Cần Thơ tăng tốc trở thành trung tâm logistics quốc tế

Cần Thơ có đầy đủ điều kiện để phát triển thành trung tâm dịch vụ logistics quốc tế hiện đại của vùng ĐBSCL và tiểu vùng Mekong (Ảnh: P.V)

Lợi thế vượt trội

Sau khi hợp nhất TP. Cần Thơ với tỉnh Sóc Trăng và tỉnh Hậu Giang, vị thế của TP. Cần Thơ được nâng tầm thành một "siêu đô thị" loại I trực thuộc Trung ương, giữ vai trò đô thị trung tâm, hạt nhân dẫn dắt vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).

Với không gian kinh tế được mở rộng gấp nhiều lần, Cần Thơ sở hữu nhiều lợi thế quan trọng như hệ thống giao thông đường bộ với các tuyến cao tốc trục dọc, trục ngang đi qua; hệ thống giao thông đường thủy nội địa; cảng hàng không quốc tế; hệ thống cảng trên sông Hậu; mạng lưới khu công nghiệp và cơ sở chế biến nông sản, thủy sản lớn; khả năng kết nối với hành lang kinh tế Mekong... Những lợi thế này tạo điều kiện thuận lợi để Cần Thơ phát triển thành trung tâm logistics của khu vực, giữ vai trò kết nối hiệu quả giữa sản xuất, chế biến, thương mại và xuất khẩu.

Cần Thơ xác định logistics là ngành kinh tế có giá trị gia tăng cao, hàm lượng tri thức lớn, đóng vai trò quan trọng đối với năng lực cạnh tranh của hàng hóa ĐBSCL. Phát triển logistics là một trong những nhiệm vụ chiến lược gắn với quá trình cơ cấu lại nền kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh, hướng tới mục tiêu xây dựng Cần Thơ trở thành trung tâm logistics, trung tâm trung chuyển hàng hóa và điều phối chuỗi cung ứng của vùng ĐBSCL.

Theo Sở Công thương TP. Cần Thơ, trên địa bàn thành phố hiện có hơn 500 doanh nghiệp liên quan đến hoạt động logistics. Cùng với đó là 4 trung tâm logistics đang hoạt động gồm: Khu dịch vụ hàng hải - cảng biển Hậu Giang (xã Châu Thành), Cảng và Trung tâm Logistics Mekong (xã Châu Thành), Trung tâm Logistics Nông sản xuất khẩu Hậu Giang (xã Châu Thành), Trung tâm Logistics Công ty Number One (xã Châu Thành); cùng 2 trung tâm logistics đang xây dựng là Tổng kho phân phối Mekong (xã Châu Thành) và Trung tâm Cold Storage Logistics Hậu Giang (xã Thạnh Xuân).

Tổng sản lượng hàng hóa thông qua các cảng tại Cần Thơ năm 2025 đạt khoảng 12 - 15 triệu tấn/năm. Con số này dự kiến sẽ tăng gấp đôi khi các trung tâm logistics mới đi vào vận hành.

Kêu gọi đầu tư trung tâm logistics hiện đại

Ông Hứa Trường Sơn, Phó giám đốc Sở Công thương TP. Cần Thơ cho biết, định hướng phát triển logistics của thành phố giai đoạn 2026 - 2035, tầm nhìn đến năm 2050 đặt mục tiêu tỷ trọng giá trị tăng thêm của dịch vụ logistics trong GRDP đạt trên 12%; tỷ lệ doanh nghiệp thuê ngoài dịch vụ logistics đạt trên 80%; 70% lao động trong ngành logistics được đào tạo trình độ chuyên môn kỹ thuật, trong đó 30% có trình độ đại học trở lên; số lượng doanh nghiệp logistics sử dụng các giải pháp chuyển đổi số đạt tối thiểu 80%; tốc độ tăng trưởng trung bình của ngành logistics trên địa bàn đạt trên 16% mỗi năm.

Để đạt mục tiêu đó, bên cạnh việc tập trung thu hút đầu tư phát triển hạ tầng logistics, nhất là hạ tầng giao thông vận tải như đường bộ, đường biển, đường hàng không..., thành phố sẽ hình thành các trung tâm logistics hạt nhân thông qua việc kêu gọi đầu tư phát triển các trung tâm logistics hiện đại gồm: Trung tâm Logistics hạng II gắn với cảng Cái Cui quy mô 100 ha; Trung tâm Logistics hàng không gắn với Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ quy mô 100 ha; bến cảng dịch vụ logistics tại Thốt Nốt quy mô 40 ha giai đoạn I và 100 ha giai đoạn II; cùng các trung tâm logistics tại phường Đại Thành, xã Hỏa Lựu, xã Tân Hòa, Trung tâm Logistics Sóc Trăng và Trung tâm Logistics Trần Đề.

Phát triển hệ sinh thái logistics tích hợp

Theo ông Bùi Bá Nghiêm, Chuyên viên cao cấp Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương), kết quả nghiên cứu cho thấy, TP. Cần Thơ có đầy đủ điều kiện để phát triển thành trung tâm dịch vụ logistics quốc tế hiện đại của vùng ĐBSCL và tiểu vùng Mekong theo mô hình Trung tâm Dịch vụ Logistics quốc tế hiện đại (International Logistics Hub Model - ILHM).

Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, thành phố cần chuyển từ tư duy phát triển logistics theo hướng hạ tầng đơn lẻ sang tư duy phát triển hệ sinh thái logistics tích hợp, trong đó hạ tầng, dữ liệu, dịch vụ, doanh nghiệp, nguồn nhân lực và cơ chế điều phối được phát triển đồng bộ.

Nghiên cứu cũng cho thấy, lợi thế cạnh tranh khác biệt của Cần Thơ không nằm ở việc trở thành một trung tâm trung chuyển hàng hóa đơn thuần, mà ở khả năng trở thành trung tâm điều phối chuỗi cung ứng nông sản, thủy sản và thương mại của toàn vùng ĐBSCL. Vì vậy, Cần Thơ cần ưu tiên phát triển logistics số, logistics xanh, logistics chuỗi lạnh và các dịch vụ logistics giá trị gia tăng gắn với các ngành hàng chủ lực của vùng.

Về dài hạn, ông Bùi Bá Nghiêm đề xuất TP. Cần Thơ cần định vị thương hiệu “Can Tho International Logistics Hub” như một ILHM thông minh, xanh và đóng vai trò cửa ngõ logistics của tiểu vùng Mekong. Đây sẽ là nền tảng để mở rộng không gian phát triển của thành phố từ vai trò trung tâm logistics vùng lên trung tâm dịch vụ logistics quốc tế hiện đại, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của ĐBSCL và thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc tế.

Về phía lãnh đạo địa phương, Phó chủ tịch Thường trực UBND TP. Cần Thơ Lê Công Lý cho biết, trong thời gian tới, thành phố sẽ tiếp tục rà soát, cập nhật đồng bộ quy hoạch logistics trong Quy hoạch chung TP. Cần Thơ đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075.

Quan điểm của thành phố là không quy hoạch logistics theo tư duy manh mún, mỗi nơi một kho bãi, mà phải hình thành mạng lưới gồm các trung tâm logistics gắn với Cái Cui, Thốt Nốt, Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ, các khu công nghiệp, vùng nguyên liệu nông - thủy sản, khu vực Trần Đề và không gian kinh tế biển.

Thành phố tập trung phát triển logistics đa phương thức, kết nối hiệu quả đường bộ cao tốc, đường thủy nội địa, cảng biển, hàng không và trong tương lai là đường sắt. Đặc biệt, cần nghiên cứu kỹ vai trò của Cảng biển nước sâu Trần Đề, luồng hàng hải sông Hậu, cảng Cái Cui, sân bay quốc tế Cần Thơ và các trung tâm logistics vệ tinh nhằm giảm phụ thuộc vào hoạt động trung chuyển ngoài vùng.

Theo ông Lê Công Lý, Cần Thơ ưu tiên phát triển logistics nông nghiệp, thủy sản và chuỗi lạnh, đây là “đề bài riêng” của ĐBSCL. Thành phố kêu gọi đầu tư hệ thống kho lạnh, trung tâm kiểm định, chiếu xạ, đóng gói, truy xuất nguồn gốc, sàn giao dịch và dịch vụ xuất khẩu tại chỗ. Mục tiêu là nông sản, thủy sản của vùng được gom hàng, bảo quản, chế biến, kiểm định, đóng gói và xuất khẩu thuận lợi hơn ngay tại địa phương.

Bên cạnh đó, thành phố tập trung phát triển doanh nghiệp logistics và thu hút nhà đầu tư chiến lược. Cần Thơ sẽ xây dựng danh mục các dự án logistics ưu tiên, cơ chế tiếp cận đất đai, hạ tầng, tín dụng xanh, đào tạo nhân lực và thủ tục đầu tư thông thoáng. Trên cơ sở đó, chủ động mời gọi các doanh nghiệp logistics lớn, hãng tàu, hãng hàng không vận tải hàng hóa, doanh nghiệp kho lạnh, thương mại điện tử và xuất khẩu nông sản cùng tham gia xây dựng hệ sinh thái logistics của thành phố.