Ngày nay, đầu tư ra nước ngoài của Trung Quốc vượt xa dòng vốn vào, và quốc gia này liên tục nằm trong top ba nhà đầu tư toàn cầu trong những năm gần đây.
Điều gì đang thúc đẩy sự tăng trưởng ODI của Trung Quốc?
Đầu tư ra nước ngoài của Trung Quốc đã tăng đều đặn trong những năm gần đây, tăng 8,4% so với năm trước lên 192,2 tỷ USD vào năm 2024. Khi tăng trưởng kinh tế trong nước chậm lại và môi trường thương mại trở nên bất ổn hơn, các công ty Trung Quốc đã đẩy ODI lên gần mức cao kỷ lục năm 2016.
Theo Moody’s Ratings, xu hướng này có khả năng tiếp tục trong vài năm tới khi các công ty tìm cách đa dạng hóa nguồn thu trong bối cảnh nhu cầu nội địa yếu và cuộc chiến giá cả khốc liệt trong nước.
Sự hỗ trợ chính sách mạnh mẽ hơn - bao gồm viện trợ tài chính, trợ cấp thuế và dịch vụ tư vấn - cũng được kỳ vọng sẽ thúc đẩy dòng vốn chảy ra nước ngoài, đồng thời cho rằng các khoản đầu tư có khả năng sẽ nhắm vào các thị trường mới nổi trong bối cảnh bất ổn thương mại.
Ví dụ, đầu tư của Trung Quốc vào Đông Nam Á đã tăng mạnh 36,8% trong năm 2024 - chủ yếu tập trung vào lĩnh vực sản xuất. Điều này đã giúp các công ty khai thác thị trường nội địa đang phát triển của khu vực và phòng ngừa những khó khăn từ cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung.
Mô hình đầu tư của Trung Quốc đã thay đổi như thế nào?
Trong những năm đầu của Sáng kiến Vành đai và Con đường, đầu tư chủ yếu tập trung vào các dự án cơ sở hạ tầng độc lập, chẳng hạn như cầu và đường cao tốc, thường do các doanh nghiệp quốc doanh dẫn đầu trong việc xây dựng các liên kết thương mại vật chất. Gần đây hơn, trọng tâm ngày càng chuyển sang nội địa hóa trong các lĩnh vực có giá trị cao hơn như năng lượng xanh và viễn thông.
Theo báo cáo tháng 12 của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC), ODI thường sử dụng mô hình “chuyển dịch theo chuỗi”, trong đó các doanh nghiệp thượng nguồn và hạ nguồn cùng nhau di dời để thiết lập các cụm công nghiệp hoàn chỉnh tại các nước sở tại.
Ngoài cơ sở hạ tầng vật chất, các công ty Trung Quốc đang chú trọng hơn vào chuyển giao công nghệ, chuyên môn quản lý và tiêu chuẩn kỹ thuật. Các nhà nghiên cứu của PBOC cho biết, cách tiếp cận này giúp các nước nhận đầu tư xây dựng năng lực công nghiệp đồng thời cho phép các công ty Trung Quốc hội nhập vào thị trường địa phương.
Sự thay đổi này cũng có thể thấy rõ ở các thị trường phát triển. Theo báo cáo hồi tháng 5 của Rhodium Group và Merics, đầu tư mới của Trung Quốc vào châu Âu – xây dựng các cơ sở mới từ đầu – chiếm phần lớn dòng vốn đầu tư vào khu vực này trong năm 2024, đặc biệt là trong lĩnh vực xe điện.
Mặc dù sự hiện diện này giúp Trung Quốc duy trì chỗ đứng ở châu Âu, nhưng nó đã thu hút sự giám sát ngày càng tăng từ các cơ quan quản lý và đối thủ cạnh tranh. Tuy nhiên, báo cáo lưu ý rằng việc dựa sớm vào nguyên liệu đầu vào và lao động nước ngoài, thay vì nguồn cung ứng trong nước, có thể phản ánh những thách thức rộng hơn của ngành, với việc nội địa hóa có khả năng sẽ sâu rộng hơn khi các cơ sở trưởng thành.
Điều này có ý nghĩa gì đối với việc quốc tế hóa đồng nhân dân tệ?
Ngày càng nhiều công ty Trung Quốc đang đầu tư thông qua đồng nhân dân tệ. Một báo cáo gần đây của PBOC cho thấy 27,1% các doanh nghiệp trong nước được khảo sát khi vươn ra thị trường quốc tế đã sử dụng đồng nhân dân tệ cho ít nhất một nửa vốn ODI trong năm 2024, tăng 2,2 điểm phần trăm so với năm trước.
Gần 67% các doanh nghiệp được khảo sát cho biết họ dự định tăng cường sử dụng đồng nhân dân tệ trong các dự án đầu tư ở nước ngoài, mức cao nhất được ghi nhận trong những năm gần đây.
Điều này đang thúc đẩy các tổ chức tài chính trong nước đẩy nhanh quá trình quốc tế hóa hoạt động, thông qua việc nâng cấp sản phẩm và các hệ thống định giá rủi ro toàn cầu và tuân thủ quy định tinh vi hơn.
Ví dụ, các ngân hàng lớn như Ngân hàng Trung Quốc (Bank of China) cung cấp tài chính bằng đồng nhân dân tệ và ngoại tệ, cũng như thanh toán xuyên biên giới và tài trợ thương mại cho các dự án lớn trên khắp Đông Nam Á, châu Âu và châu Phi, cho phép các doanh nghiệp triển khai vốn ra nước ngoài hiệu quả hơn.
Để quốc tế hóa hơn nữa các thể chế tài chính của Trung Quốc, các nhà nghiên cứu của PBOC đã đề xuất các bước bao gồm tăng cường đổi mới và phối hợp chặt chẽ hơn về quy định xuyên biên giới, đặt nền tảng cho quá trình chuyển đổi của đất nước từ một nước xuất khẩu vốn lớn thành một nhà đầu tư chất lượng cao hàng đầu.
