Bà Tạ Thị Yên, Phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội, Phó chánh văn phòng Thường trực Văn phòng Hội đồng Bầu cử quốc gia
Thưa bà, chỉ còn ít ngày nữa Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND nhiệm kỳ 2026-2031 sẽ diễn ra trên cả nước. Thời điểm này, nội dung công việc nào đang được tập trung thực hiện?
Hiện là cao điểm của giai đoạn vận động bầu cử. Theo quy định, thời gian vận động bầu cử bắt đầu từ ngày 22/2 đến ngày 14/3 - kết thúc trước 24h so với thời điểm bỏ phiếu.
Vận động bầu cử lần này có một điểm mới rất quan trọng là mở rộng hình thức theo hướng các ứng viên có thể vận động trực tiếp, trực tuyến hoặc trực tiếp kết hợp trực tuyến, với yêu cầu đặt ra là phải đảm bảo điều kiện kỹ thuật và an toàn thông tin, an ninh mạng.
Theo hướng dẫn mới nhất của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, việc tổ chức hội nghị tiếp xúc cử tri để vận động bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 diễn ra trong thời gian ngắn và nhiều địa phương sau sắp xếp, sáp nhập có địa bàn rộng, cấp xã ở miền núi, hải đảo có điều kiện đi lại khó khăn.
Do đó, căn cứ điều kiện thực tiễn của địa phương, Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh, cấp xã thống nhất với UBND cùng cấp tổ chức các hội nghị tiếp xúc cử tri để vận động bầu cử cho người ứng cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp với những hình thức phù hợp.
Trong đó, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam khuyến khích tổ chức các hội nghị tiếp xúc trực tiếp với cử tri tại địa phương nơi ứng cử; mở rộng hình thức tổ chức hội nghị trực tuyến, trực tiếp kết hợp trực tuyến, tăng cường các hình thức vận động bầu cử thông qua phương tiện thông tin đại chúng (phương tiện thông tin đại chúng ở địa phương nơi mình ứng cử và trên trang thông tin điện tử về bầu cử).
Trường hợp tổ chức hội nghị theo hình thức trực tuyến, trực tiếp kết hợp trực tuyến, thì mỗi điểm cầu được tính là một cuộc và được tính vào tổng số cuộc tiếp xúc cử tri, nhưng cần bảo đảm số lượng cử tri được triệu tập tham dự tại mỗi điểm cầu.
Một trong những yêu cầu quan trọng, then chốt của cuộc bầu cử lần này là nâng cao chất lượng đại biểu. Vậy trong kỳ bầu cử Quốc hội khóa XVI, tiêu chuẩn về tư duy đổi mới và năng lực kiến tạo của ứng cử viên được chú trọng như thế nào để đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên mới, thưa bà?
Quá trình chuẩn bị cho công tác bầu cử, Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội đã tham mưu đẩy mạnh triển khai các nhiệm vụ liên quan đến công tác quy hoạch đại biểu Quốc hội chuyên trách. Đây là sự chuẩn bị từ sớm, từ xa nhằm khắc phục tình trạng bị động và thiếu hụt trong công tác nhân sự tại Quốc hội khi chuyển giao giữa hai nhiệm kỳ; đồng thời bảo đảm sự kế thừa và chuyển tiếp liên tục giữa các thế hệ đại biểu Quốc hội.
- Bà Tạ Thị Yên
Một trong những nghị quyết đột phá đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới là Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Nghị quyết 66-NQ/TW nêu rõ quan điểm công tác xây dựng và thi hành pháp luật là “đột phá của đột phá” trong hoàn thiện thể chế phát triển đất nước. Đây cũng là cơ sở chính trị quan trọng để các cơ quan có thẩm quyền ra nhiều quyết sách chiến lược, chưa có tiền lệ trong công tác xây dựng pháp luật, xóa bỏ tư duy “không quản được thì cấm”, đưa thể chế từ “điểm nghẽn của điểm nghẽn” thành lợi thế cạnh tranh quốc gia, mở đường cho kiến tạo phát triển.
Do đó, với các ứng cử viên đại biểu dân cử, là những nhà làm luật, xây dựng chính sách tương lai, việc yêu cầu đổi mới tư duy trong xây dựng và hoàn thiện thể chế pháp luật, tháo gỡ các điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy phát triển, đưa đất nước vững bước vào kỷ nguyên mới là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh hiện nay.
Những đại biểu dân cử phải là người có bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn, tư duy đổi mới và tinh thần trách nhiệm cao.
Hướng dẫn số 36 của Ban Tổ chức Trung ương về công tác nhân sự đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 cũng nêu rõ tiêu chuẩn với các đại biểu dân cử, trong đó có tiêu chuẩn về tư duy đổi mới; có khả năng tư duy, phân tích, tổng hợp, đề xuất xây dựng chính sách pháp luật khả thi, hiệu quả...
 |
Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND nhiệm kỳ 2026-2031 sẽ được tiến hành vào ngày 15/3. Ảnh: Đ.T |
Danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI được công bố mới đây có rất nhiều con số đáng chú ý, đặc biệt là tỷ lệ ứng viên trẻ, có trình độ học vấn cao và tỷ lệ nữ ứng cử đại biểu Quốc hội lớn hơn nhiều so với những nhiệm kỳ trước. Điều này có ý nghĩa như thế nào, thưa bà?
So với nhiệm kỳ trước, cơ cấu và thành phần người được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI đã có một số điều chỉnh cho phù hợp với việc sắp xếp, tổ chức bộ máy vừa qua.
Theo đó, số lượng đại biểu ở các cơ quan trung ương và đại biểu chuyên trách ở Trung ương tăng 10 người, từ 207 lên 217 người (43,4%). Trong khi đó, ở địa phương, con số này giảm từ 293 xuống 283 người (56,6%).
Bên cạnh đó, cơ cấu đại biểu dành cho viện nghiên cứu, trường đại học, học viện và cơ cấu dành cho doanh nghiệp, hiệp hội, nghiệp đoàn về lĩnh vực sản xuất - kinh doanh đều tăng lên 10 đại biểu (nhiệm kỳ trước tương ứng là 6 và 7)...
Trong cơ cấu lần này cũng bổ sung tỷ lệ hợp lý số đại biểu trẻ, đại biểu đại diện cho đội ngũ trí thức, nhà khoa học, văn nghệ sĩ, dân tộc thiểu số, chức sắc tôn giáo... Tỷ lệ đại biểu Quốc hội chuyên trách cũng tăng đảm bảo ít nhất 40%; nâng tỷ lệ đại biểu Quốc hội là nhà khoa học 3-5% trong tổng số đại biểu để bảo đảm chuyên môn hóa cao, tính chuyên nghiệp trong hoạt động Quốc hội.
Việc này góp phần phản ánh đầy đủ, cân bằng hơn các tầng lớp xã hội, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Về độ tuổi, danh sách vừa qua cho thấy có rất nhiều ứng viên trẻ, gồm 187 người dưới 40 tuổi (21,64%), 384 người từ 40 đến 50 tuổi (44,44%), 259 người trên 50 đến 60 tuổi (29,98%), 26 người trên 60 đến 65 tuổi (3,01%) và 8 người trên 65 tuổi (0,93%).
Về trình độ, trong 864 ứng viên, 593 người có trình độ trên đại học (68,63%), 261 người trình độ đại học (30,21%) và 10 người dưới đại học (1,16%).
Tinh thần được Tổng Bí thư Tô Lâm nhiều lần quán triệt là bảo đảm đủ số lượng, đúng cơ cấu, nhưng chất lượng đại biểu phải là yếu tố quyết định.
Vì thế, việc xác định cơ cấu, thành phần và phân bổ số lượng người được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp được thực hiện rất chặt chẽ, trên cơ sở thống nhất cao giữa các cơ quan, tổ chức, đơn vị nhằm bảo đảm tính đại diện rộng rãi của các tầng lớp nhân dân.
Điều quan trọng nhất hiện nay là các cấp ủy, chính quyền địa phương cần tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, tăng cường tuyên truyền để cử tri tích cực đi bầu, phấn đấu bầu đủ số lượng, bảo đảm cơ cấu nhưng ưu tiên hàng đầu về chất lượng, lựa chọn những người thật sự tiêu biểu về phẩm chất và năng lực.
Mỗi lá phiếu của cử tri không chỉ là quyền lợi mà còn là trách nhiệm lớn lao, thể hiện sự tin tưởng, gửi gắm kỳ vọng vào những đại biểu sẽ đại diện cho nhân dân tại Quốc hội và HĐND các cấp.
