Bà Nguyễn Thị Mai Hạnh, Trưởng ban Ban Hệ thống tài khoản quốc gia, Cục Thống kê (Bộ Tài chính)
Bức tranh chung của nền kinh tế quý II và 6 tháng đầu năm nay như thế nào, thưa bà?
Tiếp tục đà tăng trưởng của quý I/2026, kinh tế Việt Nam quý II/2026 đã ghi nhận kết quả tăng trưởng tích cực với tốc độ tăng GDP đạt 8,39%, cao hơn 0,25 điểm phần trăm so với mức cùng kỳ năm 2025. Kết quả này góp phần tạo lực để GDP 6 tháng tăng 8,18%, cao hơn 0,5 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm 2025.
Đây được coi là kết quả tăng trưởng khá ấn tượng trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục bất ổn và nhiều rủi ro gia tăng. Nhiều tổ chức quốc tế điều chỉnh giảm tốc độ tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 so với dự báo đưa ra trước đó. Cụ thể, Quỹ Tiền tệ quốc tế, Liên hợp quốc, Fitch Ratings cùng điều chỉnh tăng trưởng kinh tế toàn cầu giảm 0,2 điểm phần trăm; Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD), Ngân hàng Thế giới điều chỉnh giảm 0,1 điểm phần trăm.
Trong bối cảnh chung này, tăng trưởng quý II và 6 tháng của Việt Nam vẫn rất ấn tượng và tăng ở tất cả các khu vực. Cụ thể, nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 4,06% và 3,87%; công nghiệp và xây dựng tăng 10,51% và 9,81%; thương mại và dịch vụ tăng 7,87% và 8,09%. Kết quả này cho thấy, nền kinh tế tiếp tục phục hồi, duy trì được nhịp tăng trưởng tương đối ổn định, phản ánh những nỗ lực lớn trong điều hành và tinh thần vượt khó khăn của cả nền kinh tế.
Sự khác biệt của tăng trưởng kinh tế năm nay so với 10 năm trở lại đây là gì?
Mức tăng trưởng đạt được không chỉ tăng ấn tượng nhất trong vòng 10 năm trở lại đây, mà có nhiều sự khác biệt mang tính tích cực. Điểm khác biệt không nằm ở sự xuất hiện của các động lực mới, mà ở việc các động lực truyền thống như đầu tư, tiêu dùng và xuất khẩu cùng phục hồi và phát huy hiệu quả hơn, trên nền tảng chất lượng tăng trưởng và năng suất của nền kinh tế được cải thiện, thay vì phụ thuộc vào một vài động lực tăng trưởng thiếu ổn định như trước. Rất mừng, giai đoạn này chứng kiến sự bứt phá đồng đều và vững chắc của toàn nền kinh tế.
Đầu tư không còn dàn trải, mà đã thực sự trở thành động lực dẫn dắt mang tính lan tỏa. Khác biệt lớn nhất so với trước đây là bước chuyển chiến lược trong đầu tư công, khi dòng vốn tập trung mạnh mẽ vào các dự án hạ tầng giao thông và năng lượng trọng điểm với tốc độ thi công, giải ngân kỷ lục. Hạ tầng được khơi thông đã kích hoạt mạnh mẽ dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài chất lượng cao đổ vào các ngành công nghiệp thế hệ mới, trực tiếp nâng cao năng lực sản xuất và tiềm năng dài hạn của nền kinh tế.
 |
Tiêu dùng và dịch vụ trong nước đã làm tốt vai trò “bệ đỡ giảm chấn” cho nền kinh tế. Ảnh: Lê Toàn |
Còn những khác biệt nào nữa, thưa bà?
Khu vực công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục là trụ cột tăng trưởng vững chắc nhờ những thay đổi tích cực từ bên trong. Đơn hàng xuất khẩu quay trở lại không chỉ tăng về lượng, mà còn tăng về chất. Các doanh nghiệp đã chủ động đầu tư máy móc, công nghệ và nguyên liệu thượng nguồn để tự nâng cao giá trị sản phẩm. Việc thích ứng và tham gia sâu hơn chuỗi cung ứng toàn cầu giúp ngành này duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ trước những biến động của thị trường quốc tế.
Tiêu dùng và dịch vụ trong nước đã làm tốt vai trò “bệ đỡ giảm chấn” cho nền kinh tế. Khác với giai đoạn trước, khi sức mua trong nước dễ bị ảnh hưởng bởi biến động bên ngoài, thị trường hiện tại tăng trưởng ổn định nhờ thu nhập của người dân được cải thiện và việc làm ổn định. Việc kích cầu bài bản đã giúp dòng vốn tuần hoàn hiệu quả ngay trong nước, bảo vệ nền kinh tế trước các áp lực từ thị trường quốc tế.
Bên cạnh đó, không thể không kể đến môi trường kinh tế vĩ mô ổn định. Đây chính là điểm tựa vững chắc cho đà tăng trưởng. Khi lạm phát được kiểm soát và các cân đối lớn được đảm bảo, nhà đầu tư và người tiêu dùng sẽ yên tâm hơn. Thêm vào đó, việc quyết liệt cải cách thể chế, đẩy mạnh phân cấp và giảm chi phí tuân thủ thủ tục đã giúp xóa bỏ những vướng mắc pháp lý tồn đọng lâu năm, giải phóng các nguồn lực sẵn có trong xã hội.
Vừa tròn 1 năm kể từ khi sáp nhập tỉnh/thành, phường/xã và bỏ cấp quận/huyện, theo bà, đây có phải là động lực quan trọng để GDP tăng trưởng cao trong 6 tháng đầu năm, khi điều này đã mở ra không gian phát triển kinh tế mới?
Việc sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh, sắp xếp lại cấp xã và kết thúc hoạt động của chính quyền cấp huyện là một chủ trương cải cách lớn, có ý nghĩa chiến lược đối với tổ chức không gian phát triển và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị. Tuy nhiên, dưới góc độ hạch toán GDP, chưa thể coi đây là động lực trực tiếp tạo nên mức tăng trưởng cao của quý II và 6 tháng đầu năm.
Tăng trưởng GDP được tạo ra từ giá trị tăng thêm của các ngành kinh tế. Trong 6 tháng đầu năm, động lực chủ yếu vẫn đến từ sự phục hồi của công nghiệp chế biến, chế tạo, đầu tư, tiêu dùng, dịch vụ và xuất khẩu. Trong khi đó, việc sắp xếp đơn vị hành chính mới diễn ra khoảng một năm, phần lớn thời gian tập trung vào kiện toàn tổ chức bộ máy, bố trí nhân sự, hoàn thiện cơ chế quản lý và chuyển tiếp hoạt động của chính quyền địa phương. Những thay đổi này tạo nền tảng cho phát triển, nhưng chưa thể ngay lập tức chuyển hóa thành năng lực sản xuất mới, hay giá trị tăng thêm để phản ánh vào tốc độ tăng trưởng GDP.
Tuy vậy, không thể phủ nhận rằng, việc sắp xếp đơn vị hành chính đã tạo ra một động lực mới về thể chế và không gian phát triển. Khi các ranh giới hành chính được tổ chức lại theo hướng tinh gọn, quy mô địa phương lớn hơn và cơ chế điều hành thống nhất hơn, điều kiện để quy hoạch phát triển vùng, phân bổ nguồn lực, đầu tư hạ tầng và thu hút đầu tư cũng thuận lợi hơn.
Đồng thời, việc tinh gọn bộ máy giúp nâng cao hiệu quả quản trị, giảm chi thường xuyên và tạo thêm dư địa để tăng chi đầu tư phát triển. Những tác động này cần thêm thời gian để chuyển hóa thành các dự án đầu tư, năng lực sản xuất mới và cuối cùng là tăng trưởng kinh tế.
Cần phát huy động lực này bằng cách nào, thưa bà?
Để động lực này thực sự phát huy hiệu quả trong thời gian tới, điều quan trọng không chỉ là sáp nhập địa giới hành chính, mà phải nhanh chóng biến “không gian hành chính mới” thành “không gian phát triển kinh tế mới”. Trọng tâm là đẩy nhanh việc tích hợp quy hoạch, phát triển các hành lang kinh tế, vùng công nghiệp, logistics và đô thị theo lợi thế liên vùng, thay vì tư duy phát triển theo địa giới hành chính cũ.
Cùng với đó, cần tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình, rút ngắn thời gian thực hiện các thủ tục về đầu tư, đất đai, xây dựng để các nguồn lực được đưa nhanh vào sản xuất, kinh doanh.
Đồng thời, cần sử dụng hiệu quả nguồn lực có được từ việc tinh gọn bộ máy, ưu tiên cho đầu tư hạ tầng kết nối, chuyển đổi số, nâng cao chất lượng dịch vụ công và phát triển nguồn nhân lực. Tiếp tục hoàn thiện hệ thống thông tin, dữ liệu và thống kê phục vụ quản lý theo không gian phát triển mới, qua đó hỗ trợ công tác quy hoạch, điều hành và đánh giá hiệu quả chính sách.
Có thể nói, việc sắp xếp đơn vị hành chính không phải là nguyên nhân trực tiếp tạo nên mức tăng trưởng GDP cao trong 6 tháng đầu năm, nhưng là một cải cách thể chế quan trọng, mở ra dư địa phát triển mới cho nền kinh tế. Nếu tiếp tục được triển khai đồng bộ với cải cách thể chế, quy hoạch, đầu tư hạ tầng và cải thiện môi trường đầu tư, đây sẽ trở thành một động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững trong những năm tới.
Khó khăn lớn nhất trong phát triển sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu kể từ đầu tháng 3/2026 là xung đột ở Trung Đông. Hiện tại, hòa bình đang trở lại Trung Đông, giao thương quốc tế phục hồi. Theo bà, đây có phải là động lực để kinh tế bứt tốc trong 6 tháng cuối năm và hoàn thành mục tiêu tăng trưởng 2 con số?
Từ đầu tháng 3/2026, xung đột tại Trung Đông đã gây ra nhiều tác động bất lợi đối với kinh tế thế giới, trong đó có Việt Nam. Lo ngại về gián đoạn nguồn cung năng lượng và các tuyến hàng hải chiến lược đã đẩy giá dầu và chi phí vận tải quốc tế tăng lên, qua đó làm gia tăng chi phí đầu vào của doanh nghiệp, đặc biệt ở các ngành sử dụng nhiều năng lượng như vận tải, sản xuất thép và vật liệu xây dựng. Đồng thời, tâm lý thận trọng của thị trường toàn cầu cũng ảnh hưởng tiêu cực đến đầu tư, thương mại và nhu cầu tiêu dùng.
Hiện nay, tình hình tại Trung Đông có dấu hiệu hạ nhiệt và giao thương quốc tế từng bước phục hồi. Đây là tín hiệu tốt đối với kinh tế Việt Nam. Điều này giúp giá năng lượng ổn định hơn, cước vận tải biển và chi phí logistics có xu hướng giảm, đồng nghĩa với giảm áp lực chi phí đầu vào cho doanh nghiệp.
Thêm vào đó, giao thương quốc tế phục hồi, sẽ hỗ trợ hoạt động xuất khẩu. Với độ mở kinh tế lớn, sự cải thiện của thương mại toàn cầu có thể tạo ra các tác động lan tỏa tích cực đối với sản xuất trong nước. Đây là những yếu tố có thể tạo thêm dư địa cho tăng trưởng trong 6 tháng cuối năm.
Dù vậy, vẫn còn khá sớm để kết luận là hòa bình đã thực sự trở lại một cách bền vững tại Trung Đông. Nguy cơ tái bùng phát xung đột, gián đoạn các tuyến hàng hải chiến lược và biến động tâm lý trên thị trường tài chính và năng lượng thế giới vẫn hiện hữu, do đó cần tiếp tục theo dõi thận trọng.
Trong bối cảnh đó, mục tiêu tăng trưởng 2 con số là một mục tiêu rất thách thức. Việc đạt được mục tiêu này vẫn phải dựa chủ yếu vào việc phát huy các động lực nội tại như giải ngân đầu tư công, thúc đẩy đầu tư tư nhân, kích thích tiêu dùng trong nước, nâng cao năng lực sản xuất và cải thiện năng suất của nền kinh tế. Nếu các động lực này được khai thác đồng bộ, thì cùng với bối cảnh quốc tế thuận lợi hơn, kinh tế Việt Nam sẽ có cơ sở để tăng tốc mạnh mẽ trong nửa cuối năm 2026.
