Quảng Ngãi có nhiều tiềm năng phát triển các dự án năng lượng. Trong ảnh: Dự án Nhà máy điện gió Tân Tấn Nhật - Đăk Glei (Ảnh: P.V)
Nhiều dự án chưa phát huy hiệu quả
Là địa phương có tiềm năng lớn để phát triển năng lượng, nhưng nhiều dự án tại Quảng Ngãi vẫn chưa thể phát huy hiệu quả do vướng thủ tục, mặt bằng và hạ tầng lưới điện. Dự án Nhà máy điện gió Tân Tấn Nhật - Đăk Glei là một ví dụ điển hình. Dự án có công suất 50 MW, tổng vốn đầu tư khoảng 1.890 tỷ đồng, được chấp thuận chủ trương đầu tư vào tháng 9/2020 và dự kiến hoàn thành, đưa vào vận hành từ tháng 10/2021. Tuy nhiên, sau nhiều lần gia hạn, đến nay dự án vẫn chưa được công nhận ngày vận hành thương mại (COD).
Điều đáng chú ý là dự án đã hoàn thành toàn bộ công tác xây dựng, lắp đặt thiết bị từ tháng 1/2022. Bộ Công thương đã thông báo kết quả kiểm tra công tác nghiệm thu hoàn thành công trình vào tháng 10/2025; đến tháng 12/2025, Cục Điện lực cấp giấy phép hoạt động điện lực trong lĩnh vực phát điện. Dù vậy, dự án vẫn chưa đủ điều kiện được công nhận COD, chưa thể phát điện thương mại và chưa đóng góp nguồn thu cho ngân sách địa phương.
Theo Sở Công thương, nguyên nhân gây trễ tiến độ là do chủ đầu tư chậm hoàn thiện các thủ tục về đất đai. Dù được chấp thuận chủ trương đầu tư từ năm 2020, nhưng đến ngày 25/6/2025, Công ty cổ phần Tân Tấn Nhật mới hoàn tất thủ tục thuê đất. Việc hoàn tất thủ tục đất đai ở giai đoạn muộn đã ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thiện hồ sơ pháp lý và các bước tiếp theo.
Do công trình đã hoàn thành xây dựng và lắp đặt thiết bị trong thời gian dài nhưng chưa đủ điều kiện vận hành thương mại, chủ đầu tư phải kiểm tra, bảo trì, bảo dưỡng thiết bị trước khi thử nghiệm. Quá trình thử nghiệm, đo đạc chất lượng điện năng cũng kéo dài do phụ thuộc điều kiện gió thực tế, điều kiện vận hành của lưới điện khu vực và các yêu cầu kỹ thuật trong quá trình phối hợp với đơn vị điện lực. Chủ đầu tư cho biết, sẽ tiếp tục phối hợp thử nghiệm, dự kiến từ nay đến cuối năm 2026 sẽ hoàn thành.
Sở Công thương Quảng Ngãi đánh giá, trách nhiệm chính đối với việc chậm đưa dự án vào vận hành thương mại thuộc chủ đầu tư do chưa chủ động, thiếu quyết liệt trong quản trị, điều hành dự án và phối hợp với Công ty Mua bán điện cùng các cơ quan liên quan để hoàn thiện đầy đủ các điều kiện theo quy định.
Đây không phải trường hợp duy nhất. Dự án điện gió Kon Plông công suất 130,5 MW cũng trong hoàn cảnh tương tự khi đang thực hiện thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư. Ngoài ra, trên địa bàn tỉnh còn Dự án nhà máy điện gió Chư Hreng (giai đoạn I) và Dự án nhà máy điện gió Sạc Ly - Kon Tum đang thực hiện thủ tục chuẩn bị đầu tư.
Điểm chung là các dự án nguồn và lưới điện tại Quảng Ngãi thuộc Quy hoạch Điện VIII điều chỉnh đang gặp khó khăn liên quan đến thủ tục đất đai, xây dựng, giải phóng mặt bằng và hạ tầng lưới điện. Một số dự án chưa được cập nhật kịp thời vào quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng; công tác bồi thường còn chậm hoặc chưa nhận được sự đồng thuận của người dân. Nhiều diện tích đất rừng, đất sản xuất nông nghiệp cũng chưa hoàn thành thủ tục chuyển mục đích sử dụng.
Trong khi tiến độ không ít dự án còn vướng mắc, thì quy mô phát triển nguồn điện của Quảng Ngãi trong giai đoạn tới là khá lớn. Tỉnh đang tập trung triển khai 109 dự án nguồn điện với tổng công suất hơn 2.720 MW trong giai đoạn 2026-2030.
Danh mục này khá đa dạng, gồm 1 dự án thủy điện lớn công suất 84 MW; 75 dự án thủy điện nhỏ với tổng công suất 816,7 MW; 15 dự án điện gió với tổng công suất 676,05 MW; 13 dự án điện mặt trời 800 MW; 1 dự án điện rác 15 MW; 3 dự án điện sinh khối 43 MW và 1 dự án thủy điện tích năng 300 MW.
Riêng lĩnh vực thủy điện, hiện có 17 dự án đang thi công với tổng công suất 336,9 MW. Trong đó, 7 dự án với tổng công suất 209 MW dự kiến đưa vào vận hành trong năm 2026. Ngoài ra, 13 dự án với tổng công suất 132,2 MW đang thực hiện thủ tục chuẩn bị đầu tư.
Trong lĩnh vực điện mặt trời, Dự án KN Ialy Kon Tum công suất 160 MW đang thực hiện thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư; các dự án Đăk Rơ Sa, Ya Tăng và Lâm Bình đang chuẩn bị đầu tư.
Những con số trên cho thấy, nguồn lực và nhu cầu đầu tư vào năng lượng tại Quảng Ngãi rất lớn, nhưng để các dự án từ quy hoạch đi vào thực tế thì cần tháo gỡ thủ tục và bảo đảm điều kiện triển khai.
Cùng với các dự án đang triển khai, nhu cầu đầu tư mới vào lĩnh vực năng lượng tại Quảng Ngãi cũng gia tăng. Đến nay, Sở Tài chính đã tiếp nhận hồ sơ đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư đối với 30 dự án năng lượng thuộc Quy hoạch Điện VIII điều chỉnh và Quy hoạch tỉnh điều chỉnh. Trong số này có 23 dự án thủy điện nhỏ, 5 dự án điện mặt trời và 2 dự án điện gió.
Ông Nguyễn Thanh Mân, Giám đốc Sở Công thương đánh giá, kết quả này cho thấy nhu cầu đầu tư phát triển các dự án năng lượng đang gia tăng, đồng thời phản ánh tiềm năng, lợi thế về điều kiện tự nhiên và sức hấp dẫn của Quảng Ngãi đối với các nhà đầu tư. Tuy nhiên, đến nay chưa có dự án nguồn điện mới được UBND tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư sau khi Quy hoạch Điện VIII điều chỉnh được phê duyệt. Việc các dự án chưa được chấp thuận chủ trương đầu tư chủ yếu xuất phát từ những khó khăn, vướng mắc về cơ chế, chính sách và điều kiện triển khai.
Lưới điện chưa theo kịp
Một điểm nghẽn đáng chú ý khác là thiếu hạ tầng lưới điện truyền tải đồng bộ để giải tỏa công suất. Một số dự án chưa thống nhất được điểm đấu nối với Tổng công ty Điện lực miền Trung.
Lãnh đạo Sở Công thương thẳng thắn, việc chậm đầu tư lưới điện làm giảm hiệu quả khai thác tiềm năng năng lượng tái tạo, hạn chế khả năng thu hút đầu tư và chưa đáp ứng yêu cầu phát triển phụ tải theo định hướng phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.
Trong bối cảnh nhu cầu đầu tư lớn nhưng còn nhiều điểm nghẽn, Quảng Ngãi đang chuyển trọng tâm sang lựa chọn những dự án có khả năng triển khai và đấu nối thực tế. Lãnh đạo Sở Công thương cho biết, sẽ phối hợp với Sở Tài chính và các cơ quan liên quan đẩy nhanh thẩm định, tham mưu UBND tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư đối với các dự án đủ điều kiện, đồng thời hướng dẫn nhà đầu tư hoàn thiện hồ sơ cho các dự án còn vướng mắc.
Những dự án có quy mô lớn, khả năng đấu nối và giải tỏa công suất được ưu tiên, trong đó có Nhà máy điện gió Sạc Ly - Kon Tum 200 MW, Nhà máy điện mặt trời KN Ialy Kon Tum 160 MW, Nhà máy điện mặt trời Ya Tăng 60 MW và Nhà máy điện mặt trời Đăk Rơ Sa 50 MW. Mục tiêu là bảo đảm tiến độ đưa các dự án vào vận hành trước năm 2030.
Song song với đó, Sở tham mưu UBND tỉnh tiếp tục làm việc với Bộ Công thương, Tập đoàn Điện lực Việt Nam, Tổng công ty Truyền tải điện quốc gia và Tổng công ty Điện lực miền Trung để đẩy nhanh đầu tư các công trình lưới điện truyền tải, bảo đảm khả năng đấu nối và giải tỏa công suất cho các dự án nguồn điện.
Ông Nguyễn Thanh Mân nhấn mạnh, Sở Công thương xác định phát triển các dự án năng lượng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm thực hiện mục tiêu tăng trưởng của tỉnh. Việc chủ động phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và nhà đầu tư để tháo gỡ khó khăn, rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục và đẩy nhanh tiến độ dự án được kỳ vọng sẽ giúp Quảng Ngãi khai thác tốt hơn tiềm năng, bảo đảm an ninh năng lượng và tạo thêm động lực cho phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
Tại buổi làm việc với Bộ Công thương hồi cuối tháng 7/2026, UBND tỉnh Quảng Ngãi đề nghị nghiên cứu bổ sung khoảng 1.500 MW điện mặt trời tập trung tại khu vực các xã biên giới trong quá trình rà soát, cập nhật Quy hoạch Điện VIII điều chỉnh, giai đoạn 2026-2030.
Tỉnh cũng đề nghị quy hoạch đồng bộ hệ thống trạm biến áp, đường dây truyền tải; bổ sung trạm biến áp nâng 500 kV Nhà máy điện mặt trời Ia H'Drai 2 và đường dây 500 kV đấu nối; đẩy nhanh tiến độ đầu tư trạm biến áp 500 kV Kon Tum và nghiên cứu cơ chế đấu nối phù hợp, trong đó có mua bán điện trực tiếp (DPPA) theo quy định. Đồng thời, UBND tỉnh đề xuất bổ sung các Dự án nguồn điện vào Quy hoạch Điện VIII điều chỉnh với tổng công suất khoảng 4.986,06 MW.
