Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đã trình bày những nội dung trọng tâm, cốt lõi của Kết luận số 105-KL/TW Hội nghị Trung ương 4 về thu hút và trọng dụng nhân tài trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn, phục vụ đất nước phát triển nhanh, bền vững. Ảnh: Đức Thanh.
Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đã trình bày những nội dung trọng tâm, cốt lõi của Kết luận số 105-KL/TW Hội nghị Trung ương 4 về thu hút, trọng dụng và phát triển nhân tài trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn phục vụ đất nước phát triển nhanh, bền vững.
Nhân tài là nguồn lực chiến lược đặc biệt của quốc gia
Theo Phó Thủ tướng,thời gian qua, Đảng, Nhà nước luôn quan tâm phát hiện, thu hút, trọng dụng và phát huy nhân tài, kế thừa truyền thống tôn trọng hiền tài của dân tộc.
Chỉ tính riêng khu vực công, từ năm 2017 đến nay, cả nước có hơn 1.500 sinh viên xuất sắc, nhà khoa học trẻ, người có tài năng được thu hút, tuyển dụng.
Một số doanh nghiệp nhà nước như Viettel, Petrovietnam, VNPT và một số doanh nghiệp tư nhân như Vingroup, FPT, Phenika.... đã có cơ chế thu hút được nhiều người tài năng vào những nhiệm vụ trọng tâm, cốt lõi của doanh nghiệp.
Qua đó, đội ngũ trí thức, chuyên gia, nhà khoa học và nguồn nhân lực chất lượng cao ngày càng phát triển, đóng góp quan trọng vào thành tựu của đất nước.
Tuy nhiên, công tác nhân tài còn nhiều hạn chế, bất cập cần tập trung khắc phục. Nhận thức về nhân tài chưa đầy đủ, thống nhất; phương thức quản lý chưa tương xứng. Cơ chế, chính sách phân tán, thiếu đồng bộ. Thiếu sự liên thông nhân tài giữa khu vực công và khu vực tư, giữa trong nước và ngoài nước…
Theo Chỉ số năng lực cạnh tranh nhân tài toàn cầu năm 2025, Việt Nam xếp thứ 76/135 quốc gia và vùng lãnh thổ, đứng thứ 5 trong các nước ASEAN.
Kết quả này cho thấy Việt Nam có tiến bộ nhưng còn khoảng cách khá xa so với các nước phát triển, đòi hỏi chúng ta phải nỗ lực rất lớn, quyết liệt để cải thiện môi trường thu hút, trọng dụng và phát triển nhân tài.
Trong giai đoạn phát triển mới, cạnh tranh chiến lược giữa các quốc gia ngày càng gay gắt, nhân tài trở thành một trong những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh, tự chủ và vị thế quốc gia. Rất nhiều nước như: Mỹ, Trung Quốc, các nước châu Âu, Canada, Australia, Hàn Quốc, Singapore… triển khai mạnh mẽ chính sách thu hút và trọng dụng nhân tài với nhiều ưu đãi vượt trội.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng xác định mục tiêu đến năm 2045, nước ta trở thành nước phát triển, có thu nhập cao. Song mọi khát vọng phát triển đều phải được hiện thực hóa bằng hành động, con người, trong đó có lực lượng nhân tài đủ sức hoạch định chính sách, làm chủ công nghệ và tổ chức thực hiện những công trình, dự án lớn của đất nước.
Trong bối cảnh đó, Kết luận số 105-KL/TW có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây là lần đầu tiên Trung ương ban hành Kết luận chuyên đề về công tác nhân tài khẳng định vị trí, vai trò của nhân tài và phát huy trí tuệ, năng lực sáng tạo và khát vọng cống hiến của nhân tài, góp phần thúc đẩy đất nước phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.
Chuyển từ quản lý theo tổ chức, biên chế sang quản trị, phát triển nhân tài
Kết luận số 105-KL/TW xác định 5 quan điểm chỉ đạo. Thứ nhất, nhân tài là nguồn lực chiến lược đặc biệt của quốc gia, dẫn dắt phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; nâng cao năng lực cạnh tranh, tự chủ chiến lược của đất nước.
"Đây là quan điểm cốt lõi, xuyên suốt, khẳng định vị trí của nhân tài trong phát triển quốc gia, phù hợp với xu thế thời đại coi trọng nhân tài như một lợi thế cạnh tranh chiến lược trên thế giới", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
Thứ hai, thu hút, trọng dụng nhân tài đặt trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước, có trọng tâm, trọng điểm; ưu tiên các chương trình, dự án, trọng điểm quốc gia. Quan điểm này định hướng tập trung mọi nguồn lực, tránh dàn trải, phù hợp với điều kiện và mô hình phát triển của Việt Nam trong giai đoạn tới.
Thứ ba, đổi mới căn bản tư duy, phương thức quản trị nhân tài, chuyển từ quản lý theo tổ chức, biên chế sang quản trị, phát triển nhân tài; lấy sản phẩm, kết quả và giá trị cống hiến làm thước đo. Đột phá ở đây là bắt đầu từ nhiệm vụ để tìm đúng người, giao quyền và nguồn lực tương xứng, rồi đánh giá bằng giá trị tạo ra cho đất nước.
Thứ tư, công tác nhân tài đặt dưới sự lãnh đạo thống nhất, toàn diện của Đảng; Nhà nước kiến tạo thể chế; huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, cơ sở giáo dục, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và toàn xã hội.
Thứ năm, xây dựng hệ sinh thái nhân tài quốc gia hiện đại, mở, hội nhập quốc tế, bảo đảm liên kết, lưu chuyển, chia sẻ nguồn lực giữa công và tư; trong nước và quốc tế.
"Đây là một quan điểm quan trọng nhằm tháo gỡ tính cục bộ của công tác nhân tài thời gian qua, khẳng định nhân tài dù làm việc trong khu vực công, khu vực tư, trong nước hay ngoài nước đều là nguồn lực của quốc gia và phải được tạo điều kiện tham gia những nhiệm vụ phù hợp, cống hiến ở nơi có thể tạo ra giá trị cao nhất cho đất nước", Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh.
 |
Toàn cảnh Hội nghị. |
Phấn đấu đến năm 2030 thu hút, trọng dụng khoảng 1.000 nhân tài quốc gia
Kết luận cũng xác định các mục tiêu tổng quát và mục tiêu cụ thể. Trong đó, đến năm 2030, 5 mục tiêu cụ thể gồm: Hoàn thiện đồng bộ thể chế, cơ chế, chính sách về nhân tài; phấn đấu thu hút, trọng dụng khoảng 1.000 nhân tài quốc gia bao gồm cả khu vực công và khu vực tư, gắn với nhiệm vụ, chương trình, dự án cụ thể; vận hành đồng bộ hạ tầng số quốc gia về nhân tài; hình thành hệ sinh thái nhân tài quốc gia mở, liên thông và hội nhập; thuộc nhóm 3 nước đứng đầu ASEAN về Chỉ số năng lực cạnh tranh nhân tài toàn cầu.
Đến năm 2045, Việt Nam chủ động bảo đảm nguồn lực nhân tài; phấn đấu thuộc nhóm 20 quốc gia dẫn đầu về Chỉ số năng lực cạnh tranh nhân tài toàn cầu.
Theo Phó Thủ tướng, so với vị trí 76/135 nền kinh tế hiện nay, mục tiêu này thực sự rất thách thức; cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp phải kiên trì, quyết tâm, quyết liệt và đồng bộ trong cải thiện thể chế, phát triển, thu hút và giữ chân nhân tài.
Để hiện thực hóa các mục tiêu, Kết luận đề ra 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm.
Trước hết, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, thống nhất nhận thức, hành động của cả hệ thống chính trị về công tác nhân tài.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh việc thống nhất cách nhận diện nhân tài. Theo đó, nhân tài là người có phẩm chất, tố chất, năng lực nổi trội và tư duy sáng tạo; có sản phẩm, thành tích hoặc đóng góp đặc biệt, có tính đột phá, tạo ra giá trị và tác động tích cực; có khả năng đảm nhận, giải quyết hiệu quả những nhiệm vụ quan trọng, mới, khó, phức tạp.
Cách nhận diện này tạo nguyên tắc có tính khung để phát hiện, lựa chọn và trọng dụng đúng người; trên cơ sở đó, từng ngành, từng lĩnh vực phải cụ thể hóa phù hợp với mỗi giai đoạn phát triển và yêu cầu nhiệm vụ để nhận diện nhân tài.
Cùng với đó, xác định rõ trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức thành viên và trách nhiệm của người đứng đầu trong việc phát hiện, tiến cử, lựa chọn, trọng dụng, tạo điều kiện và chịu trách nhiệm về kết quả công tác nhân tài; đề cao trách nhiệm của mỗi nhân tài trong tự rèn luyện, giữ gìn uy tín nghề nghiệp và khát vọng cống hiến cho đất nước.
Khẳng định doanh nghiệp là một chủ thể quan trọng trong phát hiện, tiến cử, thu hút, trọng dụng nhân tài. Đây là bước chuyển tư duy, đặt doanh nghiệp vào vai trò chủ động kiến tạo hệ sinh thái nhân tài quốc gia.
Thứ hai, hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách và tập trung nguồn lực thu hút, trọng dụng nhân tài trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn.
Trong đó, Phó Thủ tướng lưu ý 4 trọng tâm. Về thể chế, rà soát, hoàn thiện các quy định của Đảng và pháp luật về công tác cán bộ, công tác nhân tài, tháo gỡ rào cản về tiêu chuẩn, điều kiện, quy trình; xây dựng Khung tiêu chí quốc gia về nhân tài; cập nhật danh mục ngành, lĩnh vực mũi nhọn.
Về chính sách, hoàn thiện các chính sách tiền lương, thuế, nhà ở, xuất nhập cảnh, an sinh xã hội đối với nhân tài và thân nhân của nhân tài, bảo đảm đủ mạnh, tạo được sự yên tâm để người tài tập trung cống hiến.
Về nguồn lực, bố trí ngân sách nhà nước cho công tác nhân tài khoảng 0,1% GDP hằng năm trong tổng nguồn lực dành cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; chuyển từ kiểm soát chi tiết quy trình sang trao quyền gắn với trách nhiệm giải trình, kiểm tra, giám sát; đẩy mạnh xã hội hóa, có ưu đãi về thuế, tín dụng để huy động nguồn lực của doanh nghiệp và xã hội.
Về công cụ, xây dựng và vận hành Cơ sở dữ liệu quốc gia, hệ thống chỉ số quốc gia về nhân tài, Cổng thông tin quốc gia về nhân tài và các nền tảng số để phục vụ quản trị nhân tài.
Thứ ba, đổi mới phương thức phát hiện, lựa chọn, trọng dụng và đánh giá nhân tài theo nhiệm vụ và kết quả.
Kết luận nhấn mạnh: Phát hiện, tiến cử nhân tài từ nhiều nguồn, cả trong và ngoài nước, không phân biệt khu vực công và tư, không tính vào chỉ tiêu biên chế đối với khu vực công. Lựa chọn, trọng dụng đúng người, đúng việc, đúng sở trường; giao việc xứng tầm, trao thẩm quyền thực chất đi liền với trách nhiệm giải trình. Đánh giá bằng kết quả, chất lượng sản phẩm, giá trị tạo ra; kịp thời chấm dứt giao nhiệm vụ khi nhân tài không đáp ứng yêu cầu.
Theo Phó Thủ tướng, vấn đề này thể hiện tư duy đổi mới, coi công tác nhân tài là một quá trình liên tục, gắn kết chặt chẽ: Phát hiện đúng là tiền đề, trọng dụng hiệu quả là then chốt, đánh giá thực chất là động lực để nhân tài phát huy năng lực và cống hiến. Đây cũng là tinh thần chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Xây dựng văn hóa trọng người thực tài, khắc phục tình trạng đố kỵ, cô lập, sợ người giỏi
Nhóm giải pháp thứ 4, đó là chủ động tạo nguồn và phát triển nhân tài quốc gia, gồm 4 nội dung chính: (1) Xây dựng chương trình tạo nguồn theo từng nhóm, ngành, lĩnh vực và giai đoạn. (2) Phát hiện sớm, tuyển chọn, đào tạo tài năng trẻ, theo dõi, hỗ trợ phát triển lâu dài. (3) Trao quyền tự chủ cao hơn cho đại học, viện nghiên cứu, gắn với trách nhiệm giải trình, kiểm soát chất lượng và liêm chính học thuật. (4) Thiết lập cơ chế "Nhân tài dẫn dắt nhân tài", đây là điểm mới trong tư duy, chuyển từ phát triển từng cá nhân sang hình thành đội ngũ và năng lực bền vững. Trọng tâm của nhóm giải pháp này là hình thành quá trình phát triển liên tục, lâu dài, từ việc phát hiện, ươm mầm tài năng đến đào tạo, giao nhiệm vụ và trưởng thành qua thực tiễn.
Thứ năm, xây dựng văn hóa trọng dụng nhân tài, tạo lập môi trường và điều kiện để nhân tài phát huy năng lực, cống hiến và tạo giá trị, trong đó lưu ý 3 cốt lõi: (1) Xây dựng văn hóa trọng người thực tài, khắc phục tình trạng đố kỵ, cô lập, sợ người giỏi; (2) Mở rộng quyền tự chủ trong chuyên môn. (3) Tạo điều kiện để nhân tài khởi nghiệp, chuyển giao, thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Thứ sáu, đẩy mạnh hợp tác quốc tế về nhân tài, nhất là những ngành, lĩnh vực mũi nhọn, nhấn mạnh 3 trọng tâm: (1) Gắn hợp tác, trao đổi nhân tài với nghiên cứu, chuyển giao công nghệ. (2) Thu hút nhân tài là người Việt Nam ở nước ngoài, chuyên gia quốc tế tham gia đào tạo, cố vấn, chủ trì hoặc đồng chủ trì nhiệm vụ chiến lược tại Việt Nam. (3) Phát triển Mạng lưới nhân tài Việt Nam theo ngành, lĩnh vực trong nước và xuyên quốc gia. Hiệu quả hợp tác phải thể hiện ở việc tri thức được chuyển giao, công nghệ được làm chủ và năng lực của đội ngũ trong nước được nâng lên.
Theo Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, xuyên suốt 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp là sự đổi mới căn bản về tư duy và phương thức quản trị nhân tài: Lấy nhiệm vụ chiến lược làm định hướng; phẩm chất, năng lực, sản phẩm, kết quả và giá trị cống hiến làm thước đo; trọng dụng là khâu then chốt, tạo nguồn là căn bản, lâu dài; quyền tự chủ, nguồn lực và điều kiện làm việc của cơ quan sử dụng phải đi liền với trách nhiệm, năng lực, phẩm chất, uy tín, đam mê và sự cống hiến của nhân tài.
"Chúng ta không chỉ đặt vấn đề Nhà nước, doanh nghiệp cần làm gì, hỗ trợ ra sao để thu hút, trọng dụng nhân tài, mà còn phải trả lời được câu hỏi nhân tài có thể đóng góp, cống hiến gì cho đất nước", Phó Thủ tướng nói.
Triển khai đồng bộ, gắn trách nhiệm với tiến độ và sản phẩm
Về tổ chức thực hiện, Kết luận đã phân công nhiệm vụ cụ thể cho Bộ Chính trị, các tỉnh ủy, thành ủy, đảng ủy trực thuộc Trung ương, các ban đảng Trung ương, Đảng ủy Quốc hội, Đảng ủy Chính phủ, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương, Ban Tuyên giáo Trung ương.
Phó Thủ tướng đề nghị các cấp ủy, tổ chức đảng khẩn trương nghiên cứu, quán triệt sâu sắc nội dung Kết luận; ban hành chương trình, kế hoạch thực hiện phù hợp với đặc điểm của từng ngành, lĩnh vực, địa phương.
Bộ Chính trị đã ban hành Chương trình hành động thực hiện Kết luận, xác định 30 nhiệm vụ, chương trình, đề án quan trọng, giao 14 cơ quan chủ trì, có thời hạn, sản phẩm và nguồn lực cụ thể; phần lớn phải hoàn thành trong quý II và quý III năm 2027. Hiện Chính phủ đang hoàn thiện Chương trình hành động để ban hành ngay sau Hội nghị này.
Dẫn lời Chủ tịch Hồ Chí Minh "Nước nhà cần phải kiến thiết. Kiến thiết cần phải có nhân tài", Phó Thủ tướng đề nghị mỗi cấp ủy, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người đứng đầu chủ động phát hiện người tài, có bản lĩnh giao trọng trách và bảo đảm điều kiện để họ phát huy năng lực.
Phó Thủ tướng cũng kêu gọi mỗi người tài, dù ở trong nước hay ngoài nước, hãy đem trí tuệ, tài năng và khát vọng sáng tạo góp sức, cống hiến vào sự phát triển đất nước giàu mạnh, phồn vinh, văn minh và hạnh phúc.
