Số lượng công ty hủy niêm yết khỏi Sở Giao dịch Chứng khoán Tokyo (TSE) đạt mức kỷ lục trong năm thứ ba liên tiếp. Nguyên nhân là do một số công ty hợp tác với các quỹ đầu tư để chuyển sang mô hình tư nhân hóa, trong khi số khác không đáp ứng được các tiêu chuẩn khắt khe hơn để duy trì hoạt động niêm yết.
Tính đến ngày 4/9, 128 doanh nghiệp đã hủy niêm yết hoặc dự kiến hủy niêm yết trong năm nay, vượt con số 125 doanh nghiệp của cả năm 2025. Con số này nhiều khả năng sẽ còn tăng khi 29 doanh nghiệp đang bị đưa vào diện giám sát và có nguy cơ hủy niêm yết.
Trong số đó, khoảng 1/5 số doanh nghiệp thực hiện tư nhân hóa – tương đương 28 doanh nghiệp – đã tìm đến sự hỗ trợ của các quỹ đầu tư. Nguồn lực tài chính từ các quỹ sẽ giúp doanh nghiệp đơn giản hóa cơ cấu cổ đông phức tạp và đưa ra các quyết định quản lý linh hoạt hơn, trong đó có tái cơ cấu. Nhiều trường hợp xuất phát từ sức ép của các cổ đông chủ động yêu cầu doanh nghiệp cải thiện công tác quản trị. Một số công ty khởi nghiệp cũng chọn cách tư nhân hóa để thích ứng với môi trường kinh doanh đang thay đổi.
Việc tái cấu trúc thị trường của TSE cách đây bốn năm cũng buộc một số doanh nghiệp phải rời sàn. Vào tháng 4/2022, TSE đã thu gọn bốn phân khúc thị trường thành ba và thay đổi các tiêu chí về vốn hóa thị trường bắt buộc đối với việc niêm yết. Khi giai đoạn chuyển tiếp kết thúc, 10 công ty không đáp ứng đủ điều kiện sẽ bị hủy niêm yết vào ngày 1/10/2026 và dự kiến sẽ có thêm nhiều công ty khác cũng bị huỷ niêm yết trong năm 2027.
Các nhà đầu tư rót vốn vào công ty khởi nghiệp có thể thu lợi khi doanh nghiệp IPO. Điều này khiến nhiều công ty vội vàng niêm yết khi vẫn đang trong quá trình tăng trưởng, nhưng sau đó lại rơi vào tình trạng trì trệ. TSE muốn ngăn xu hướng này bằng cách yêu cầu những doanh nghiệp có quy mô nhỏ và không có triển vọng mở rộng phải rời sàn.
Tính đến cuối tháng 8/2026, tổng số công ty niêm yết trên TSE là 3.705 - không bao gồm thị trường Tokyo Pro dành cho nhà đầu tư chuyên nghiệp - giảm so với mức 3.782 vào cuối năm 2025. Con số này thấp hơn 4% so với mức đỉnh vào cuối năm 2023 và là mức thấp nhất trong vòng 7 năm qua. Trong khi đó, 22 thương vụ IPO trong 8 tháng đầu năm 2026 cũng cho thấy sự sụt giảm so với cùng kỳ các năm trước.
Trong khi đó, một số công ty muốn duy trì trạng thái niêm yết đang tìm kiếm cơ hội tại các sàn giao dịch chứng khoán trong nước có yêu cầu niêm yết nới lỏng hơn. Số doanh nghiệp mới niêm yết trên các sàn Nagoya, Fukuoka và Sapporo - không bao gồm các thị trường dành cho nhà đầu tư chuyên nghiệp, nhưng bao gồm cả các doanh nghiệp chưa niêm yết được chấp thuận lên sàn - đã tăng vọt lên 47 doanh nghiệp trong năm 2025, từ chỉ 3 doanh nghiệp vào năm 2020. Tính đến cuối tháng 8 năm nay, 21 doanh nghiệp đã niêm yết mới trên các sàn này.
TSE từng cạnh tranh gay gắt với Sàn giao dịch Chứng khoán Osaka để thu hút các công ty niêm yết, nhưng hiện nay lại ưu tiên cải cách doanh nghiệp. Hiromi Yamaji, Giám đốc điều hành của Japan Exchange Group (công ty mẹ của TSE) cho biết, số lượng công ty niêm yết không phải là vấn đề đáng lo ngại.
Số lượng công ty niêm yết trên các sàn giao dịch của Mỹ như Sở Giao dịch Chứng khoán New York (NYSE) và Nasdaq đã giảm một nửa trong 30 năm qua, xuống còn khoảng 3.900 vào cuối năm 2025. Nhiều doanh nghiệp vẫn tiếp tục phát triển dù không niêm yết trên sàn chứng khoán. Tuy nhiên, gần đây đã xuất hiện các thương vụ niêm yết đáng chú ý của các công ty vốn hóa lớn, chẳng hạn như SpaceX với thương vụ IPO kỷ lục đạt mức vốn hóa thị trường 1.700 tỷ USD.
