Cho phép mở tài khoản vốn trước khi được cấp giấy phép
NHNN đang dự thảo Thông tư quy định về Quản lý ngoại hối đối với hoạt động đầu tư nước ngoài vào Việt Nam, thay thế Thông tư 06/2019/TT-NHNN ngày 26/6/2019.
Một trong những điểm khác biệt lớn nhất của dự thảo lần này so với Thông tư 06/2019 là cho phép nhà đầu tư nước ngoài được mở tài khoản vốn và thực hiện một số giao dịch thanh toán trước khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (GCNĐKĐT). Việc sửa đổi này là nhằm đồng bộ với Luật Đầu tư năm 2025.
Trước đây, theo Thông tư 06/2019/TT-NHNN, nhà đầu tư nước ngoài chỉ được mở tài khoản vốn đầu tư sau khi đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (GCNĐKĐT). Quy định này phù hợp với logic của Luật Đầu tư trước đây.
Tuy nhiên, Luật Đầu tư 2025 đã thay đổi căn bản trình tự này khi cho phép nhà đầu tư được thành lập tổ chức kinh tế trước, sau đó mới thực hiện thủ tục cấp GCNĐKĐT.
Cùng với Luật Đầu tư năm 2025 có hiệu lực từ 1/3/2026, việc sửa đổi Thông tư 06/2019/TT-NHNN sẽ đảm bảo tính thống nhất của hệ thống pháp luật và giải quyết hiện nay của nhiều dự án FDI khi nhà đầu tư cần chuyển vốn vào để chi trả các chi phí chuẩn bị, thuê mặt bằng hay hình thành dự án nhưng lại vướng cơ chế tài khoản.
Dự thảo Thông tư sửa đổi cho phép mở tài khoản vốn đầu tư ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án, trước khi được cấp GCNĐKĐT. Theo đó, các tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và nhà đầu tư có thể mở tài khoản vốn đầu tư để nhận tiền góp vốn ban đầu, chi trả các chi phí hình thành dự án, hoàn trả vốn trong trường hợp dự án không được cấp phép.
Đối với nhà đầu tư, đây là bước cải cách thủ tục quan trọng, giúp rút ngắn thời gian triển khai dự án, giảm chi phí cơ hội và tăng tính chủ động trong quá trình đầu tư. Việc không phải chờ hoàn tất toàn bộ thủ tục pháp lý mới được phép chuyển vốn giúp dòng tiền được vận hành trơn tru hơn.
Ở chiều ngược lại, đối với cơ quan quản lý, việc cho phép mở tài khoản sớm lại giúp đưa dòng tiền vào “tầm kiểm soát” ngay từ đầu. Thay vì để vốn đầu tư đi qua các kênh không chuyên biệt, mọi giao dịch đều được thực hiện thông qua tài khoản vốn đầu tư – một công cụ giám sát hiệu quả và minh bạch.
Hoàn thiện khung ngoại hối cho dòng tiền mới chảy vào IFC
Dự thảo Thông tư của NHNN cũng lần đầu tiên đưa khái niệm dòng vốn đầu tư trực tiếp từ trung tâm tài chính quốc tế vào hệ thống quản lý.
Theo đó, hoạt động “đầu tư trực tiếp từ trung tâm tài chính quốc tế vào phần còn lại của Việt Nam” được xác định là việc các doanh nghiệp thành viên trong IFC chuyển vốn ra ngoài phạm vi địa lý của trung tâm để đầu tư. Theo đó, hoạt động đầu tư từ IFC vào phần còn lại của Việt Nam sẽ được quản lý như một luồng vốn xuyên biên giới đặc thù. Việc chuyển vốn, lợi nhuận và các nguồn thu hợp pháp giữa IFC và thị trường nội địa sẽ phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về tài khoản vốn đầu tư, đảm bảo tính biệt lập và an toàn hệ thống nhưng vẫn đảm bảo tính linh hoạt cho các định chế tài chính toàn cầu.
Dự thảo Thông tư cũng mở rộng đáng kể phạm vi đối tượng áp dụng khi lần đầu tiên đưa “doanh nghiệp thành viên trong trung tâm tài chính quốc tế” vào diện điều chỉnh.
Dự thảo đã thiết lập cơ chế kiểm soát dòng vốn di chuyển tại IFC đến “phần còn lại của nền kinh tế”. Theo đó, giao dịch đầu tư từ IFC với phần còn lại của nền kinh tế phải được thực hiện qua tài khoản vốn đầu tư. Dự thảo cũng quy định cụ thể các giao dịch thu – chi hợp pháp để giám sát dòng tiền.
Nhiều doanh nghiệp FDI sẽ phải thay đổi tài khoản vốn nếu thay đổi tỷ lệ sở hữu vốn ngoại
Dự thảo Thông tư của NHNN nêu rõ mốc 50% là căn cứ để phân định các tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài trực tiếp hay gián tiếp. Theo đó, doanh nghiệp có tỷ lệ sở hữu nước ngoài trên 50% vốn điều lệ được coi là tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài theo nghĩa “kiểm soát”, phải áp dụng cơ chế quản lý ngoại hối của đầu tư trực tiếp.
Nếu sau khi chuyển nhượng cổ phần hoặc phát hành thêm vốn, tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài giảm xuống bằng hoặc dưới 50%, doanh nghiệp phải đóng tài khoản vốn đầu tư trực tiếp hiện tại. Lúc này, các nhà đầu tư nước ngoài (người không cư trú) phải chuyển sang mở tài khoản vốn đầu tư gián tiếp để tiếp tục thực hiện các giao dịch thu, chi.
Điều này đồng nghĩa, cùng một doanh nghiệp nhưng chỉ cần thay đổi tỷ lệ sở hữu, toàn bộ cơ chế quản lý dòng tiền có thể thay đổi theo.
Sự chuyển đổi này không đơn thuần là thay đổi loại tài khoản, mà phản ánh sự thay đổi bản chất của dòng vốn, từ vốn mang tính kiểm soát sang vốn mang tính đầu tư tài chính.
