Chi phí giảm và nhu cầu năng lượng tăng vọt từ các trung tâm dữ liệu đã tạo tiền đề cho sự tăng trưởng nhanh chóng. Cuộc xung đột Trung Đông đã giúp đẩy nhanh xu hướng này bằng cách làm tăng nhu cầu về các giải pháp thay thế cho nhiên liệu hóa thạch đắt đỏ, khiến năm 2026 trở thành năm mà pin lưu trữ năng lượng trở nên có ảnh hưởng trong hệ thống năng lượng toàn cầu.
Các nhà phân tích của BloombergNEF đã dự đoán rằng các dự án lắp đặt hệ thống pin lưu trữ sẽ tăng khoảng 1/3 trong năm nay, dẫn đầu bởi sự mở rộng ở châu Âu, Trung Đông, châu Phi và Mỹ Latinh. Đà tăng trưởng có thể tiếp tục mạnh mẽ hơn nếu tình trạng gián đoạn nhiên liệu kéo dài.
“Hiện nay, chúng ta đã bước vào giai đoạn mà bất cứ khi nào ai đó muốn đầu tư vào hệ thống điện, pin lưu trữ là một trong những lựa chọn hấp dẫn nhất…Hệ thống lưu trữ pin sẽ tiếp tục phát triển trong tương lai gần”, Brent Wanner, người đứng đầu đơn vị ngành điện tại Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết.
Sự bùng nổ của điện mặt trời và điện gió (những công nghệ đã được phát triển đáng kể kể từ cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022) đang tạo điều kiện cho hệ thống lưu trữ pin phát huy vai trò, khi các nhà vận hành hệ thống lưu trữ pin có thể mua điện khi giá rẻ và bán lại khi nhu cầu tăng cao. Trước đây, khi sản lượng năng lượng tái tạo giảm, lưới điện thường phải dựa vào than và khí đốt, nhưng hiện nay công nghệ lưu trữ đang trở nên đủ rẻ và nhanh để tạo ra khác biệt trong cách vận hành hệ thống điện.
Theo BNEF, chi phí trung bình của hệ thống lưu trữ pin đã giảm khoảng 75% từ năm 2018 đến năm 2025 và dự kiến sẽ giảm thêm 25% nữa đến năm 2035.
Đối với các nhà đầu tư, lý do chính khiến các dự án trở nên hấp dẫn hơn là sự giảm nhanh chóng về chi phí. Theo Nick Carter, Giám đốc điều hành của Akaysha Energy, chi phí xây dựng hiện nay sẽ thấp hơn khoảng 20% so với thời điểm bắt đầu xây dựng cách đây bốn năm.
Dư thừa pin
Vai trò của Trung Quốc trong sản xuất phần cứng chính là trọng tâm của sự bùng nổ của hoạt động lưu trữ năng lượng trên toàn cầu. Nhiều năm đầu tư vào chuỗi cung ứng xe điện đã tạo ra sự dư thừa pin, đẩy giá xuống và làm tràn ngập thị trường toàn cầu với thiết bị giá rẻ hơn. Xuất khẩu pin lithium-ion đã tăng mạnh trong tháng 3 trong bối cảnh nhu cầu toàn cầu về các nguồn năng lượng thay thế tăng cao khi nguồn cung dầu khí bị ảnh hưởng bởi xung đột.
 |
Trung Quốc đang dẫn đầu năng lực sản xuất pin trên toàn cầu |
Hiện nay, Trung Quốc chiếm phần lớn năng lực sản xuất toàn cầu, cũng như khoảng một nửa số lượng hệ thống pin quy mô lưới điện hiện có. Điều này một phần là do quy định năm 2021 yêu cầu các dự án năng lượng tái tạo phải bao gồm lưu trữ năng lượng, nhưng quy định này hiện đã bị bãi bỏ.
Theo công ty tư vấn Trivium China, xu hướng này đồng thời cũng phản ánh chu kỳ hậu năm 2021 của ngành công nghiệp năng lượng mặt trời, khi nhu cầu tăng vọt đã kích hoạt làn sóng đầu tư dẫn đến tình trạng dư cung, giá giảm mạnh và cuối cùng là sự phổ biến rộng rãi. Điều đáng chú ý là giá pin đang giảm ngay cả khi chi phí cho hầu hết các công nghệ năng lượng sạch khác đã tăng lên.
Nhu cầu tăng vọt
Với hệ thống điện đang chịu áp lực trên khắp thế giới, làn sóng pin giá rẻ đang đến vào thời điểm then chốt.
Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng (EIA), pin dự kiến sẽ chiếm hơn 25% công suất phát điện kỷ lục mà Mỹ dự kiến sẽ bổ sung vào năm 2026.
“Nhiều người vẫn xem công nghệ pin là một công nghệ năng lượng sạch…Chúng ta đã chứng kiến một sự phát triển với công nghệ pin hiện được xem là yếu tố giúp tăng cường khả năng phục hồi của lưới điện”, Jeff Monday, giám đốc tăng trưởng của nhà cung cấp giải pháp lưu trữ Fluence Energy cho biết.
Xu hướng này cũng đang thúc đẩy sự ra đời của một thế hệ công nghệ mới ngoài pin lithium-ion, được thiết kế để kéo dài thời gian lưu trữ điện từ vài giờ lên tới vài ngày. Các công ty như Form Energy đang phát triển các loại pin có thể duy trì hoạt động cho các trung tâm dữ liệu trong thời gian thiếu điện kéo dài, qua đó thay thế hiệu quả nguồn cung từ lưới điện.
Không giống như pin lithium-ion, công nghệ của Form dựa vào quá trình oxi hóa để lưu trữ và giải phóng năng lượng trong tối đa 100 giờ — dài gấp 25 lần so với phần lớn các hệ thống pin nối lưới hiện nay.
Theo BNEF, sự biến động giá năng lượng do xung đột đã góp phần làm tăng doanh thu từ chênh lệch giá và củng cố lý do cần phải giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu.
“Trước tình hình giá khí đốt tăng cao và những biến động chung của thị trường, lưu trữ năng lượng có thể đóng vai trò như một biện pháp phòng ngừa biến động giá điện ngày càng thường xuyên…Nó sẽ cách mạng hóa cách thức hoạt động của lưới điện khi chúng ta đạt được mức độ thâm nhập cao”, Allison Feeney, nhà phân tích lưu trữ năng lượng tại công ty nghiên cứu Wood Mackenzie cho biết.
Tuy nhiên, phần lớn ngành công nghiệp này vẫn phụ thuộc vào chuỗi cung ứng của Trung Quốc, tạo ra những điểm yếu khi căng thẳng địa chính trị gia tăng và thuế quan thương mại của Mỹ có hiệu lực. Mặc dù Mỹ hiện có năng lực sản xuất để cung cấp 100% hệ thống lưu trữ năng lượng trong nước, thiết bị của Trung Quốc vẫn rẻ hơn so với các linh kiện sản xuất tại Mỹ.
Việc triển khai pin lưu trữ năng lượng trên quy mô lớn cũng đòi hỏi phải vượt qua những nút thắt cổ chai tương tự mà ngành điện nói chung đang phải đối mặt. Sự chậm trễ trong kết nối lưới điện, các rào cản về cấp phép và các quy tắc thị trường đang thay đổi có thể làm chậm các dự án, ngay cả khi nhu cầu tăng cao.
Mặc dù vậy, sự bùng nổ của pin khó có thể chậm lại. Tại Mỹ, nhu cầu về lưu trữ năng lượng vượt trội hơn những trở ngại về chính sách, được thúc đẩy bởi nhu cầu điện năng ngày càng tăng, sự phát triển của các trung tâm dữ liệu và nhu cầu ổn định nguồn điện tái tạo.
