Đại biểu Nguyễn Hải Nam tham gia thảo luận ở hội trường sáng 21/4
Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất - Quốc hội khóa XVI, sáng 21/4, Quốc hội thảo luận tại hội trường về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm giai đoạn 2026–2030; công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025; và tình hình thực hiện mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới năm 2025.
Phát triển thị trường trái phiếu để giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng
Tham gia thảo luận ở hội trường, đại biểu Nguyễn Hải Nam (đoàn TP. Huế) bày tỏ cơ bản nhất trí với Báo cáo kinh tế - xã hội của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội; đồng thời ghi nhận thời gian qua, ngành tài chính - ngân hàng đã đạt nhiều kết quả đáng trân trọng, được cộng đồng quốc tế đánh giá cao.
Tuy nhiên, để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 10% trở lên, đại biểu đoàn TP. Huế cho rằng cần có thêm các giải pháp về huy động và phân bổ nguồn lực.
Theo đại biểu, hệ số hiệu quả sử dụng vốn đầu tư (ICOR) của Việt Nam hiện khoảng 6,4% là khá cao, nếu giảm xuống còn 4,5% thì hiệu quả đầu tư sẽ cao hơn, từ đó giảm áp lực về số vốn cần đầu tư để đạt mục tiêu tăng trưởng.
Nếu ICOR bằng 4,5% thì tổng nhu cầu đầu tư ước khoảng 40% GDP, tương đương hơn 200 tỷ USD.
Đại biểu Nguyễn Hải Nam phân tích, hiện nay nền kinh tế đang phụ thuộc lớn vào hai kênh dẫn vốn chính là tín dụng ngân hàng và thị trường vốn (trái phiếu, cổ phiếu). Trong đó, áp lực từ tín dụng ngân hàng khá cao, với tỷ lệ dư nợ khoảng 145% GDP, cao hơn nhiều so với một số nước trong khu vực như Malaysia và Thái Lan (khoảng 110% GDP), tiềm ẩn rủi ro về nợ xấu và an toàn hệ thống.
Từ thực tiễn này, đại biểu Nguyễn Hải Nam đề nghị cần phát triển đồng bộ thị trường vốn, đặc biệt là thị trường trái phiếu, thông qua 5 nhóm giải pháp.
Thứ nhất, hoàn thiện hành lang pháp lý liên quan đến đầu tư, bảo hiểm, tổ chức tín dụng và các quy định về trái phiếu, bảo đảm quản lý phù hợp, không quá chặt cũng không quá lỏng, nhằm phát huy vai trò của kênh dẫn vốn này cho nền kinh tế và doanh nghiệp.
Thứ hai, nâng cao tính công khai, minh bạch của thị trường trái phiếu; khuyến khích xếp hạng tín nhiệm để hỗ trợ nhà đầu tư đánh giá rủi ro.
Thứ ba, phát triển hệ thống nhà đầu tư tổ chức và các trung gian tài chính, như quỹ đầu tư trái phiếu, quỹ bảo hiểm, quỹ hưu trí tự nguyện; giảm phụ thuộc vào nhà đầu tư cá nhân. Đồng thời, thúc đẩy phát triển các công ty quản lý quỹ chuyên nghiệp, có chính sách ưu đãi phù hợp và tái cơ cấu các đơn vị hoạt động kém hiệu quả.
Đề xuất nghiên cứu thí điểm thành lập quỹ đầu tư quốc gia, học tập kinh nghiệm quốc tế, nhằm đầu tư vào các lĩnh vực trọng điểm như hạ tầng, công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, năng lượng sạch và đổi mới sáng tạo.
Thứ tư, thúc đẩy phát triển các loại hình trái phiếu mới như trái phiếu xanh, trái phiếu phục vụ hạ tầng xanh, đô thị xanh; đồng thời khuyến khích phát hành trái phiếu chính quyền địa phương, nhất là tại các địa phương có dư địa lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và Quảng Ninh.
Thứ năm, vận hành hiệu quả thị trường trái phiếu thứ cấp, nâng cao thanh khoản, hỗ trợ thị trường sơ cấp; trong đó chú trọng xây dựng đường cong lợi suất, ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ dự báo và định giá.
Đề xuất cắt giảm 30% dự án đầu tư
Cũng quan tâm đến hiệu quả đầu tư của nền kinh tế, đại biểu Lê Hoàng Anh (đoàn Gia Lai) nhấn mạnh, hệ số ICOR cao cho thấy hiệu quả đầu tư còn thấp. Nguyên nhân không phải do thiếu vốn mà do phân bổ dàn trải, kỷ luật đầu tư chưa nghiêm và thiếu trách nhiệm giải trình.
 |
Đại biểu Lê Hoàng Anh (đoàn Gia Lai) |
Đại biểu chỉ ra một số tồn tại như nhiều dự án hoàn thành nhưng chưa đưa vào sử dụng, công tác chuẩn bị đầu tư còn yếu, chi phí phi chính thức cao, trong khi vốn lại phân bổ chậm.
Để khắc phục, ông Lê Hoàng Anh đề xuất một số giải pháp:
Thứ nhất: Cắt giảm ít nhất 30% số dự án, lựa chọn đúng dự án kém hiệu quả để loại bỏ, giữ lại các dự án có tính lan tỏa cao;
Thứ hai: Sớm ban hành hướng dẫn hạch toán hiệu quả kinh tế - xã hội phù hợp từng loại dự án;
Thứ ba: Bắt buộc đánh giá kết quả dự án sau 3 năm vận hành và công khai để ràng buộc trách nhiệm;
Thứ tư: Đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị đầu tư công, thiết lập hệ thống theo dõi thời gian thực về tiến độ, giải ngân và chi phí, qua đó nâng cao tính minh bạch và hiệu quả sử dụng vốn.
Đại biểu Quốc hội Lê Hoàng Anh nhấn mạnh mục tiêu tăng trưởng hai con số là khả thi, nhưng chỉ đạt được khi có những cải cách thực chất trong phân bổ và sử dụng nguồn lực.
"Thay vì tiếp tục bơm vốn vào hệ thống cũ, cần thay đổi cách thức vận hành, buộc mỗi đồng đầu tư phải chứng minh được giá trị và hiệu quả thực tế", ông Hoàng Anh đề nghị và nói thêm, muốn hạ ICOR thực chất, phải số hóa toàn bộ vòng đời dự án để đánh giá thực chất hiệu quả đồng vốn đầu tư.
