Sáng 20/4, tiếp tục Kỳ họp thứ Nhất - Quốc hội khóa XVI, Quốc hội thảo luận tại tổ về Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hoá Việt Nam.
Kinh phí đầu tư cho văn hóa còn thấp, dàn trải
Phát biểu thảo luận tại Tổ 10 (gồm các đoàn ĐBQH tỉnh Sơn La và Ninh Bình), đại biểu Bùi Văn Mạnh (đoàn Ninh Bình) cho rằng, cần quan tâm đầu tư cho văn hóa, bởi hiện nay kinh phí đầu tư cho văn hóa còn thấp, dàn trải; vẫn còn thiếu cơ chế thu hút đầu tư tư nhân; ngành công nghiệp văn hóa chưa phát triển, mới ở giai đoạn sơ khai và thiếu những hệ sinh thái, chính sách để phát triển…
Từ những vấn đề trên, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo xem xét bổ sung cơ chế chính sách thí điểm mô hình đầu tư công, quản trị tư; nêu rõ quan điểm Nhà nước đầu tư về hạ tầng, doanh nghiệp quản trị khai thác và chia sẻ doanh thu một cách hợp lý.
Về thí điểm mô hình đô thị di sản, dự thảo Nghị quyết quy định: Chính quyền địa phương thực hiện thí điểm mô hình đô thị di sản theo yêu cầu, theo tiêu chí di sản văn hóa do Chính phủ quy định, được quyết định cơ chế, chính sách ưu đãi về đất đai, phí, lệ phí, cơ chế chính sách đặc thù đối với hoạt động, nhằm mục đích khai thác phát huy giá trị di sản văn hóa, phát triển công nghiệp văn hóa.
Theo đại biểu, đây có thể coi là chính sách đột phá cho nhiều địa phương đang có định hướng phát triển mô hình đô thị, như Hà Nội, Hưng Yên, Ninh Bình, Quảng Ninh, Huế, Đà Nẵng.
Tuy nhiên, nhấn mạnh, cần chính sách, cơ chế phân cấp, giao quyền cho địa phương mạnh hơn để tăng tính chủ động, tạo động lực tài chính trực tiếp, đại biểu Bùi Văn Mạnh đề xuất giao địa phương được quyền quyết định chính sách ưu đãi về đất đai, thuế, phí, lệ phí đối với các hoạt động khai thác, phát huy giá trị di sản và công nghiệp văn hóa.
Đồng thời, địa phương được giữ lại các nguồn thu từ hoạt động di sản, tiền sử dụng đất và tiền thuê đất phát sinh trên địa bàn để tái đầu tư cho hạ tầng đô thị di sản, phục vụ công tác bảo quản, tu bổ, phát huy giá trị của di sản.
Về cơ chế thu hút ưu đãi đầu tư trong lĩnh vực văn hóa tại khoản 5 Điều 4 của dự thảo Nghị quyết, đại biểu Bùi Văn Mạnh đề nghị xem xét mở rộng đối tượng cho các dự án về bảo tồn di sản gắn với phát triển du lịch và giao cho Chính phủ quy định chi tiết về các mô hình đầu tư công, quản trị tư, cách thức hợp tác, tỉ lệ phân chia lợi nhuận, phương thức giao cho nhà đầu tư, cho doanh nghiệp quản trị khai thác các công trình, hạ tầng thiết chế văn hóa do Nhà nước đầu tư.
Đồng thời, xem xét, phân cấp cho Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định chi tiết, tỉ lệ điều tiết, doanh thu lợi nhuận trong từng giai đoạn.
Ưu đãi đất đai, mặt bằng cho tổ hợp văn hoá
Cũng quan tâm đến cơ chế, chính sách thu hút nguồn lực đầu tư về phát triển văn hóa tại Điều 4 của dự thảo Nghị quyết, đại biểu Phạm Hùng Thắng (đoàn Ninh Bình) cho biết, khoản 2 dự thảo Nghị quyết quy định về hình thành các tổ hợp văn hóa. Đây là khu phức hợp các công trình không gian hạ tầng kỹ thuật văn hóa.
 |
| Đại biểu Phạm Hùng Thắng (đoàn Ninh Bình) phát biểu |
Theo đại biểu, các tổ hợp văn hóa này có quy mô nhỏ hơn so với cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa. Tuy nhiên, các tổ hợp văn hóa này sẽ hướng trực tiếp vào việc phát triển văn hóa, phục vụ nhu cầu văn hóa ở các khu đô thị, khu dân cư, các cụm, khu công nghiệp có đông công nhân. Do đó, việc phát triển các tổ hợp văn hóa này rất quan trọng.
Tuy nhiên, khoản 3 Điều 4 của dự thảo Nghị quyết quy định: Các tổ chức, cá nhân đầu tư vào các cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa mới được hưởng các chính sách hỗ trợ về đất đai, mặt bằng sản xuất kinh doanh theo quy định tại Điều 7 Nghị quyết số 198 ngày 17/5/2025 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt để phát triển kinh tế tư nhân.
Theo đại biểu, nếu quy định trong dự thảo Nghị quyết, đối với các tổ chức, cá nhân đầu tư phát triển các tổ hợp văn hóa, sẽ không được hưởng chính sách này. Do vậy, ông đề nghị Cơ quan soạn thảo nghiên cứu chỉnh sửa lại khoản 3 Điều 4: Đối với các tổ chức, cá nhân khi đầu tư vào phát triển các cụm, các khu công nghiệp, các tổ hợp văn hóa đều được hưởng các chính sách quy định tại Điều 7 Nghị quyết số 198 ngày 17/5/2025 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt để phát triển kinh tế tư nhân.
Miễn thuế cho tổ chức, cá nhân kinh doanh công nghiệp văn hoá
Cũng cho ý kiến về cơ chế, chính sách thu hút vốn, nguồn lực đầu tư để phát triển văn hóa, đại biểu Hoàng Ngân Hoàn (đoàn Sơn La) đề nghị sửa đổi, bổ sung khoản 4 Điều 4 quy định về miễn thuế trong doanh thu của tổ chức cá nhân liên quan đến lĩnh vực công nghiệp văn hóa. Bởi một doanh nghiệp có nhiều ngành nghề kinh doanh và các hoạt động, nên cần làm rõ miễn thuế trong doanh thu liên quan tới lĩnh vực công nghiệp văn hóa hoặc phát triển văn hóa.
Đối với quy định về cơ chế ưu đãi đầu tư trong lĩnh vực văn hóa, đại biểu đồng tình với quy định ưu tiên quỹ đất của các cơ quan, tổ chức Nhà nước được giao quản lý, trụ sở công dôi dư… nhưng nên làm rõ hơn các công trình thuộc sở hữu Nhà nước để "cho thuê các công trình thuộc sở hữu Nhà nước để tổ chức hoạt động văn hóa, thể thao", tránh trường hợp lạm dụng, nhất là đối với lĩnh vực thể thao.
Trong khi đó, đại biểu Tô Thành Quyết (đoàn Ninh Bình) cho rằng, Điều 4 và Điều 5 dự thảo Nghị quyết đã mở rộng đáng kể cơ chế ưu đãi rút gọn các thủ tục cho phép triển khai dự án trong một số trường hợp chưa có trong quy hoạch.
 |
Đại biểu Tô Thành Quyết (đoàn Ninh Bình) |
"Đây là chủ trương đúng, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ, bởi các dự án văn hóa có yếu tố nước ngoài có thể tác động đến không gian văn hóa, tư tưởng. Việc triển khai dự án tại khu vực nhạy cảm như biên giới, biển đảo và các khu vực trọng yếu về quốc phòng, an ninh có thể ảnh hưởng đến thế trận lòng dân và thế trận quốc phòng an ninh nhân dân", ông Quyết lưu ý.
Đối với phát triển hạ tầng số và dữ liệu văn hóa tại Điều 7 của dự thảo Nghị quyết, đại biểu đánh giá đây là điểm đột phá rất quan trọng. Tuy nhiên, cần nhận rõ dữ liệu văn hóa quốc gia có thể chứa thông tin nhạy cảm liên quan đến lịch sử, chủ quyền, bản sắc văn hóa dân tộc. Do đó, nguy cơ tấn công mạng, đánh cắp dữ liệu, xuyên tạc thông tin, khả năng bị lợi dụng để truyền bá những nội dung trái với chủ trương, đường lối, quan điểm của Đảng, Nhà nước.
