Tòa Mỹ bác đơn kiện, Gilimex (GIL) có phải đánh giá lại tài sản?

Công ty cổ phần Sản xuất Kinh doanh Xuất nhập khẩu Bình Thạnh (Gilimex, mã GIL) nộp đơn kiện Amazon từ cuối năm 2022. Sau gần bốn năm theo đuổi vụ kiện, Gilimex vừa nhận phán quyết không thuận lợi khi Tòa án Quận Nam New York (Mỹ) bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện, đồng thời cho phép Amazon yêu cầu doanh nghiệp Việt Nam thanh toán chi phí luật sư và tố tụng liên quan.

Dù Gilimex cho biết sẽ tiếp tục kháng cáo, nhưng phán quyết của tòa án Mỹ đã làm thay đổi đáng kể kỳ vọng của thị trường. Nếu trước đây nhà đầu tư kỳ vọng khoản bồi thường 280 triệu USD sẽ giúp doanh nghiệp bù đắp thiệt hại từ việc Amazon cắt giảm đơn hàng, thì nay sự quan tâm chuyển sang khả năng Gilimex phải đánh giá lại các tài sản từng phục vụ khách hàng này.

Tại Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2023, lãnh đạo Gilimex chia sẻ, Công ty có khoảng 800 tỷ đồng hàng tồn kho liên quan đến Amazon, trong đó khoảng 90% là thành phẩm được sản xuất theo yêu cầu riêng của khách hàng này nên rất khó tiêu thụ cho đối tác khác.

Phía Gilimex từng giải thích, Công ty chưa trích lập dự phòng đối với khoản hàng tồn này vì “chưa có cơ sở”, đồng thời cho rằng việc trích lập sẽ được xem xét sau khi có kết luận của tòa án. Doanh nghiệp cũng đặt mục tiêu xử lý dứt điểm lượng hàng tồn liên quan Amazon trước cuối năm 2023.

Tuy nhiên, báo cáo tài chính cho thấy, đến cuối năm 2023, Gilimex vẫn ghi nhận 1.364 tỷ đồng hàng tồn kho, tăng 8,7% so với cuối năm 2022 và không phát sinh dự phòng giảm giá. Trong đó, riêng thành phẩm vẫn còn gần 616 tỷ đồng.

Đến ngày 31/3/2026, hàng tồn kho tiếp tục tăng lên 2.051,8 tỷ đồng, chiếm 53,6% tổng tài sản. Đáng chú ý, doanh nghiệp vẫn chưa ghi nhận dự phòng giảm giá hàng tồn kho, trong khi giá trị thành phẩm vẫn neo ở mức cao là 627 tỷ đồng.

Trao đổi với Báo Đầu tư Chứng khoán, một chuyên gia tài chính doanh nghiệp cho biết, theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS), hàng tồn kho phải được ghi nhận theo giá thấp hơn giữa giá gốc và giá trị thuần có thể thực hiện được. Vì vậy, việc doanh nghiệp có tiếp tục theo đuổi vụ kiện hay không không phải là yếu tố quyết định việc có phải trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho.

Theo vị chuyên gia, phán quyết của tòa án là một tình tiết mới để doanh nghiệp đánh giá lại giá trị các tài sản chịu ảnh hưởng từ Amazon tại thời điểm lập báo cáo tài chính. Nếu xác định giá trị thuần có thể thực hiện được thấp hơn giá trị ghi sổ, doanh nghiệp phải ghi nhận khoản dự phòng theo quy định kế toán.

“Việc tiếp tục kháng cáo chỉ là một diễn biến của quá trình tố tụng. Điều quan trọng là doanh nghiệp phải đánh giá khả năng tiêu thụ số hàng này, khả năng chuyển đổi sang khách hàng khác cũng như giá trị thu hồi thực tế. Đây mới là cơ sở để xác định có phải trích lập dự phòng hay không và mức trích lập cụ thể”, vị chuyên gia nhận định.

Đáng chú ý, tại Đại hội đồng cổ đông năm 2023, khi trả lời cổ đông về tác động của vụ kiện, lãnh đạo Gilimex từng thừa nhận, nếu không được Amazon bồi thường, doanh nghiệp có thể mất một phần đáng kể vốn chủ sở hữu.

Tại ngày 31/3/2026, vốn chủ sở hữu của Gilimex đạt 2.660,2 tỷ đồng. Giả định doanh nghiệp phải ghi nhận tổn thất đối với toàn bộ khoảng 800 tỷ đồng hàng tồn kho từng được xác định liên quan Amazon, mức ảnh hưởng về mặt lý thuyết tương đương khoảng 30% vốn chủ sở hữu tại ngày 31/3/2026.

Tuy nhiên, nếu phát sinh khoản dự phòng hoặc tổn thất, tác động trước hết sẽ được phản ánh vào kết quả kinh doanh, sau đó mới ảnh hưởng đến lợi nhuận sau thuế chưa phân phối và vốn chủ sở hữu.

Năm 2026, Gilimex đặt mục tiêu doanh thu 1.600 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 150 tỷ đồng. Tuy nhiên, kết thúc quý I, doanh nghiệp mới ghi nhận 197,4 tỷ đồng doanh thu và 11,3 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế, tương ứng hoàn thành khoảng 12% kế hoạch doanh thu và 7,5% mục tiêu lợi nhuận cả năm.

Do phán quyết của tòa án được ban hành sau ngày 30/6/2026, báo cáo tài chính quý III/2026 hoặc báo cáo tài chính kiểm toán năm 2026 nhiều khả năng sẽ là những tài liệu đầu tiên phản ánh tác động của vụ kiện, nếu có.