Tỷ suất sinh lời kỳ vọng đối với cổ phiếu Việt Nam cần ở mức khoảng 12–15%
Tại Đại hội, ông Bolat Duisenov, Chủ tịch HĐQT Coteccons chia sẻ, một trong những mối quan tâm của cổ đông, nhà đầu tư trong thời gian qua chính là diễn biến giá cổ phiếu CTD nói riêng và thị trường chứng khoán Việt Nam nói chung. Đây là lý do Coteccons tổ chức phiên Đối thoại với chủ đề “Cửa sổ cơ hội của thị trường vốn Việt Nam” ngay tại đại hội.
Trong phiên đối thoại, 2 khách mời là ông Johan Nyvene, Chủ tịch HĐQT Công ty Chứng khoán TP.HCM (HSC) và ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty CP FiinGroup đã dành nhiều thời gian thảo luận về triển vọng thu hút dòng vốn quốc tế sau khi thị trường chứng khoán Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng.
Đặt vấn đề về diễn biến thị trường sau nâng hạng, ông Bolat Duisenov cho biết, dù Việt Nam vừa đón nhận thông tin tích cực từ FTSE Russell, nhà đầu tư nước ngoài vẫn tiếp tục bán ròng, trong khi thanh khoản thị trường suy giảm. Điều này đặt ra câu hỏi về khoảng cách giữa việc được nâng hạng và thời điểm các quỹ đầu tư quốc tế thực sự phân bổ vốn vào Việt Nam.
Theo ông Johan Nyvene, việc FTSE Russell nâng hạng Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi là một bước tiến quan trọng, được chuẩn bị trong nhiều năm. Tuy nhiên, đây chỉ là một bước trong lộ trình phát triển thị trường, không phải yếu tố có thể ngay lập tức đảo chiều dòng vốn đầu tư.
Ông cho rằng, thị trường chứng khoán Việt Nam đang chịu tác động từ môi trường tài chính quốc tế nhiều biến động. Trong bối cảnh đó, quyết định phân bổ vốn của nhà đầu tư phụ thuộc không chỉ vào việc một thị trường được xếp vào nhóm nào, mà còn vào tâm lý đầu tư, mức độ rủi ro và tỷ suất sinh lời kỳ vọng.
Lấy ví dụ lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ ở mức khoảng 5,3%/năm, ông Johan cho rằng nhà đầu tư quốc tế sẽ phải cân nhắc phần lợi nhuận tăng thêm cần thiết khi lựa chọn tài sản có mức độ rủi ro cao hơn. Theo đánh giá của ông, tỷ suất sinh lời kỳ vọng đối với cổ phiếu Việt Nam cần ở mức khoảng 12–15% để đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư.
 |
Ông Johan Nyvene, Chủ tịch HĐQT Công ty Chứng khoán TP.HCM (HSC) |
Một yếu tố khác là tiến độ phân bổ vốn của các quỹ đầu tư. Theo ông Johan Nyvene, ngay cả khi Việt Nam đáp ứng tiêu chuẩn của thị trường mới nổi, dòng vốn cũng sẽ được giải ngân theo từng giai đoạn, thay vì tập trung tại một thời điểm.
Đáng chú ý, việc đến thời điểm phân bổ vốn theo lộ trình không đồng nghĩa các quỹ bắt buộc phải giải ngân. Nếu điều kiện thị trường không thuận lợi, nhà đầu tư vẫn có thể trì hoãn quyết định.
Cùng quan điểm, ông Nguyễn Quang Thuân cho rằng cần phân biệt rõ hai nhóm dòng vốn khi đánh giá tác động của việc nâng hạng.
Theo ông Thuân, cơ hội từ nâng hạng chủ yếu gắn với các quỹ đầu tư thụ động, hoạt động theo nguyên tắc phân bổ danh mục dựa trên chỉ số tham chiếu. Trong khi đó, dòng vốn đang rút khỏi Việt Nam thời gian qua chủ yếu đến từ các quỹ đầu tư chủ động, đặc biệt là những quỹ huy động vốn để đầu tư riêng vào thị trường Việt Nam.
Đây là hai nhóm nhà đầu tư có cơ chế phân bổ vốn khác nhau. Vì vậy, dòng vốn tiềm năng từ các quỹ thụ động sau nâng hạng chưa chắc có thể ngay lập tức bù đắp lượng vốn đang rút ra từ các quỹ chủ động.
 |
Ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty cổ phần FiinGroup |
Ông Thuân cho biết, lãi suất USD duy trì ở mức cao là một trong những nguyên nhân quan trọng khiến dòng vốn rời khỏi các thị trường mới nổi. Trong khi lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 5 năm ở mức khoảng 5,2–5,3%/năm, nhiều quỹ đầu tư cổ phiếu tại Việt Nam đang ghi nhận hiệu quả đầu tư âm.
Từ đầu năm đến thời điểm diễn ra Đại hội đồng cổ đông của Coteccons, thị trường ghi nhận lượng vốn ngoại rút ra khoảng 24.000 tỷ đồng. Nếu loại trừ các giao dịch liên quan đến Masan Consumer, giá trị còn lại khoảng nửa tỷ USD. Ông Thuân cho rằng, một phần hoạt động bán ra liên quan đến những cổ phiếu chịu tác động từ xu hướng phát triển trí tuệ nhân tạo, cũng như những vấn đề về quản trị doanh nghiệp tại một số công ty niêm yết.
Dù vậy, Chủ tịch FiinGroup vẫn đánh giá việc nâng hạng mở ra cơ hội mới cho thị trường chứng khoán Việt Nam. Tuy nhiên, để chuyển cơ hội này thành dòng vốn thực tế, Việt Nam cần tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, chất lượng doanh nghiệp và sản phẩm tài chính.
"FTSE Russell mới chỉ là một bước trong quá trình phát triển, trong khi việc đáp ứng các tiêu chuẩn của MSCI vẫn là mục tiêu cần tiếp tục hướng tới. Quá trình cải cách và thu hút vốn quốc tế vì thế cần được nhìn nhận trong dài hạn, thay vì kỳ vọng dòng tiền sẽ lập tức chảy vào sau thông tin nâng hạng", ông Thuân nhấn mạnh.
Chất lượng cổ phiếu và room ngoại quyết định khả năng thu hút vốn
Bên cạnh yếu tố vĩ mô và sự khác biệt trong cơ chế phân bổ vốn của các quỹ, hai chuyên gia cho rằng những hạn chế nội tại của thị trường chứng khoán Việt Nam cũng ảnh hưởng đến khả năng thu hút nhà đầu tư quốc tế.
Theo ông Nguyễn Quang Thuân, một trong những vấn đề quan trọng là thị trường cần có thêm nhiều cổ phiếu chất lượng, đồng thời cải thiện khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài.
Trong đó, giới hạn tỷ lệ sở hữu nước ngoài (FOL) vẫn là một rào cản. Các quỹ đầu tư quốc tế kỳ vọng doanh nghiệp có thể chủ động nới room ngoại trong những lĩnh vực được pháp luật cho phép, trên cơ sở có sự đồng thuận của cổ đông.
Không chỉ giới hạn sở hữu, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free float) cũng có ý nghĩa quan trọng, đặc biệt đối với các quỹ đầu tư thụ động. Khác với quỹ chủ động có thể lựa chọn một số doanh nghiệp để đầu tư dài hạn, các quỹ mô phỏng chỉ số cần khả năng mua bán cổ phiếu với quy mô đủ lớn nhằm duy trì cơ cấu danh mục theo chỉ số tham chiếu. Vì vậy, một cổ phiếu dù có vốn hóa lớn nhưng lượng cổ phiếu thực sự có thể giao dịch thấp vẫn có thể gây khó khăn cho hoạt động phân bổ vốn.
Ông Thuân cho rằng việc cải thiện room ngoại và gia tăng tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng là những điều kiện cần thiết để thị trường đáp ứng tốt hơn nhu cầu của các quỹ đầu tư quốc tế.
Bổ sung góc nhìn về cơ cấu hàng hóa trên thị trường, ông Johan Nyvene chỉ ra rằng những nhóm ngành có vốn hóa lớn nhất trên thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay chủ yếu là ngân hàng, chứng khoán và bất động sản.
Trong khi đó, dòng vốn đầu tư quốc tế thời gian qua đang quan tâm mạnh đến những lĩnh vực như công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI), tự động hóa và robot, đặc biệt tại các thị trường như Mỹ và Hàn Quốc.
Theo ông Johan, đây là những ngành thu hút dòng tiền nhờ kỳ vọng tăng trưởng và khả năng tạo ra những bước phát triển đột phá. Tuy nhiên, thị trường chứng khoán Việt Nam hiện chưa có đủ doanh nghiệp niêm yết thuộc các lĩnh vực công nghệ mới có khả năng đáp ứng nhu cầu đầu tư này.
Điều đó cho thấy, bên cạnh việc đáp ứng các tiêu chí kỹ thuật để được nâng hạng, khả năng thu hút dòng vốn dài hạn còn phụ thuộc vào sự phát triển của khu vực doanh nghiệp niêm yết và mức độ đa dạng của các cơ hội đầu tư.
Ở cấp độ từng doanh nghiệp, ông Thuân cho biết các nhà đầu tư tổ chức thường xem xét ba nhóm yếu tố chính trước khi quyết định đầu tư: triển vọng tăng trưởng của ngành, vị thế cạnh tranh và chất lượng quản trị của doanh nghiệp, cùng với thanh khoản cổ phiếu và hoạt động quan hệ nhà đầu tư.
Trong đó, doanh nghiệp không chỉ cần thể hiện khả năng tăng trưởng mà còn phải chứng minh được lợi thế cạnh tranh và năng lực duy trì hiệu quả kinh doanh qua các chu kỳ thị trường.
Ông Johan Nyvene nhấn mạnh thêm vai trò của niềm tin, coi đây là nền tảng của thị trường tài chính nói chung và thị trường chứng khoán nói riêng.
Theo ông Johan, niềm tin của nhà đầu tư được xây dựng từ chất lượng quản trị doanh nghiệp, quản trị vận hành, quản trị tài chính và quản trị rủi ro. Những yếu tố này đặc biệt quan trọng khi thị trường bước vào giai đoạn khó khăn, bởi đó là thời điểm năng lực thực chất của doanh nghiệp được thể hiện rõ nhất.
Từ góc độ doanh nghiệp niêm yết, Coteccons cũng đang có những bước chuẩn bị để mở rộng khả năng tiếp cận dòng vốn quốc tế.
Tại phiên đối thoại, ông Bolat Duisenov cho biết việc xin ý kiến cổ đông nâng tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại Coteccons lên 100% là định hướng mà ban lãnh đạo đánh giá phù hợp với chiến lược dài hạn.
Cùng với đó, HSC đang hỗ trợ Coteccons tăng cường hoạt động quan hệ nhà đầu tư. Ông Johan Nyvene chia sẻ thêm, trong tháng 11/2026, HSC dự kiến phối hợp với CLSA tổ chức một hội thảo tại London, tạo điều kiện để lãnh đạo Coteccons tiếp cận các nhà đầu tư tổ chức quốc tế. Hoạt động này không đơn thuần nhằm quảng bá cổ phiếu, mà giúp nhà đầu tư hiểu rõ hơn về hoạt động kinh doanh, tình hình tài chính, năng lực vận hành và giá trị của doanh nghiệp.
Về phía Coteccons, ông Bolat cho biết, Công ty dự kiến tăng cường hoạt động quan hệ nhà đầu tư trong năm tài chính 2027, thông qua việc cung cấp thông tin đầy đủ, kịp thời và tổ chức thêm các cuộc đối thoại với nhà đầu tư trong và ngoài nước.
Những nội dung được thảo luận tại đại hội cho thấy cơ hội từ nâng hạng không chỉ đặt ra yêu cầu cải thiện hạ tầng và cơ chế vận hành thị trường, mà còn đòi hỏi sự chuẩn bị từ chính các doanh nghiệp niêm yết.
Trong bối cảnh các quỹ quốc tế có thêm khả năng tiếp cận thị trường Việt Nam, chất lượng quản trị, tính minh bạch, thanh khoản và năng lực tạo ra lợi nhuận bền vững sẽ tiếp tục là những tiêu chí quan trọng trong quyết định phân bổ vốn. Đây cũng là những điều kiện cần thiết để cơ hội từ nâng hạng có thể chuyển thành dòng vốn đầu tư thực tế trong thời gian tới.
