Kỷ lục gọi vốn và cấu trúc thương vụ chưa từng có
Được lên lịch chốt giá vào ngày 18/11 và dự kiến giao dịch ngay phiên hôm sau trên sàn Nasdaq với mã ANT, Anthropic lên kế hoạch phát hành 825 triệu cổ phiếu phổ thông loại A (bao gồm 801,4 triệu cổ phiếu phát hành mới và 23,6 triệu từ cổ đông hiện hữu) với vùng giá mục tiêu từ 70 - 78 USD/cổ phiếu.
Nếu được định giá ở mức trần, đợt chào bán đại chúng này có thể mang về 64,4 tỷ USD. Song song đó, công ty cũng huy động thành công 26 tỷ USD thông qua phát hành riêng lẻ cho một loạt "ông lớn" công nghệ như AMD, Broadcom, Google, Micron, Microsoft, Nvidia và TSMC, nâng tổng quy mô huy động tối đa lên tới 90,4 tỷ USD.
Thậm chí, dưới sự dẫn dắt của Goldman Sachs và Morgan Stanley, nếu kích hoạt toàn bộ quyền chọn bán thêm (greenshoe), quy mô thương vụ có thể chạm mốc 100 tỷ USD, xô đổ kỷ lục 86,2 tỷ USD của SpaceX. Đồng thời, mức định giá của công ty là 1.400 tỷ USD.
Về mặt định giá, con số 1.400 tỷ USD (hoặc tối đa 1.020 tỷ USD nếu chỉ tính trên số cổ phiếu đang lưu hành) dù rất khổng lồ nhưng thực tế đã hạ nhiệt đáng kể so với kỳ vọng 2.000 tỷ USD trước đó. Động thái thu hồi và điều chỉnh bản tóm tắt gửi các ngân hàng đầu tư cho thấy giới tài chính đang tỏ ra thận trọng; một số nhà đầu tư thậm chí thẳng thắn đánh giá mức định giá 1.500 tỷ USD ở thời điểm này là "quá sức" đối với Anthropic.
"Bức tường" chi phí và áp lực cạnh tranh
Bức tranh tài chính của Anthropic cho thấy sự bứt phá ngoạn mục về doanh thu nhưng lại đi kèm với chi phí vận hành đang tăng "phi mã" ở mức báo động. Quý III vừa qua, công ty ghi nhận doanh thu gần 17 tỷ USD, tăng vọt so với mức 1,4 tỷ USD cùng kỳ năm ngoái, kéo theo doanh thu quy năm (run rate) đạt 81 tỷ USD tính đến cuối tháng 10. Sự phổ biến của các giải pháp AI chuyên biệt, đặc biệt trong lĩnh vực y tế và khoa học đời sống minh chứng cho tính ứng dụng thực tiễn cao của mô hình Claude.
Tuy nhiên, lợi nhuận lại là bài toán nan giải. Quý III chứng kiến chi phí hoạt động vọt lên 17,5 tỷ USD (tăng 292% so với cùng kỳ), đẩy công ty rơi vào mức lỗ hoạt động 567 triệu USD, đảo chiều hoàn toàn so với khoản lãi 974 triệu USD của quý liền trước. Gánh nặng này chủ yếu đến từ 5 tỷ USD chi phí cam kết năng lực tính toán ngắn hạn và 2 tỷ USD chi phí hạch toán phi tiền mặt từ chương trình quyên góp từ thiện.
Đáng lo ngại hơn, cam kết chi tiêu dài hạn của Anthropic, chủ yếu dành cho hạ tầng chip và năng lực tính toán, đã phình to lên gần 901 tỷ USD, trong đó 71 tỷ USD sẽ đáo hạn ngay trước tháng 9/2027.
Bên cạnh áp lực chi phí, cuộc chiến hạ giá thành đang trực tiếp bào mòn biên lợi nhuận. Những chính sách chiết khấu và việc ra mắt các mô hình giá rẻ (như Opus 5.5, Mythos, Fable) để cạnh tranh với OpenAI cùng các nền tảng mã nguồn mở từ Trung Quốc đã làm giảm khoảng 600 triệu USD doanh thu tăng thêm của Anthropic trong quý III.
Không giống như các hãng công nghệ sở hữu hệ sinh thái quảng cáo hay điện toán đám mây đa dạng, Anthropic buộc phải thuyết phục Phố Wall rằng mảng AI cốt lõi có khả năng sinh lời vượt trội để gánh vác núi chi phí khổng lồ này.
Rủi ro sinh tồn và mô hình quản trị "vì lợi ích cộng đồng"
Thương vụ IPO của Anthropic diễn ra trong bối cảnh những tranh cãi về an toàn AI ngày càng gay gắt. Bản cáo bạch của công ty không ngần ngại cảnh báo công nghệ này có thể gây ra "rủi ro thảm họa hoặc tồn vong cho nhân loại", phản ánh quan điểm thận trọng của Giám đốc điều hành Dario Amodei về việc cần "điều chỉnh nhịp độ ở tuyến đầu" phát triển AI.
Yếu tố này đi ngược lại với sự vội vã của thị trường vốn, nhất là khi đối thủ trực tiếp OpenAI - hiện đang huy động vốn với định giá 1.250 tỷ USD - lại nhận định năm 2026 là thời điểm "thiếu khôn ngoan" để tiến hành IPO do các rủi ro an toàn chưa được kiểm soát triệt để.
Sự khác biệt của Anthropic còn nằm ở cấu trúc quản trị. Được thành lập dưới mô hình tập đoàn vì lợi ích cộng đồng (public benefit corporation), công ty chịu sự giám sát của Quỹ Ủy thác Lợi ích Dài hạn với quyền phế truất đa số thành viên hội đồng quản trị. Bảy nhà đồng sáng lập cũng cam kết dành 80% tài sản cổ phần cá nhân cho mục đích từ thiện.
Với bệ đỡ từ các quỹ đầu tư mạo hiểm hàng đầu (Fidelity, BlackRock, Sequoia) và các đối tác chiến lược chiến lược (Google, Amazon, Microsoft), cấu trúc này vừa là điểm tựa vững chắc nhưng cũng là thách thức khi mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận cho cổ đông buộc phải chia sẻ với các lợi ích xã hội.
Cuộc đổ bộ lên sàn Nasdaq sắp tới sẽ là phép thử thực chứng đầu tiên của thị trường đại chúng đối với một phòng thí nghiệm AI tiên phong. Với nhà đầu tư, để quyết định xuống tiền, họ không chỉ cần theo dõi sát sao mức giá chào sàn cuối cùng vào ngày 18/11, mà còn phải đánh giá được năng lực thực sự của Anthropic trong cuộc đua khốc liệt. Làm sao để doanh thu thương mại đuổi kịp những hóa đơn hạ tầng tính toán lên tới hàng trăm tỷ USD.
