Biên lợi nhuận lọc dầu diesel – mức chênh lệch giá giữa loại nhiên liệu này và dầu thô – đã tăng vọt lên mức kỷ lục gần 95 USD/thùng vào tháng 9 do các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng liên quan đến xung đột tại Iran và Ukraine làm giảm công suất lọc dầu và ảnh hưởng đến sản lượng.
"Giá dầu diesel ở mức kỷ lục đang gây ra những tác động kinh tế sâu rộng, làm tăng chi phí hàng hóa và ảnh hưởng đến thu nhập thực tế, hoạt động kinh tế cũng như lạm phát”, IEA cho biết.
IEA dự báo hoạt động lọc dầu toàn cầu sẽ phục hồi vào cuối năm nay, qua đó bắt đầu bổ sung lượng tồn kho. Tuy nhiên, mức phục hồi đó vẫn chưa đủ để bù đắp phần thiếu hụt tích lũy trên thị trường các sản phẩm chưng cất trung bình trong năm nay.
Các quốc gia thành viên IEA đang phối hợp giải phóng 100 triệu thùng dầu và dầu diesel từ kho dự trữ khẩn cấp nhằm hạ nhiệt giá, trong bối cảnh áp lực chính trị và kinh tế gia tăng do loại nhiên liệu thiết yếu này được sử dụng rộng rãi trong công nghiệp, nông nghiệp và giao thông vận tải.
Theo IEA, tổng lượng xuất khẩu dầu diesel bị sụt giảm từ Trung Đông và Nga lên tới 1,3 triệu thùng/ngày trong tháng 9.
"Thị trường dầu diesel vẫn chịu áp lực lớn khi tình trạng gián đoạn nguồn cung kéo dài buộc các bên phải xả kho dự trữ trái với quy luật thông thường, ngay trước giai đoạn bảo trì nhà máy lọc dầu vào mùa thu và thời điểm nhu cầu tăng cao vào mùa đông", IEA cho biết.
IEA dự báo tổng nhu cầu dầu toàn cầu sẽ giảm 2,6 triệu thùng/ngày vào năm 2026, trong đó dầu diesel chiếm 25% mức giảm này. Trong khi đó, IEA dự đoán nguồn cung dầu toàn cầu sẽ giảm 5,8 triệu thùng/ngày trong năm nay, trước khi đảo chiều tăng 7,7 triệu thùng/ngày vào năm 2027, đưa thị trường dầu mỏ toàn cầu trở lại trạng thái dư cung.
Tốc độ xả kho dự trữ – nằm trong kế hoạch phối hợp giải phóng 400 triệu thùng dầu ban đầu của IEA hồi tháng 3 – đã chậm lại còn khoảng 270.000 thùng/ngày trong tháng 9, giảm mạnh so với mức trung bình 2,2 triệu thùng/ngày ghi nhận từ tháng 3 đến tháng 6.
Theo IEA, tính đến cuối tháng 9, tổng cộng 331 triệu thùng dầu dự trữ khẩn cấp từ thỏa thuận trên đã được đưa ra thị trường; trong đó, châu Âu còn lại 46 triệu thùng, khu vực châu Mỹ còn 40 triệu thùng và khu vực châu Á - châu Đại Dương còn 10 triệu thùng.
Trong tổng số khoảng 1 tỷ thùng dầu dự trữ chính phủ do các nước thành viên IEA nắm giữ, có hơn 200 triệu thùng là dầu diesel.
Dầu dự trữ được xem là vùng đệm của thị trường dầu mỏ trước các sự kiện bất ngờ hoặc cú sốc giá; do đó, việc liên tục xả kho dự trữ đồng nghĩa với việc thu hẹp nguồn dự trữ phòng ngừa cho các cú sốc trong tương lai.
"Khi các nguồn dự trữ đệm còn lại trong hệ thống tiếp tục suy giảm, và trong bối cảnh chưa có giải pháp cho các xung đột tại Trung Đông, thị trường dầu mỏ có thể sẽ trải qua nhiều biến động hơn trong những tháng tới trước khi tình trạng dư thừa nguồn cung thực sự xuất hiện vào năm 2027”, báo cáo cho biết.
Theo IEA, xuất khẩu dầu thô từ các nhà sản xuất vùng Vịnh Trung Đông đã tăng 4,4 triệu thùng/ngày trong tháng 9, đạt mức tương đương khoảng 75% so với giai đoạn trước xung đột. Đà tăng này chủ yếu nhờ vào việc khối lượng dầu vận chuyển qua eo biển Hormuz tăng thêm 3,7 triệu thùng/ngày, đạt mức 10,9 triệu thùng/ngày, nhờ hoạt động chuyển tải dầu giữa các tàu diễn ra sôi động tại Vịnh Oman. Tuy nhiên, sự gia tăng gần đây của các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng và hoạt động vận chuyển bằng tàu dầu trong khu vực đang có nguy cơ làm chệch hướng những tiến triển đạt được.
