Lợi thế của người đến sau
So với các doanh nghiệp bảo hiểm đã hoạt động lâu năm, những tân binh như VietSure Insurance hay ACB Insurance có một số lợi thế đặc thù. Trước hết, họ không phải gánh những khoản bồi thường tồn đọng hay nợ xấu từ giai đoạn kinh doanh trước, giúp bảng cân đối kế toán “đẹp” ngay từ đầu. Bên cạnh đó, việc xây dựng hệ thống công nghệ từ con số 0 cũng là một điểm mạnh - các doanh nghiệp mới không bị ràng buộc bởi hạ tầng cũ (legacy system), có thể áp dụng ngay các giải pháp số hóa hiện đại mà không phải trải qua quá trình chuyển đổi tốn kém như các đối thủ đi trước.
Với những doanh nghiệp có hậu thuẫn từ hệ sinh thái tài chính sẵn có như ACB Insurance, lợi thế còn rõ nét hơn khi có thể tận dụng mạng lưới ngân hàng - chứng khoán của tập đoàn mẹ để bán chéo sản phẩm. Trong khi đó, VietSure Insurance lại có sự linh hoạt hơn trong định hướng chiến lược, đặc biệt là khả năng thiết kế các sản phẩm ngách hoặc bảo hiểm nhúng (embedded insurance).
Bên cạnh những lợi thế, người đến sau cũng đối mặt với không ít thách thức. Thị phần bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam hiện phần lớn do các doanh nghiệp lớn nắm giữ, khiến chi phí để giành khách hàng mới trở nên đắt đỏ hơn so với duy trì khách hàng hiện hữu. Để gia tăng sức cạnh tranh, các tân binh buộc phải đầu tư mạnh vào mạng lưới đại lý, kênh phân phối, đồng thời xây dựng uy tín thương hiệu gần như từ đầu - một quá trình vốn cần nhiều thời gian và nguồn lực. Số liệu thống kê của Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính) tính đến hết năm 2025 cho thấy, gần 50% thị phần doanh thu phí toàn thị trường đang nằm trong tay 5 doanh nghiệp tốp đầu lần lượt là Bảo hiểm PVI, Bảo hiểm Bảo Việt, Bảo hiểm Bảo Minh, Bảo hiểm Quân đội (MIC) và Bảo hiểm BIDV (BIC).
Làn sóng doanh nghiệp mới gia nhập phản ánh sức hấp dẫn của thị trường bảo hiểm phi nhân thọ, nhưng cũng là phép thử đối với năng lực quản trị rủi ro và kỷ luật cạnh tranh của các doanh nghiệp khối này.
Một thách thức khác nằm ở khâu thẩm định rủi ro. Do chưa có dữ liệu lịch sử về khách hàng và tổn thất, các doanh nghiệp mới thường gặp khó trong việc định phí bảo hiểm chính xác trong giai đoạn đầu hoạt động, từ đó dễ dẫn đến định phí quá thấp hoặc quá cao, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động. Bên cạnh đó, cuộc đua thu hút nhân sự cấp cao - như vị trí giám đốc công nghệ thông tin (CIO) hay giám đốc vận hành mà VietSure Insurance đang tuyển dụng - cũng cho thấy áp lực cạnh tranh nguồn nhân lực chất lượng cao giữa các doanh nghiệp bảo hiểm cũ và mới.
Tuy vậy, sức hút của lĩnh vực bảo hiểm phi nhân thọ đối với các nhà đầu tư mới không phải ngẫu nhiên, khi đây tiếp tục là khối dẫn dắt đà tăng trưởng chung của toàn ngành bảo hiểm.
Theo số liệu thống kê của Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam (IAV), tính đến hết tháng 6/2026, doanh thu thị trường bảo hiểm phi nhân thọ ước đạt 49.686 tỷ đồng, tăng 14,3% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, bảo hiểm sức khỏe (gồm bảo hiểm tai nạn con người và bảo hiểm chăm sóc sức khỏe) đạt doanh thu 17.742 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 34,8% và tăng 17,3%, bồi thường đạt 4.285 tỷ đồng, tỷ lệ bồi thường 24,2%; bảo hiểm tài sản và bảo hiểm kỹ thuật đạt doanh thu 14.021 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 28,5% và tăng 13,3%, bồi thường đạt 5.445 tỷ đồng, tỷ lệ bồi thường 38,8%; bảo hiểm xe cơ giới đạt doanh thu 11.258 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 23,7% và tăng 9,3%, bồi thường đạt 5.060 tỷ đồng, tỷ lệ bồi thường 44,9%...
Nhìn vào bức tranh chung, kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ trong nửa đầu năm 2026 khá tích cực. AM Best dự báo, hiệu quả hoạt động của toàn thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam sẽ tiếp tục ổn định trong thời gian tới, được hỗ trợ bởi lợi nhuận đầu tư duy trì ở mức tốt, kết quả khai thác bảo hiểm tích cực và điều kiện thị trường tái bảo hiểm thuận lợi hơn. Đây cũng là lý do bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam tiếp tục là điểm đến hấp dẫn đối với cả các tập đoàn bảo hiểm quốc tế lẫn tập đoàn tài chính trong nước đang tìm kiếm động lực tăng trưởng mới.
Áp lực mới
Sự gia nhập của các tân binh không chỉ là câu chuyện riêng của từng doanh nghiệp, mà còn tạo ra những áp lực mang tính hệ thống cho toàn ngành bảo hiểm. Đáng chú ý nhất là nguy cơ dịch chuyển nguồn doanh thu từ kênh ngân hàng và các định chế tài chính về chính các công ty bảo hiểm trong cùng hệ sinh thái.
Từ trước đến nay, ngân hàng là một trong những kênh phân phối quan trọng, mang lại nguồn doanh thu tương đối ổn định cho các doanh nghiệp bảo hiểm. Tuy nhiên, khi ngày càng nhiều ngân hàng, định chế tài chính trực tiếp sở hữu hoặc hậu thuẫn cho một công ty bảo hiểm, lợi thế về tệp khách hàng và mạng lưới phân phối có thể được chuyển hóa thành nguồn doanh thu nội bộ, khiến dư địa khai thác của các doanh nghiệp bảo hiểm bên ngoài bị thu hẹp.
Đáng lo ngại hơn, áp lực tăng trưởng nhanh có thể khiến một số doanh nghiệp bảo hiểm (cả mới lẫn cũ) nới lỏng tiêu chuẩn thẩm định rủi ro để mở rộng thị phần, tiềm ẩn rủi ro bồi thường lớn về sau. Đây cũng là điều AM Best cảnh báo khi đưa ra nhận định, kỷ luật khai thác và thẩm định rủi ro của các doanh nghiệp bảo hiểm sẽ đứng trước nhiều thách thức hơn trong bối cảnh có thêm đối thủ mới.
Hiện tại, tình trạng cạnh tranh hạ phí bảo hiểm vẫn diễn ra trên thị trường. Việc giảm phí bảo hiểm vật chất xe xuống mức thấp có thể mang lại lợi ích trước mắt cho khách hàng và doanh nghiệp, nhưng nếu duy trì trong thời gian dài sẽ không tương xứng với rủi ro, từ đó có thể ảnh hưởng đến khả năng bồi thường, chất lượng dịch vụ, cũng như sự phát triển bền vững của thị trường bảo hiểm. IAV đã ghi nhận một số phản ánh về việc đại lý của một số doanh nghiệp bán bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự với mức phí thấp hơn quy định và đề nghị các doanh nghiệp bảo hiểm thành viên chủ động rà soát, kiểm tra và có biện pháp chấn chỉnh phù hợp, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật.
Mặt khác, sự xuất hiện của các tân binh với lợi thế công nghệ đang tạo áp lực buộc các doanh nghiệp bảo hiểm lâu năm phải đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số, cải thiện trải nghiệm khách hàng để không bị tụt hậu.
Làn sóng doanh nghiệp mới gia nhập phản ánh sức hấp dẫn của thị trường bảo hiểm phi nhân thọ - khối đang dẫn dắt tăng trưởng toàn ngành, trong khi mảng bảo hiểm nhân thọ vẫn đang trong giai đoạn tái cơ cấu. Tuy nhiên, đây cũng là phép thử đối với năng lực quản trị rủi ro và kỷ luật cạnh tranh của các doanh nghiệp. Bài toán đặt ra không chỉ dành cho các tân binh phải chứng minh năng lực tồn tại, mà còn cho cả những doanh nghiệp lâu năm - làm sao vừa giữ vững thị phần, vừa không đánh đổi sự an toàn tài chính để chạy theo tốc độ tăng trưởng.
