Khi cuộc khủng hoảng toàn cầu bước vào giai đoạn nguy hiểm nhất, thị trường đang đối mặt với lo ngại rằng giá dầu có thể tăng vọt hơn nữa nếu eo biển Hormuz không được mở hoàn toàn cho xuất khẩu.
Vị thế thống trị của Singapore trong hoạt động giao dịch năng lượng tại châu Á bắt nguồn từ vị trí chiến lược của nước này ở cửa ngõ phía Nam của eo biển Malacca, một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới, nơi có tới khoảng 30% lưu lượng thương mại hàng hải toàn cầu đi qua.
Thông qua một hệ sinh thái được quy hoạch cẩn thận gồm các cảng, nhà máy lọc dầu và cơ sở lưu trữ, Singapore đã trở thành trung tâm vận chuyển khoảng 1/5 lượng giao dịch năng lượng toàn cầu, và là thị trường lớn thứ ba sau New York và London. Các bể chứa cả nổi và ngầm rộng lớn của nước này có thể chứa ít nhất 135 triệu thùng dầu, mặc dù quy mô kho dự trữ chính thức là bí mật quốc gia.
Đảo Jurong - hòn đảo nhân tạo rộng 3.500 ha ngoài khơi Singapore - là một trong những trung tâm lọc hóa dầu lớn nhất thế giới. Hơn 100 doanh nghiệp dầu khí và hóa chất đang vận hành các cơ sở lưu trữ và phân phối tại đây, trong đó có ExxonMobil và Chevron.
Bằng cách tập trung vào lưu trữ, lọc dầu và giao dịch, Singapore đã đảm bảo đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì nguồn cung toàn cầu trong những thời điểm căng thẳng.
“Đây chắc chắn là thời điểm Singapore thể hiện hết khả năng của mình,” Sasha Foss, nhà phân tích thị trường năng lượng tại CSC Commodities cho biết.
Các nhà máy lọc dầu của Singapore “đã thể hiện khả năng phục hồi ngắn hạn khi họ có thể chuyển đổi nguồn dầu thô và hưởng lợi từ các kho dự trữ chiến lược của quốc gia…Nhưng eo biển Hormuz càng đóng cửa lâu, họ càng dễ bị tổn thương”, Reshmi Khurana, Giám đốc quốc gia Singapore của Công ty Tư vấn AlixPartners cho biết.
Các công ty thương mại hàng hóa lớn nhất - bao gồm Glencore, Gunvor, Trafigura và Vitol - cũng có hoạt động quy mô lớn tại Singapore. Các ngân hàng toàn cầu có các nhóm tài chính hàng hóa cung cấp các khoản vay, công cụ phái sinh và phòng ngừa rủi ro để cho phép giao dịch diễn ra.
Trong khi cuộc khủng hoảng và sự biến động giá đi kèm là một lợi thế cho nhiều nhà giao dịch, một số người lo ngại thời kỳ khó khăn hơn đang nằm ở phía trước khi nguồn cung trở nên cạn kiệt hơn nữa và nhu cầu năng lượng ở các khu vực khác trên thế giới tăng lên.
Sự gián đoạn ban đầu đã dẫn đến hàng loạt thông báo về trường hợp bất khả kháng, do các nhà cung cấp không thể đáp ứng các nghĩa vụ hợp đồng là cung cấp hàng hóa cho khách hàng.
Baldev Bhinder, Giám đốc điều hành của Blackstone & Gold - công ty luật Singapore chuyên về năng lượng và hàng hóa - cho biết, mối quan hệ giữa các nhà cung cấp năng lượng và khách hàng cho đến nay vẫn thân thiện, nhưng điều đó khó có thể kéo dài.
“Ngành kinh doanh dầu mỏ rất phụ thuộc vào mối quan hệ…Những người này đã giao dịch với nhau trong nhiều năm, nhưng đến một lúc nào đó khi thua lỗ chồng chất, họ sẽ bắt đầu kiện tụng lẫn nhau”, ông cho biết.
Trước nguy cơ nguồn cung từ Trung Đông bị gián đoạn, Chính phủ Singapore đã triển khai các biện pháp nhằm bảo đảm các bể chứa nhiên liệu tại đảo Jurong không bị cạn kiệt.
Vào tháng 5, Singapore đã ký một thỏa thuận với New Zealand mà cả hai bên mô tả là thỏa thuận chuỗi cung ứng song phương đầu tiên trên thế giới nhằm duy trì dòng chảy hàng hóa tự do giữa hai quốc gia.
Theo các điều khoản, hai quốc gia nhất trí không áp dụng các biện pháp hạn chế thương mại đối với các mặt hàng thiết yếu, bao gồm nhiên liệu, cũng như cam kết duy trì các tuyến đường thương mại mở bao gồm cả đường hàng không và đường biển, để duy trì dòng chảy cung cấp năng lượng, chẳng hạn như dầu mỏ và các mặt hàng thiết yếu khác.
Singapore là nhà cung cấp hàng đầu các sản phẩm dầu mỏ tinh chế cho Úc, trong khi Úc là một trong những nhà cung cấp khí đốt tự nhiên hóa lỏng lớn nhất cho Singapore.
Cảng Singapore vẫn giữ vững vị thế là trung tâm tiếp nhiên liệu hàng hải lớn nhất thế giới, với doanh số bán nhiên liệu hàng hải (bunker fuel) đạt kỷ lục 57 triệu tấn trong năm ngoái. Tuy nhiên, một số chuyên gia trong ngành vận tải biển cho rằng, vai trò then chốt này trong chuỗi thương mại toàn cầu cũng có thể trở thành một điểm dễ bị tổn thương của Singapore.
Khi ngày càng nhiều tàu thuyền hướng đến Singapore để tiếp nhiên liệu và tìm kiếm sự an toàn tương đối của vùng biển xung quanh - đặc biệt là các tàu trước đây đã neo đậu ngoài khơi một cảng tiếp nhiên liệu toàn cầu khác như cảng Fujairah ở UAE - nguồn dự trữ nhiên liệu hàng hải của Singapore đang có nguy cơ cạn kiệt, khiến hàng nghìn tàu thuyền bị mắc kẹt.
Nguồn dự trữ nhiên liệu của Singapore là thước đo được theo dõi sát sao về sự dễ tổn thương của thương mại toàn cầu. Cho đến nay, chúng vẫn được duy trì, một phần nhờ vào việc các nhà giao dịch thay thế các lô hàng bị mất từ Trung Đông bằng dầu của Nga.
Nhưng khi xung đột kéo dài, Singapore sẽ buộc phải tìm kiếm các nguồn nhiên liệu khác và thiết lập các liên minh mới để duy trì vị thế là thị trường năng lượng của châu Á. Châu Á đã và đang bù đắp cho các lô hàng dầu khí bị mất bằng cách nhập khẩu từ châu Âu và Bắc Mỹ. Nhưng khi các thị trường này đạt đỉnh điểm tiêu thụ năng lượng vào những tháng hè, các nhà giao dịch của Singapore sẽ phải tìm kiếm xa hơn, bao gồm cả Nga và Trung Quốc.
“Chúng ta phải củng cố vai trò của Singapore như một trung tâm năng lượng đáng tin cậy ngay cả khi hệ thống năng lượng thay đổi theo thời gian…An ninh năng lượng là một trong những thách thức quan trọng của Singapore. Chúng ta phải tiếp tục đa dạng hóa các nguồn cung, tăng cường dự trữ và lên kế hoạch trước cho những gián đoạn”, Phó Thủ tướng Singapore, Gan Kim Yong cho biết.
