Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng phát biểu tại hội trường.
Ổn định kinh tế vĩ mô là điều kiện tiên quyết để tăng trưởng cao liên tục
Trưa 21/4, phát biểu sau hai buổi thảo luận của Quốc hội về kinh tế - xã hội, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng làm rõ thêm một số vấn đề được đại biểu quan tâm.
Về mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao và bền vững gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng, thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới, ông bày tỏ đồng tình với ý kiến của nhiều vị đại biểu Quốc hội đã nhận định là trong thời gian vừa qua, chất lượng tăng trưởng dù đã từng bước được cải thiện qua từng năm, qua từng nhiệm kỳ, tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế: tăng trưởng kinh tế vẫn dưới mức tiềm năng, tốc độ tăng năng suất lao động thấp hơn mục tiêu và hệ số sử dụng vốn ICOR của nền kinh tế còn cao. Năng lực trình độ công nghệ còn yếu, các ngành công nghiệp nền tảng, công nghệ chiến lược chậm phát triển.
Theo lãnh đạo Chính phủ, tăng trưởng kinh tế cao và bền vững bình thường đã là nhiệm vụ vô cùng thách thức; trong bối cảnh quốc tế có nhiều biến động khó lường và bất lợi, nền kinh tế Việt Nam có độ mở rất lớn, lại càng rất khó.
Cho rằng mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững có sự gắn bó rất chặt chẽ, tương hỗ lẫn nhau, Phó thủ tướng nhấn mạnh “chúng ta chỉ có thể đạt được tăng trưởng cao trong một thời gian dài khi có nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định và ngược lại. Vì vậy, Chính phủ tiếp tục xác định ổn định kinh tế vĩ mô là điều kiện tiên quyết, nền tảng để đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, liên tục và ổn định”.
Hồi âm vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm là xác lập mô hình tăng trưởng mới, ông Thắng nêu rõ, nhiệm vụ này chắc chắn phải thực hiện và phải thực hiện hết sức mạnh mẽ với sự thay đổi căn bản về cấu trúc của nền kinh tế và phải cải thiện thực chất đời sống của nhân dân và để nhân dân được thụ hưởng mọi thành quả của phát triển.
“Đây cũng là một thách thức rất lớn, là yêu cầu bắt buộc để chúng ta có thể vượt qua được bẫy thu nhập trung bình, bắt kịp và tiến cùng với thế giới, với khu vực và thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đặt ra đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045. Mô hình tăng trưởng mới rõ ràng là phải vận hành trên nền tảng thể chế phát triển hiện đại, cạnh tranh và văn hóa đổi mới sáng tạo trong toàn xã hội, hạch toán kinh tế và phân bổ hiệu quả nguồn lực trong nền kinh tế”, Phó thủ tướng nói.
Chính vì thế, theo Phó thủ tướng, Chính phủ cũng đã trình Quốc hội 11 nhóm nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu trong giai đoạn từ 2026 đến 2030 với 92 nhiệm vụ cụ thể và những nhiệm vụ cần triển khai ngay trong năm 2026, gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng và thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Trọng tâm là lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực phát triển chính, phát triển các động lực tăng trưởng mới, trọng tâm là kinh tế dữ liệu, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.
Chính phủ cũng đã xác định nhóm các giải pháp để khai thác tối đa dư địa, tiềm năng của đất nước, đặc biệt là trong những năm đầu của nhiệm kỳ khi mà đầu tư cho phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chưa thể phát huy ngay tác dụng.
Cùng với đó là phát huy vai trò của các thành phần kinh tế bao gồm có thành phần kinh tế nhà nước, tư nhân, FDI trên cơ sở cạnh tranh bình đẳng, liên kết chuỗi giá trị.
Lãnh đạo Chính phủ nhấn mạnh, cơ sở chính trị, các giải pháp đã có rất đầy đủ. Hiện nay chỉ còn là tổ chức thực hiện thế nào cho hiệu quả để phát huy được sức mạnh của các thành phần kinh tế, để có những đóng góp vào tăng trưởng và đảm bảo tăng trưởng bền vững.
Liên quan đến nội dung được các đại biểu quan tâm rất nhiều là ổn định kinh tế vĩ mô gắn với chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa, Phó Thủ tướng nói, một nền kinh tế chỉ có thể ổn định được khi mà chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ hoạt động phát huy tốt hiệu quả và có sự phối hợp nhịp nhàng với nhau.
Theo ông, chính sách tiền tệ trong thời gian vừa qua cũng đã có những đóng góp đáng kể cho tăng trưởng kinh tế và đảm bảo cho nền kinh tế phát triển ổn định, đặc biệt là ổn định về kinh tế vĩ mô, tuy nhiên hiện nay dư địa chính sách tiền tệ cũng đã từng bước bị thu hẹp lại, vì thế phải tập trung khai thác tối đa chính sách tài khóa.
Tuy nhiên, ông Thắng nói rõ thêm, chính sách tài khóa có rất nhiều nội dung, riêng về vấn đề liên quan đến nguồn lực thì đòi hỏi phải có một khoảng thời gian nhất định để chính sách tài khóa phát huy hiệu quả. Trong lúc chính sách tài khóa chưa phát huy hiệu quả thì chính sách tiền tệ hiện nay vẫn phải vận hành trơn tru và đảm bảo thanh khoản cũng như là nguồn lực cho các doanh nghiệp, cho người dân và cho nền kinh tế, đặc biệt là nguồn lực về ngắn hạn.
Cùng với đó Chính phủ đang chỉ đạo rất quyết liệt việc thúc đẩy chính sách tài khóa mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm, khai thác hiệu quả các nguồn lực của Nhà nước kết hợp với các nguồn vốn vay nước ngoài để thúc đẩy tăng trưởng và hỗ trợ ổn định kinh tế vĩ mô, ông Thắng báo cáo Quốc hội.
Nâng tỷ lệ bội chi lên 5% trong giai đoạn 2026-2030
Để thực hiện chính sách tài khóa một cách có hiệu quả, Phó thủ tướng cho hay Chính phủ đã trình Quốc hội Kế hoạch tài chính quốc gia để nâng tỷ lệ bội chi bình quân từ 3% GDP trong giai đoạn trước lên 5% trong giai đoạn 2026-2030, chi ngân sách tăng 1,9 lần giai đoạn trước, trong đó dành 40% chi cho đầu tư phát triển, gấp gần 2,4 lần so với giai đoạn trước.
Chính phủ cũng đang trình Quốc hội để tiếp tục thực hiện cũng như ban hành mới các chính sách ưu đãi về thuế, phí để hỗ trợ cho người dân, cho doanh nghiệp. Cùng với đó Chính phủ đang chỉ đạo quyết liệt phát triển thị trường vốn, phát triển mạnh mẽ thị trường chứng khoán để thị trường chứng khoán phải trở thành một kênh huy động trung và dài hạn của nền kinh tế.
“Chính phủ đang phấn đấu, đang chỉ đạo để làm sao thị trường chứng khoán đến năm 2028 phải đạt mức vốn hóa là 120% GDP, tương đồng với các nước ở trong khu vực và trên thế giới, để từ đó thị trường chứng khoán phải là kênh huy động vốn trung dài hạn quan trọng của doanh nghiệp để chia sẻ gánh nặng với các ngân hàng khi mà hiện nay nguồn vốn trung dài hạn của doanh nghiệp vẫn tập trung chủ yếu từ nguồn vốn của ngân hàng”, Phó thủ tướng cho hay.
Liên quan đến đầu tư công, lãnh đạo Chính phủ khẳng định việc giải ngân vốn đầu tư công dứt khoát phải phấn đấu hoàn thành 100% kế hoạch, nhưng chất lượng phải đi với tiến độ.
Ông cho biết, hiện nay Chính phủ đang tập trung chỉ đạo ưu tiên tập trung cho các dự án trọng điểm quốc gia và phấn đấu giảm tối thiểu 30% số lượng dự án so với giai đoạn trước để khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, kém hiệu quả, lãng phí. Bên cạnh đó là thực hiện thẩm định, đánh giá hiệu quả của từng dự án để đảm bảo hiệu quả sử dụng vốn, gắn trách nhiệm của người đứng đầu về tiến độ, chất lượng giải ngân vốn đầu tư công để không còn tình trạng là giải ngân không được thì trả lại cho Trung ương.
Về tháo gỡ khó khăn cho các dự án tồn đọng, Chính phủ tiếp tục trình Quốc hội để ban hành chính sách tháo gỡ toàn diện cho tất cả các dự án, không phải chỉ là dự án đất đai. Từ đó sẽ huy động được tối đa nguồn lực khoảng 3,3 triệu tỷ đồng cho tăng trưởng kinh tế, Phó thủ tướng hồi âm quan tâm của Quốc hội.
