Chỉ số Giá tiêu dùng (CPI) bình quân 5 tháng đầu năm 2026 tăng 4,31%, sát ngưỡng mục tiêu cả năm khoảng 4,5%. Ảnh: Đức Thanh
Gam màu sáng của bức tranh kinh tế
“Tích cực”, “khá tích cực” tiếp tục là những cụm từ được nhắc rất nhiều khi các thành viên Chính phủ thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội tháng 5 và 5 tháng đầu năm 2026, tại phiên họp thường kỳ Chính phủ tháng 5/2026, tổ chức hôm qua (3/6). Phát biểu khai mạc, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cũng nói rằng, kinh tế - xã hội tháng 5 và 5 tháng đã đạt những kết quả “tương đối tích cực”, kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định.
Còn Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, khi trình Chính phủ báo cáo về tình hình kinh tế - xã hội tháng 5 và 5 tháng đầu năm 2026 - bản báo cáo được Thủ tướng Lê Minh Hưng đánh giá cao về sự đổi mới trong cách làm và công tác chuẩn bị - đã nhấn mạnh rằng, tình hình kinh tế - xã hội tiếp tục đạt được “nhiều kết quả tích cực”.
Hàng loạt chỉ số kinh tế vĩ mô đã được Bộ trưởng viện dẫn. Chẳng hạn, Chỉ số Sản xuất công nghiệp (IIP) tháng 5 ước tăng hơn 8,7% so với cùng kỳ; tính chung 5 tháng tăng hơn 9%, cao nhất trong cùng kỳ từ năm 2021. Trong khi đó, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 5 tháng tăng hơn 11%, cao nhất từ năm 2024 đến nay; khách quốc tế đạt gần 11 triệu lượt, cao nhất từ trước đến nay, tăng gần 15%...
Xuất nhập khẩu 5 tháng cũng cao nhất từ trước tới nay, 5 tháng ước đạt 445,12 tỷ USD, tăng 25% so với cùng kỳ, trong đó xuất khẩu đạt 215,66 tỷ USD, tăng 19,5%; nhập khẩu đạt 229,6 tỷ USD, tăng 30,8%.
Các chỉ số đáng chú ý khác là, số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường 5 tháng đạt 142.600, tăng 27,6% so với cùng kỳ, cao hơn số rút lui (129.300 doanh nghiệp, tăng 15,8%), đưa số doanh nghiệp đang hoạt động lên 1.064.300 doanh nghiệp, tăng 39.400 doanh nghiệp (tăng 3,8%) so với cuối năm 2025.
Trong khi đó, thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tiếp tục xu hướng tích cực, với vốn đăng ký ước trên 24 tỷ USD sau 5 tháng, tăng 33,4% so với cùng kỳ; vốn thực hiện đạt 9,75 tỷ USD, tăng 9,6%...
Rõ ràng, trong bối cảnh thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường, đặc biệt là tác động từ xung đột tại Trung Đông, tình hình kinh tế - xã hội của Việt Nam vẫn có những chuyển biến đáng ghi nhận.
Ngân hàng Thế giới (WB), khi công bố Báo cáo cập nhật Tình hình kinh tế Việt Nam vào giữa tháng 5/2026, đã nhấn mạnh về “sức chống chịu đáng kể” của nền kinh tế Việt Nam trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất ổn. Theo WB, động lực tăng trưởng chính của Việt Nam tiếp tục đến từ xuất khẩu và đầu tư mạnh mẽ. Cùng với đó, nền kinh tế trong nước đã duy trì khả năng chống chịu tốt nhờ chương trình cải cách toàn diện đang được triển khai cùng quá trình tinh gọn, sắp xếp lại bộ máy hành chính lớn nhất kể từ thời kỳ Đổi mới.
Xu hướng là tích cực bởi theo công bố của S&P Global cách đây ít ngày, Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Nam trong tháng 5/2026 đã tăng lên mức 52,8 điểm, từ mức 50,5 điểm của tháng 4. Tháng 5/2026, theo S&P Global, đã ghi nhận sự phục hồi đáng kể của số lượng đơn đặt hàng mới, đạt mức cao nhất trong ba tháng sau khi ghi nhận sự suy giảm nhẹ vào tháng 4.
 |
Áp lực gia tăng
Dù nền kinh tế vẫn đang trong xu hướng tích cực, nhưng áp lực cũng gia tăng. Báo cáo Chính phủ, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, nền kinh tế đang tiếp tục “chịu nhiều tác động từ bên ngoài”.
Những tác động đó, đặc biệt là căng thẳng ở khu vực Trung Đông và biến động địa chính trị toàn cầu, đã ảnh hưởng đến cả xuất nhập khẩu, sản xuất công nghiệp, đầu tư và cả kinh tế vĩ mô của Việt Nam. Báo cáo của Bộ Tài chính đã cho thấy điều đó.
Một trong những vấn đề đáng chú ý là Chỉ số Giá tiêu dùng (CPI) tháng 5 dù chỉ tăng 0,3% so với tháng trước, thấp nhất trong 3 tháng gần đây; nhưng tháng 5 lại tăng 5,6% so với cùng kỳ năm trước; còn bình quân 5 tháng tăng 4,31%, sát ngưỡng mục tiêu cả năm khoảng 4,5%.
Sản xuất - kinh doanh cũng đang gặp khó. Tăng trưởng công nghiệp vẫn thấp hơn mục tiêu cả năm (12-14%), trong đó có 22 địa phương, bao gồm cả Hà Nội và TP.HCM có chỉ số IIP thấp hơn mục tiêu. Tăng trưởng tiêu dùng, nếu loại trừ yếu tố giá, chỉ còn hơn 6%, thấp hơn cùng kỳ năm trước (7,2%)…
Trong khi đó, dù xuất khẩu vẫn tăng trưởng tích cực, nhưng báo cáo của Bộ Tài chính đã chỉ ra rằng, xuất khẩu các nhóm hàng chủ lực của doanh nghiệp trong nước (dệt may, thủy sản, gạo…) 5 tháng giảm hoặc tăng thấp. Đặc biệt, tháng 5/2026, nhập siêu lên tới 5,21 tỷ USD, đưa mức tổng nhập siêu của 5 tháng tăng lên 13,81 tỷ USD.
“Xu hướng này nếu kéo dài, sẽ tác động đến tăng trưởng, cần theo dõi, đánh giá để có giải pháp phù hợp”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nói.
Trong bối cảnh đó, một động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế - đầu tư công - vẫn chưa đạt kỳ vọng. Số liệu từ Bộ Tài chính cho thấy, giải ngân vốn đầu tư công đến hết tháng 5 ước đạt 219.400 tỷ đồng, bằng 21,6% kế hoạch, so với cùng kỳ tương đương về tỷ lệ và cao hơn khoảng 34.800 tỷ đồng về số tuyệt đối. Tuy nhiên, cho đến thời điểm này, vẫn còn 12 bộ, cơ quan giải ngân dưới 1% hoặc chưa giải ngân.
Những khó khăn, thách thức đó sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến không chỉ mục tiêu kiểm soát lạm phát, mà cả mục tiêu tăng trưởng của các địa phương và cả nền kinh tế. Cập nhật đến hết tháng 5/2026, theo báo cáo của Bộ Tài chính, có 26/34 địa phương dự kiến tăng trưởng thấp hơn mục tiêu, trong đó có các địa phương lớn như TP.HCM (thấp hơn khoảng 1,7 điểm phần trăm), Hà Nội (khoảng 2,75 điểm phần trăm), Bắc Ninh (khoảng 1,1 điểm phần trăm), Quảng Ninh (khoảng 0,85 điểm phần trăm)… Điều này sẽ làm ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng 2 con số của cả nước.
Những áp lực trên cũng đã được bà Mariam J. Sherman, Giám đốc WB phụ trách Việt Nam, Campuchia và Lào nhấn mạnh. Theo bà Mariam J. Sherman, tăng trưởng toàn cầu chững lại đang tạo thêm áp lực đối với môi trường bên ngoài của Việt Nam. Trong khi đó, biến động giá dầu tiếp tục làm gia tăng các rủi ro theo chiều hướng bất lợi.
Kiên định mục tiêu tăng trưởng 2 con số
Dù áp lực đối với nền kinh tế là không nhỏ, nhưng Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, khi báo cáo tại phiên họp thường kỳ Chính phủ, cho biết, bám sát quan điểm tại Kết luận số 18-KL/TW của Hội nghị lần thứ 2, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV là “vượt qua khó khăn của năm 2026, bứt phá trong giai đoạn 2027-2030”, Bộ Tài chính kiến nghị nguyên tắc điều hành thời gian tới là “kiên định mục tiêu phấn đấu tăng trưởng 2 con số, đồng thời theo dõi chặt để kiểm soát lạm phát, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô”.
Phát biểu tại phiên họp, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cũng chỉ đạo, phải quyết liệt và cố gắng rất lớn để đảm bảo mục tiêu tăng trưởng 2 con số.
Hàng loạt giải pháp đã được Bộ Tài chính đề xuất. Chẳng hạn, về chính sách tài khóa, Bộ Tài chính sẽ trình Chính phủ gia hạn nộp thuế và tiền thuê đất, để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân. Cùng với đó, thúc đẩy các bộ, ngành, địa đẩy nhanh giải ngân đầu tư công gắn với nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, đặc biệt với 12 bộ, địa phương đang giải ngân dưới 1% và chưa giải ngân và các dự án trọng điểm…
Về chính sách tiền tệ, Bộ Tài chính kiến nghị, Ngân hàng Nhà nước điều hành bảo đảm ổn định lãi suất, bảo đảm thanh khoản; chỉ đạo các ngân hàng thương mại đẩy mạnh tiết giảm chi phí hoạt động, tạo dư địa giảm thực chất lãi suất cho vay…
Trong khi đó, về sản xuất - kinh doanh và xuất nhập khẩu, từng bộ, ngành, địa phương, tập đoàn, doanh nghiệp nhà nước bám sát kịch bản, xác định rõ dư địa để thúc đẩy tăng trưởng, đặc biệt là 22 địa phương có sản xuất công nghiệp thấp hơn kịch bản…
Thách thức là rất lớn, nhưng triển vọng cũng không phải nhỏ. Các giải pháp nếu được triển khai đồng bộ và hiệu quả, sẽ góp phần quan trọng trong thúc đẩy nền kinh tế đạt tốc độ tăng trưởng 2 con số trong năm nay.
“Nếu cải cách được triển khai hiệu quả, Việt Nam có thể tạo ra vòng xoáy tích cực gồm niềm tin của nhà đầu tư, đầu tư tư nhân, tăng trưởng kinh tế và khả năng chống chịu của nền kinh tế. Đây được xem là nền tảng quan trọng để tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành nước thu nhập cao trong tương lai”, bà Mariam J. Sherman có cái nhìn lạc quan về triển vọng kinh tế Việt Nam như vậy.
