Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy, mạng lưới cơ sở trợ giúp xã hội công lập chưa đủ đáp ứng tốc độ gia tăng của các nhóm đối tượng đặc thù, đặc biệt là trẻ em mắc hội chứng tự kỷ, người bệnh tâm thần và người bị rối nhiễu tâm trí. Cơ sở vật chất, trang thiết bị phục hồi chức năng và công cụ trị liệu tại nhiều trung tâm còn thiếu đồng bộ, lạc hậu, chưa đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật chuyên sâu.
Bên cạnh đó, số lượng các cơ sở tư nhân hoặc ngoài công lập tham gia vào lĩnh vực này còn khiêm tốn do chi phí đầu tư ban đầu cao, thời gian thu hồi vốn lâu và thiếu các chính sách ưu đãi đủ mạnh về mặt bằng, thuế hay tín dụng.
Theo đại diện một số Trung tâm bảo trợ xã hội, sự thiếu hụt các cơ sở chuyên biệt không chỉ tạo áp lực quá tải lên hệ thống an sinh hiện hữu, mà còn khiến nhiều gia đình lâm vào cảnh khó khăn trong việc tìm kiếm môi trường trị liệu, giáo dục hòa nhập uy tín cho người thân.
 |
Hoạt động văn hóa văn nghệ nhân dịp kỷ niệm 34 năm Ngày sức khỏe tâm thần thế giới của Trung tâm Bảo trợ xã hội và trẻ em tỉnh Đắk Lắk |
Nhiều trường hợp trẻ tự kỷ hoặc người rối nhiễu tâm trí không được phát hiện, can thiệp sớm và phục hồi chức năng kịp thời, dẫn đến nguy cơ chuyển biến thành các thể bệnh nặng, gây gánh nặng lâu dài cho gia đình và cộng đồng.
Trước tình hình đó, Quyết định số 1929/QĐ-TTg ngày 25/11/2020 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình trợ giúp xã hội và phục hồi chức năng cho người tâm thần, trẻ em tự kỷ và người rối nhiễu tâm trí giai đoạn 2021-2030 đã mở đường quan trọng cho việc giải quyết “nút thắt” này. Quyết định 1929/QĐ-TTg đặt ra khung chính sách toàn diện nhằm nâng cấp, xây dựng mới và mở rộng hệ thống cơ sở trợ giúp xã hội chuyên biệt trên toàn quốc.
Theo đó, chương trình định hướng đa dạng hóa nguồn lực đầu tư, kết hợp giữa ngân sách nhà nước với việc đẩy mạnh xã hội hóa, khuyến khích các tổ chức, cá nhân và doanh nghiệp thành lập các cơ sở trợ giúp xã hội, trung tâm tư vấn, can thiệp sớm và phục hồi chức năng.
Quyết định 1929/QĐ-TTg tạo hành lang pháp lý để ưu tiên bố trí quỹ đất, hỗ trợ kinh phí đào tạo cán bộ, chuyển giao mô hình trị liệu chuẩn và khuyến khích phát triển các dịch vụ phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng.
Việc hiện thực hóa các mục tiêu của Quyết định 1929/QĐ-TTg sẽ là chìa khóa then chốt giúp tháo gỡ rào cản về cơ sở hạ tầng, mở rộng mạng lưới chăm sóc chuyên biệt, tạo cơ hội bình đẳng cho trẻ tự kỷ và người rối nhiễu tâm trí được tiếp cận dịch vụ chất lượng, sớm ổn định cuộc sống và hòa nhập cộng đồng.
