Những cú “lột xác” sau khi có cổ đông ngoại
Làn sóng nhà đầu tư nước ngoài tham gia sâu vào doanh nghiệp Việt Nam trong hơn một thập kỷ qua đang cho thấy một thực tế rõ ràng: những khoản đầu tư này không chỉ mang lại lợi nhuận tài chính hấp dẫn, mà còn góp phần tái cấu trúc, nâng tầm năng lực quản trị và mở ra chu kỳ tăng trưởng mới cho doanh nghiệp. Từ dược phẩm, hàng tiêu dùng đến vật liệu xây dựng, nhiều doanh nghiệp sau khi có cổ đông ngoại hoặc “về tay” nhà đầu tư ngoại đã ghi nhận những bước chuyển mình mạnh mẽ.
Một trong những ví dụ điển hình là Nhựa Bình Minh (BMP). Kể từ khi về tay nhà đầu tư Thái Lan, doanh nghiệp này không chỉ duy trì vị thế đầu ngành mà còn liên tục thiết lập các kỷ lục mới về hiệu quả kinh doanh.
Năm 2025, doanh thu của Nhựa Bình Minh đạt 5.510 tỷ đồng, tăng trưởng 19%, trong khi lợi nhuận sau thuế lên tới 1.229 tỷ đồng, tăng 24% và là mức cao nhất trong lịch sử hoạt động. Biên lợi nhuận gộp cải thiện rõ rệt, từ dưới 43% lên khoảng 47% chỉ trong vòng một năm.
Đáng chú ý, cấu trúc tài chính của doanh nghiệp cũng trở nên lành mạnh hơn bao giờ hết khi tiền mặt và tiền gửi chiếm tới 61% tổng tài sản, trong khi gần như không sử dụng nợ vay dài hạn.
Trong ngành dược, câu chuyện còn rõ nét hơn khi nhiều doanh nghiệp nội địa có lịch sử lâu đời, thương hiệu mạnh ngày càng “đẹp hơn” với các chàng rể ngoại là các tập đoàn quốc tế.
Tại Dược Hậu Giang (DHG), sự tham gia của cổ đông chiến lược Nhật Bản Taisho Pharmaceutical đã tạo ra những thay đổi đáng kể trong định hướng phát triển. Sau giai đoạn điều chỉnh, doanh nghiệp đang hướng tới một chu kỳ tăng trưởng mới.
Tài liệu ĐHCĐ 2026 cho thấy tham vọng quay trở lại “thời hoàng kim”, với doanh thu mục tiêu năm 2026 đạt 5.530 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 1.007 tỷ đồng, tăng trưởng lần lượt 5% và hơn 18% so với năm trước. Nếu hoàn thành, đây không chỉ là mức doanh thu cao kỷ lục mà còn đánh dấu sự trở lại của mốc lợi nhuận nghìn tỷ, điều mà doanh nghiệp từng đạt được trong giai đoạn đỉnh cao trước đó.
Không chỉ tăng trưởng, Dược Hậu Giang còn duy trì chính sách cổ tức tiền mặt rất cao, dự kiến chi tới 100% cho năm 2025, tương đương hơn 1.300 tỷ đồng. Đây là yếu tố đặc biệt hấp dẫn với các nhà đầu tư dài hạn, nhất là trong bối cảnh lãi suất toàn cầu còn nhiều biến động.
Tuy nhiên, sự cô đặc sở hữu cũng đang đặt ra những vấn đề mới. Với việc Taisho nắm hơn 51% và SCIC sở hữu hơn 43%, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng của doanh nghiệp đã xuống dưới ngưỡng quy định, buộc công ty phải tìm phương án điều chỉnh để duy trì tư cách công ty đại chúng. Đây là hệ quả thường thấy khi doanh nghiệp trở nên quá hấp dẫn với cổ đông chiến lược.
Song, ở góc nhìn khác, điều này cũng phản ánh mức độ “ưa thích” của nhà đầu tư lớn đối với những doanh nghiệp đầu ngành tại Việt Nam.
Có cơ cấu cổ đông cân bằng hơn DHG, Traphaco (TRA) chọn hướng hợp tác sâu về công nghệ và phát triển sản phẩm, một chiến lược đang cho thấy hiệu quả rõ rệt.
Doanh nghiệp đặt mục tiêu doanh thu gần 3.000 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 306 tỷ đồng trong năm 2026, cùng tăng trưởng 10%. Đáng chú ý hơn là chiến lược dài hạn giai đoạn 2026 - 2030 với tốc độ tăng trưởng kép 10%/năm, đồng thời đẩy mạnh các kênh bán hàng hiện đại và bệnh viện.
Điểm nhấn trong chiến lược của Traphaco là dự án nhà máy sản xuất thuốc đạt chuẩn EU-GMP tại Hưng Yên, với tổng vốn đầu tư gần 700 tỷ đồng. Trong đó, 50% vốn đầu tư từ chủ sở hữu và không phải phát hành thêm từ tăng vốn. Song song đó, doanh nghiệp tăng cường hợp tác chuyển giao công nghệ với đối tác Hàn Quốc, hướng tới nhóm sản phẩm tân dược chất lượng cao - phân khúc có biên lợi nhuận và dư địa tăng trưởng lớn.
Hoạt động hiệu quả, Traphaco cũng mạnh tay chia cổ tức bằng tiền mặt với tỷ lệ 40%, duy trì thành tích này 2 năm liên tiếp, trước đó là tỷ lệ 30% trong nhiều năm.
Nhà đầu tư ngoại vẫn “săn” doanh nghiệp Việt
Những câu chuyện kể trên không phải là cá biệt. Trên thực tế, nhà đầu tư nước ngoài vẫn đang tích cực tìm kiếm cơ hội tại Việt Nam, đặc biệt ở các doanh nghiệp có ba yếu tố cốt lõi:
Thứ nhất, nền tảng thương hiệu và lịch sử hoạt động lâu dài. Các doanh nghiệp như Dược Hậu Giang, Traphaco hay Nhựa Bình Minh đều có hàng chục năm phát triển, sở hữu hệ thống phân phối rộng và niềm tin từ người tiêu dùng.
Thứ hai, thị trường nội địa còn nhiều dư địa tăng trưởng. Việt Nam với quy mô dân số lớn, tầng lớp trung lưu gia tăng nhanh và nhu cầu tiêu dùng nâng cấp là “mỏ vàng” cho các ngành như dược phẩm, tiêu dùng, vật liệu xây dựng.
Thứ ba, khả năng nâng cấp thông qua quản trị và công nghệ. Đây là “vẻ đẹp tiềm ẩn” mà nhà đầu tư ngoại nhìn thấy, chỉ cần cải thiện quản trị, tối ưu vận hành hoặc bổ sung công nghệ, doanh nghiệp có thể gia tăng lợi nhuận đáng kể mà không cần mở rộng quá nhiều về quy mô.
Một điểm đáng chú ý là các thương vụ thành công thường không dừng lại ở việc rót vốn. Nhà đầu tư ngoại thường mang theo cả hệ sinh thái từ công nghệ, quản trị, chuỗi cung ứng đến thị trường xuất khẩu.
Điều này giúp doanh nghiệp Việt không chỉ tăng trưởng về quy mô mà còn nâng cao chất lượng tăng trưởng. Nhựa Bình Minh cải thiện biên lợi nhuận, Dược Hậu Giang hướng tới chuẩn mực quốc tế, Traphaco chuyển dịch sang tân dược công nghệ cao – tất cả đều là những ví dụ điển hình.
Bà Vương Thị Huyền, Tổng giám đốc Fast Capital nhận định, trong bối cảnh thị trường vốn toàn cầu có nhiều biến động, Việt Nam vẫn nổi lên như một điểm đến hấp dẫn nhờ tăng trưởng kinh tế ổn định và cấu trúc dân số thuận lợi. Những doanh nghiệp có nền tảng tốt, quản trị minh bạch và tiềm năng mở rộng vẫn sẽ là mục tiêu săn đón của dòng vốn ngoại.
Bởi thế, sau làn sóng IPO các doanh nghiệp tư nhân của năm 2025, nhà đầu tư ngoại vẫn mong chờ các bom tấn IPO mới đến từ cổ phần hoá hoặc thoái vốn doanh nghiệp nhà nước, với mục tiêu săn được những “món hời” đúng nghĩa.
