Sáng 21/11, trong ngày làm việc cuối cùng của Kỳ họp thứ 2 - Quốc hội khoá XVI, với 481/482 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, đạt tỷ lệ 96,39%, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường.
Luật có hiệu lực từ ngày 1/3/2027, trừ trường hợp quy định tại khoản 2, Điều 3.
Vùng phát thải thấp: Địa phương quyết định, có lộ trình triển khai
Một nội dung đáng chú ý của Luật là bổ sung quy định về vùng phát thải thấp, tạo cơ sở pháp lý cho việc thiết lập các khu vực áp dụng biện pháp giảm phát thải nhằm cải thiện chất lượng môi trường không khí và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Theo nội dung được Chính phủ báo cáo giải trình, tiếp thu, do Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng trình bày trước khi Quốc hội bấm nút thông qua, dự thảo luật đã luật hóa công cụ kiểm kê khí thải, vùng phát thải thấp và bổ sung nội dung của kế hoạch quản lý chất lượng môi trường không khí theo phương thức quản lý tổng hợp.
Việc thiết lập vùng phát thải thấp gắn với yêu cầu kiểm soát các nguồn phát thải, trong đó ưu tiên kiểm soát phương tiện phát thải cao, phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Đây là cơ sở để các địa phương nghiên cứu, triển khai các biện pháp quản lý khí thải giao thông phù hợp với tình hình thực tế.
Bên cạnh kiểm soát khí thải giao thông, Luật sửa đổi cũng bổ sung các công cụ quản lý chất lượng môi trường không khí, trong đó có kiểm kê khí thải và kế hoạch quản lý chất lượng môi trường không khí theo phương thức tổng hợp. Đối với môi trường nước, quy định quản lý chất lượng nước mặt theo lưu vực, kiểm soát khả năng chịu tải của từng thông số ô nhiễm được bổ sung.
Trong quản lý chất thải, các quy định được chỉnh lý theo hướng tạo thuận lợi cho hoạt động tái chế, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và trao quyền chủ động cho địa phương phù hợp với hạ tầng kỹ thuật bảo vệ môi trường.
Luật cũng tăng cường yêu cầu về tính chính xác, khách quan, toàn vẹn của dữ liệu quan trắc, hướng tới xây dựng cơ sở dữ liệu môi trường thống nhất, chia sẻ và dùng chung.
![]() |
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường sáng 21/11 |
Đối với thị trường các-bon, dự thảo luật hoàn thiện quy định về trách nhiệm của các chủ thể tham gia theo thông lệ quốc tế, bảo đảm lợi ích quốc gia. Kỳ báo cáo kiểm kê khí nhà kính cấp cơ sở tiếp tục được duy trì 2 năm một lần như quy định hiện hành.
Cắt giảm đối tượng thực hiện đánh giá tác động môi trường và giấy phép môi trường
Bên cạnh các công cụ kiểm soát ô nhiễm, một trọng tâm sửa đổi khác là cải cách thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương và chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm.
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết, dự thảo luật đã cắt giảm nhiều đối tượng phải thực hiện đánh giá tác động môi trường và giấy phép môi trường, chuyển mạnh sang đăng ký môi trường.
Đáng chú ý, luật hoàn thiện quy định miễn đánh giá tác động môi trường đối với các dự án thứ cấp trong khu sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung và cụm công nghiệp đã đáp ứng yêu cầu về hạ tầng kỹ thuật và thủ tục môi trường. Công cụ giấy phép môi trường chỉ áp dụng đối với dự án thứ cấp có phát sinh nhiều khí thải ra môi trường.
Theo Chính phủ, cách tiếp cận này nhằm tạo thuận lợi về thủ tục, thu hút dự án đầu tư vào các khu, cụm công nghiệp nhưng vẫn kiểm soát được rủi ro ô nhiễm. Cùng với đó, dự thảo luật bổ sung một số yếu tố vào tiêu chí môi trường, trong đó có di dân tái định cư, xả nước thải vào nguồn nước phục vụ mục đích cấp nước sinh hoạt, xả thải vào khu dân cư tập trung để nhận diện đầy đủ hơn các yếu tố nhạy cảm về môi trường.
Thẩm quyền thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường, cấp giấy phép môi trường tiếp tục được phân quyền cho địa phương. Đi cùng với việc phân quyền là yêu cầu cá thể hóa trách nhiệm của người đứng đầu, Chủ tịch UBND các cấp trong kiểm soát, xử lý ô nhiễm thuộc phạm vi quản lý.
Để tránh tình trạng giảm thủ tục nhưng buông lỏng quản lý, luật bổ sung các công cụ hậu kiểm, đặc biệt là giám sát theo mức độ rủi ro dựa trên dữ liệu. Tiêu chí môi trường cũng được bổ sung yếu tố địa bàn hoạt động nhằm phân định rõ trách nhiệm của cơ quan Trung ương và trách nhiệm phối hợp của các địa phương khi xử lý ô nhiễm liên tỉnh.
Một vấn đề khác được Chính phủ tiếp thu là bảo đảm nguồn lực tài chính cho bảo vệ môi trường. Luật quy định bố trí khoản chi riêng cho sự nghiệp bảo vệ môi trường trong ngân sách nhà nước, bảo đảm nguồn lực tương xứng với tốc độ tăng trưởng, quy mô nền kinh tế và yêu cầu nhiệm vụ. Tuy nhiên, luật không ấn định cứng tỷ lệ phần trăm tối thiểu, nhằm bảo đảm tính linh hoạt trong cân đối và điều hành ngân sách hằng năm.
Ngoài ra, dự thảo luật bổ sung thẩm quyền giải thể Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam và quỹ bảo vệ môi trường cấp tỉnh, giao Chính phủ quy định chuyển tiếp trong trường hợp tổ chức lại, giải thể quỹ. Nội dung này nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc rà soát, sắp xếp các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách theo chủ trương của Bộ Chính trị.
