Nhiều dư địa cho tăng trưởng 10% trở lên
Tại Nghị quyết 244/2025/QH15 ngày 13/11/2025 về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026, Quốc hội đã quyết nghị 15 chỉ tiêu tăng trưởng trong năm 2026; trong đó, tăng trưởng GDP “phấn đấu từ 10% trở lên”, GDP bình quân đầu người đạt 5.400 - 5.500 USD, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng bình quân khoảng 4,5%, năng suất lao động tăng khoảng 8,5%...
Tăng trưởng hai chữ số là một mục tiêu đầy thách thức, song Chính phủ thể hiện quyết tâm chính trị rất cao để phấn đấu hoàn thành. Trước đó, ngày 18/10/2025, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính ký ban hành Chỉ thị số 31/CT-TTg về việc xây dựng Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030, khẳng định “phấn đấu tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026 - 2030 đạt từ 10%/năm trở lên”.
Theo Dự thảo Nghị quyết 01 về nhiệm vụ, giải pháp thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 (hiện Bộ Tài chính đang hoàn thiện để trình Chính phủ), năm 2026, nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội đạt gần 4,93 triệu tỷ đồng (tăng 18,7% so với ước thực hiện năm 2025, chiếm khoảng 33 - 33,7% GDP); tốc độ tăng tổng kim ngạch xuất khẩu khoảng 8%; xuất siêu khoảng 28 tỷ USD; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng khoảng 11%, phấn đấu tăng khoảng 12%; khu vực nông, lâm, thủy sản phải tăng khoảng 4%; công nghiệp và xây dựng cần tăng gần 12%; khu vực dịch vụ tăng trên 9,9%...
Một số chuyên gia kinh tế bày tỏ lạc quan về triển vọng tăng trưởng cao của Việt Nam trong năm 2026, dựa vào mức nền cao của năm 2025 và giai đoạn 2021 - 2025, những động lực tăng trưởng cũ đang được làm mới song song với nhiều động lực mới đang hình thành.
Báo cáo Kết quả thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2025 và giai đoạn 2021 - 2025 do Chính phủ trình bày tại Kỳ họp thứ 10 Quốc hội khoá XV cho thấy, GDP năm 2025 dự kiến tăng trên 8%; bình quân giai đoạn 2021 - 2025 tăng 6,3%, cao hơn nhiệm kỳ trước (6,2%). Chỉ tính 4 năm 2022 - 2025, GDP tăng trưởng bình quân 7,2%/năm, cao hơn so với mục tiêu từ 6,5 - 7%). Quy mô nền kinh tế tăng từ 346 tỷ USD năm 2020 lên 510 tỷ USD năm 2025, tăng 5 bậc, lên vị trí 32 thế giới; GDP bình quân đầu người năm 2025 ước đạt khoảng 5.000 USD, gấp 1,4 lần năm 2020, vào nhóm thu nhập trung bình cao.
Trong báo cáo mới công bố, Ngân hàng UOB dự báo tăng trưởng quý IV/2025 của Việt Nam đạt 7,2%, qua đó, đưa tăng trưởng cả năm 2025 đạt 7,7%. Ngân hàng ADB xếp Việt Nam trong nhóm được điều chỉnh tăng mạnh nhất, từ 6,7% (dự báo tháng 9/2025) lên 7,4%.
TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam nhận định, Việt Nam có nhiều triển vọng đạt được tăng trưởng cao trong năm 2026 nhờ bối cảnh vĩ mô ổn định, nền tăng trưởng cao năm 2025, xuất nhập khẩu lập kỷ lục (dự kiến đạt 800 - 850 tỷ USD trong năm 2025), khu vực kinh tế tư nhân có nhiều khởi sắc, sự bùng nổ các dự án hạ tầng trong năm 2025… Tuy nhiên, ông Bình lưu ý, mức tăng trưởng cao đến đâu sẽ phụ thuộc vào cách Việt Nam tận dụng các lợi thế hiện tại (ví dụ sự nới lỏng chính sách tiền tệ ở Mỹ và nhiều quốc gia, căng thẳng thuế quan với Mỹ có xu hướng dịu lại…) cũng như ứng phó với những rủi ro vĩ mô, gồm lạm phát, nợ công và việc chậm chuyển đổi mô hình tăng trưởng (vẫn dựa nhiều vào tín dụng và nhân công giá rẻ).
Trong khi đó, ông Nguyễn Xuân Thành, Giảng viên cao cấp Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, Đại học Fulbright Việt Nam đánh giá, để đạt mục tiêu này, tổng mức đầu tư của Việt Nam phải tăng lên khoảng 40% GDP (trước đây mức này chiếm 33% GDP, năm nay tăng thêm 1% lên 34%); trong đó, ông nhấn mạnh vai trò của đầu tư công và tỷ lệ giải ngân ngày càng cao qua các năm.
Sức bật từ các động lực tăng trưởng mới
Để có tăng trưởng hai chữ số, bên cạnh những yêu cầu được nhắc lại nhiều lần như ưu tiên thúc đẩy tăng trưởng gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, hoàn thiện đồng bộ thể chế, pháp luật, tiếp tục cắt giảm điều kiện kinh doanh, khai thác hiệu quả các động lực tăng trưởng truyền thống (đầu tư, xuất khẩu, tiêu dùng)…, Nghị quyết 244/2025/QH15 của Quốc hội nêu một số giải pháp mới đề nghị Chính phủ thực hiện, như xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sand box) cho các mô hình kinh tế mới (đặc khu kinh tế, trung tâm tài chính quốc tế, khu vực thương mại tự do…), tạo hành lang pháp lý cho những vấn đề mới, phi truyền thống (trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh…); xác lập mô hình tăng trưởng mới lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số làm động lực chính; thực sự coi kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế…
Theo Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên đang chịu nhiều sức ép trong bối cảnh các động lực chính như xuất khẩu, tiêu dùng và đầu tư chưa tạo xung lực đủ mạnh. Để thoát khỏi “bẫy thu nhập trung bình”, ngoài các giải pháp đang thực hiện, cần phát triển mạnh các động lực tăng trưởng mới để tạo đà phát triển bền vững cho giai đoạn 2026 - 2030.
TS. Lê Duy Bình nhận định, các động lực tăng trưởng mới đang dần hình thành. Năm 2025 đã chứng kiến sự chuyển dịch bước đầu sang mô hình tăng trưởng mới (dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế tri thức) ở cả khu vực doanh nghiệp tư nhân và khu vực công. Việc triển khai hiệu quả Nghị quyết 57- NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; việc Quốc hội vừa thông qua Luật Trí tuệ nhân tạo, Luật Công nghệ cao (sửa đổi), Luật Chuyển đổi số (sửa đổi) là những minh chứng quan trọng. Tuy nhiên, ông Bình cho rằng, quá trình này diễn ra vẫn chậm, còn nhiều dư địa để đẩy mạnh.
Bên cạnh đó, việc Quốc hội, Chính phủ tập trung cải cách thể chế, hoàn thiện chính sách pháp luật, cải cách môi trường kinh doanh thời gian qua được xem là một động lực mới cho tăng trưởng. Chỉ riêng kỳ họp thứ 10 vừa qua, Quốc hội đã thông qua 51 dự án luật và 8 nghị quyết nhằm kiến tạo khung khổ pháp lý cho giai đoạn mới, trong đó bao quát hầu hết các lĩnh vực đầu tư, đất đai, khoa học công nghệ, y tế, giáo dục, thuế… Chính phủ cũng cam kết sẽ cắt giảm 100% điều kiện kinh doanh và 50% thời gian thực hiện thủ tục hành chính trong năm 2026.
Ngày 21/12/2025, trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam chính thức ra đời với mô hình “một trung tâm, hai địa điểm”, gồm Hội đồng điều hành ở Trung ương và hai cơ quan điều hành tại địa phương là TP.HCM và TP. Đà Nẵng, dựa trên mô hình cơ quan hành chính đặc thù, được phân cấp tối đa. Doanh nghiệp và các định chế tài chính tham gia trung tâm tài chính quốc tế sẽ được áp dụng hàng loạt ưu đãi về đất đai, cấp phép, thuế phí, nhân lực…
Trung tâm tài chính quốc tế cùng với các khu thương mại tự do, đặc khu kinh tế là những mô hình kinh tế mới đang được Chính phủ áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) bằng các văn bản dưới luật (nghị quyết) trước khi luật hoá chính thức.
Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu - chuyên gia kinh tế, trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam có thể thu hút khoảng 20 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài, bao gồm cả vốn đầu tư trực tiếp và gián tiếp trong năm 2026 và khoảng 50 tỷ USD trong 3 năm đầu.
Một động lực mới quan trọng cũng đang được thúc đẩy cho tăng trưởng giai đoạn 2026 - 2030 là kinh tế tư nhân, với quan điểm coi kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của tăng trưởng kinh tế, như tinh thần của Nghị quyết 68/NQ-TW.
Bày tỏ kỳ vọng vào mô hình đầu tư công “thế hệ mới” mà Việt Nam đang áp dụng, với sự tham gia ngày càng sâu của khối tư nhân (tư nhân được giao dự án đầu tư công 100%), TS. Nguyễn Xuân Thành cho rằng, điều này đã khắc phục “điểm nghẽn” của nhiều dự án hợp tác công - tư (PPP) trước đây, khiến khu vực tư nhân kém mặn mà, đó là thiếu cơ chế chia sẻ rủi ro.
Ngày 19/12/2025, trên cả nước đã khởi công và khánh thành đồng loạt 234 dự án hạ tầng trọng điểm (148 công trình mới và 86 dự án giao thông vừa hoàn thành hoặc đưa vào khai thác) với tổng mức đầu tư hơn 3,4 triệu tỷ đồng. Đáng lưu ý, có tới 138 dự án trong số này được triển khai bằng nguồn vốn tư nhân với giá trị hơn 2,79 triệu tỷ đồng, chiếm 82% tổng mức đầu tư. Trong đó, có những “siêu dự án” như dự án Khu đô thị thể thao Olympic (quy mô vốn đầu tư 925.000 tỷ đồng), dự án đầu tư xây dựng Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng (quy mô đầu tư 855.000 tỷ đồng), dự án Đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng (quy mô đầu tư 203.231 tỷ đồng)… Những siêu dự án này sẽ là động lực tăng trưởng quan trọng cho nền kinh tế trong năm 2026 và các năm tiếp theo.
