởng cao, bền vững và có chất lượng, trong khi vẫn giữ được ổn định kinh tế vĩ mô.
Theo ADB, với độ mở lớn của nền kinh tế, những biến động từ bên ngoài có thể truyền dẫn khá nhanh vào hoạt động sản xuất, kinh doanh trong nước thông qua nhiều kênh khác nhau như xuất khẩu, nhập khẩu đầu vào, chi phí logistics, dòng vốn đầu tư cũng như tâm lý của doanh nghiệp.
ADB cũng lưu ý nhập khẩu đang tăng nhanh hơn xuất khẩu, khiến cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu trong nửa đầu năm. Theo ông Shantanu Chakraborty, điều này phản ánh cả việc doanh nghiệp mở rộng sản xuất thông qua nhập khẩu máy móc, nguyên vật liệu, đồng thời cho thấy nền kinh tế vẫn phụ thuộc lớn vào đầu vào nhập khẩu. Vì vậy, Việt Nam cần phát triển mạnh công nghiệp hỗ trợ, nâng tỷ lệ nội địa hóa và củng cố chuỗi cung ứng trong nước.
Bên cạnh những sức ép từ thương mại và chuỗi cung ứng, ADB cũng lưu ý áp lực lạm phát đang cần được theo dõi sát sao hơn. CPI bình quân 6 tháng và lạm phát cơ bản đều ở mức trên 4%, cho thấy dư địa điều hành chính sách tiền tệ không còn rộng như trước. Trong bối cảnh các yếu tố bất định từ bên ngoài vẫn hiện hữu, việc vừa hỗ trợ tăng trưởng, vừa kiểm soát lạm phát sẽ trở thành yêu cầu quan trọng hơn đối với công tác điều hành trong thời gian tới.
Chuyển động lực tăng trưởng sang năng suất và đổi mới
Trong bối cảnh dư địa điều hành chính sách tiền tệ không còn rộng như trước và các rủi ro từ bên ngoài gia tăng, việc duy trì đà tăng trưởng của Việt Nam sẽ không thể tiếp tục dựa chủ yếu vào các động lực truyền thống như mở rộng tín dụng, gia tăng vốn đầu tư hay tận dụng lợi thế về lao động. Thay vào đó, ADB cho rằng nền kinh tế cần chuyển sang một mô hình tăng trưởng có chất lượng cao hơn, trong đó ổn định kinh tế vĩ mô, nâng cao năng suất và cải cách thể chế phải trở thành nền tảng.
Ông Bùi Minh Giáp nhận định, chính sách tiền tệ vẫn cần tiếp tục hỗ trợ nền kinh tế, song việc điều hành cần thận trọng hơn trong bối cảnh áp lực lạm phát và những biến động từ môi trường bên ngoài đang gia tăng.
“Chính sách tiền tệ cần tiếp tục linh hoạt, nhưng thận trọng, theo sát diễn biến lạm phát, tỷ giá, thanh khoản và chất lượng tín dụng. Hỗ trợ tín dụng cho sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực tạo năng suất là cần thiết, nhưng cần điều tiết thận trọng và có chọn lọc để tránh tạo thêm rủi ro cho hệ thống tài chính”, ông Bùi Minh Giáp nhấn mạnh.
 |
Ông Bùi Minh Giáp, Chuyên gia Kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam chia sẻ tại sự kiện |
Bên cạnh chính sách tiền tệ linh hoạt nhưng thận trọng, ADB cho rằng chính sách tài khóa cần phát huy vai trò chủ động hơn thông qua đẩy nhanh và nâng cao hiệu quả đầu tư công. Theo ông Bùi Minh Giáp, điều quan trọng không chỉ là giải ngân nhiều hơn mà phải đúng trọng tâm, ưu tiên hạ tầng giao thông, logistics, năng lượng, hạ tầng số, giáo dục kỹ năng và y tế để tạo động lực tăng trưởng dài hạn.
ADB cũng cho rằng, yêu cầu quan trọng hơn trong giai đoạn tới là thay đổi mô hình tăng trưởng. Nếu như trước đây tăng trưởng chủ yếu dựa vào mở rộng vốn đầu tư, lao động, tín dụng và khu vực FDI, thì trong giai đoạn mới, Việt Nam cần chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất, đổi mới sáng tạo và khu vực kinh tế tư nhân trong nước.
“Việt Nam cần chuyển mạnh hơn từ tăng trưởng dựa nhiều vào vốn, lao động, tín dụng và FDI sang tăng trưởng dựa trên năng suất, đổi mới sáng tạo và khu vực tư nhân trong nước”, ông Bùi Minh Giáp nhấn mạnh.
Theo ADB, FDI vẫn giữ vai trò quan trọng nhưng trọng tâm cần chuyển từ thu hút vốn sang nâng cao chất lượng dòng vốn. Việt Nam cần tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, nhất là công nghiệp hỗ trợ, logistics và dịch vụ kỹ thuật nhằm gia tăng giá trị gia tăng trong nước và nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế.
Một ưu tiên khác được ADB đặc biệt nhấn mạnh là phát triển thị trường vốn. Khi tín dụng ngân hàng đã ở mức cao so với GDP, nền kinh tế cần có thêm các kênh huy động vốn trung và dài hạn để chia sẻ gánh nặng cung ứng vốn với hệ thống ngân hàng.
Theo ADB, thị trường trái phiếu doanh nghiệp cần được phát triển theo hướng minh bạch, chuẩn hóa và có độ tin cậy cao hơn. Để đạt được mục tiêu đó, cần cải thiện chất lượng công bố thông tin, phát triển hệ thống xếp hạng tín nhiệm độc lập, tăng cường bảo vệ nhà đầu tư, xử lý các khoản trái phiếu đáo hạn theo hướng có trật tự, đồng thời thúc đẩy sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức.
Về dài hạn, ADB cho rằng cải cách thể chế sẽ quyết định khả năng duy trì tăng trưởng cao. Theo ông Bùi Minh Giáp, doanh nghiệp cần môi trường kinh doanh minh bạch, thủ tục đơn giản hơn và khả năng tiếp cận thuận lợi với đất đai, vốn, năng lượng, dữ liệu và nhân lực chất lượng cao để phát triển các ngành mới như bán dẫn, AI, công nghệ số và công nghiệp xanh.
Đồng quan điểm, ông Shantanu Chakraborty nhấn mạnh: “Điều quan trọng đối với Việt Nam trong giai đoạn tới không chỉ là duy trì tốc độ tăng trưởng mà còn phải nâng cao chất lượng của tăng trưởng. ADB sẵn sàng đồng hành với Việt Nam trong chặng đường phát triển tiếp theo không chỉ thông qua các khoản tài trợ mà còn bằng đối thoại chính sách, chia sẻ tri thức, kinh nghiệm quốc tế, hỗ trợ chuẩn bị dự án, áp dụng các tiêu chuẩn phát triển tiên tiến cũng như huy động các nguồn lực tài chính tư nhân, tài chính xanh và tài chính khí hậu”.
