Xuất bản là ngành kinh tế công nghệ
Sáng 5/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất - Quốc hội khoá XVI, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản.
Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Văn hoá – Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết, dự thảo Luật nhằm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng về phát triển hoạt động xuất bản; đồng thời, khắc phục những hạn chế của Luật Xuất bản năm 2012.
Luật mới được kỳ vọng tạo hành lang pháp lý thúc đẩy hoạt động xuất bản phát triển trong bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và phát triển công nghiệp văn hóa, đáp ứng yêu cầu thực hiện các cam kết quốc tế và các chiến lược, chương trình phát triển kinh tế xã hội trong giai đoạn mới.
"Xuất bản không chỉ thuộc lĩnh vực văn hóa tư tưởng mà còn là ngành kinh tế công nghệ, bộ phận quan trọng của công nghiệp văn hóa, hạ tầng tri thức quốc gia, công cụ chủ đạo của giáo dục đào tạo. Đây là cơ sở chính trị pháp lý quan trọng để xây dựng các chính sách phát triển xuất bản trong kỷ nguyên số", Bộ trưởng cho biết.
Dự thảo cũng đề nghị chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển. Quy định các biện pháp tăng cường quản lý bằng dữ liệu, công nghệ số, hỗ trợ chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực, văn hóa đọc, ngoại giao văn hóa và huy động nguồn lực xã hội cho phát triển xuất bản.
Dự thảo luật chuyển từ tiền kiểm sang quản lý dựa trên dữ liệu và hậu kiểm; tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý, giám sát và xử lý vi phạm; cắt giảm 16/34 thủ tục hành chính, đơn giản hóa nhiều điều kiện kinh doanh, tăng cường phân cấp phân quyền từ Trung ương cho địa phương, quy định phương thức quản lý thông qua dữ liệu trên môi trường điện tử nhằm tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.
Dự thảo cũng giúp hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho hoạt động xuất bản trên môi trường số; bổ sung cơ chế quản lý giám sát, hậu kiểm, bảo vệ quyền tác giả và xử lý vi phạm trên môi trường mạng.
Đồng thời, bổ sung quy định về mô hình và chính sách của Nhà nước đầu tư xây dựng và phát triển tập đoàn xuất bản truyền thông chủ lực quốc gia đa nền tảng, đa sản phẩm; hình thành hệ sinh thái xuất bản và phát triển công nghiệp nội dung; mở rộng đối tượng tham gia liên kết xuất bản, tạo điều kiện để doanh nghiệp công nghệ truyền thông, cơ sở giáo dục, thư viện và các tổ chức sáng tạo nội dung tham gia vào chuỗi giá trị xuất bản...
 |
Phiên họp Quốc hội sáng 5/8 |
Đề xuất cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia là nhà xuất bản hoạt động đa nền tảng, đa sản phẩm
Đáng chú ý, dự thảo Luật tạo lập cơ chế pháp lý về mô hình cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia, và bổ sung quy định về chính sách của Nhà nước trong việc đầu tư, xây dựng và phát triển tập đoàn xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia đa nền tảng, đa sản phẩm.
Theo tờ trình, mô hình cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia được hình thành sẽ góp phần tăng cường khả năng liên kết, tập trung nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh và từng bước hình thành các tổ chức xuất bản có quy mô lớn, hoạt động đa nền tảng.
Đồng thời, các quy định về quản trị, tiêu chuẩn lãnh đạo và biên tập viên được sửa đổi theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, phù hợp với yêu cầu phát triển trong môi trường số.
Theo dự thảo luật, cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia là nhà xuất bản hoạt động đa nền tảng, đa sản phẩm; có các đơn vị sự nghiệp trực thuộc hoặc doanh nghiệp thành viên hoạt động trong lĩnh vực xuất bản, truyền thông; có cơ chế tài chính đặc thù và được thành lập phù hợp với chiến lược phát triển hoạt động xuất bản theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, dự thảo Luật cũng hình thành hệ sinh thái xuất bản và phát triển công nghiệp nội dung. Mở rộng đối tượng tham gia liên kết xuất bản, tạo điều kiện để doanh nghiệp công nghệ truyền thông, cơ sở giáo dục, thư viện và các tổ chức sáng tạo nội dung tham gia vào chuỗi giá trị xuất bản; bổ sung quy định về quyền và nghĩa vụ, cơ chế khai thác, thương mại hóa nội dung, phát triển sản phẩm phái sinh.
Tăng cường bảo vệ quyền tác giả, bảo vệ người làm xuất bản, phòng chống in lậu, in nối bản trái phép, làm xuất bản phẩm giả và vi phạm bản quyền trên môi trường số; quy định trách nhiệm của các nền tảng số và đơn vị cung cấp dịch vụ trung gian; bổ sung các quy định nhằm bảo vệ biên tập viên và những người làm công tác xuất bản.
Hoàn thiện cơ chế kiểm soát nội dung xuất bản phẩm theo hướng quy định danh mục loại xuất bản phẩm có nội dung quan trọng để kiểm soát quy trình trước khi phát hành; quy định trách nhiệm của các cơ quan có liên quan như nhà xuất bản, cơ quan chủ quản nhà xuất bản và cơ quan quản lý Nhà nước.
Đề nghị làm rõ cơ chế quản trị, quyền và nghĩa vụ của cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia
Thẩm tra Tờ trình dự thảo Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Ủy ban tán thành với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Xuất bản.
 |
| Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh |
Ủy ban cũng cơ bản tán thành với các chính sách của Nhà nước đối với hoạt động xuất bản được quy định tại Điều 7 dự thảo Luật; tuy nhiên đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát, thiết kế các chính sách theo hướng khái quát hơn, tránh trùng lặp, bảo đảm thống nhất với Luật Đầu tư, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế giá trị gia tăng;
Cần cân nhắc về phạm vi đối tượng thụ hưởng khi mở rộng ưu đãi về thuế, tín dụng; giải trình cụ thể cơ chế, nguồn lực và đối tượng dự kiến thụ hưởng chính sách đầu tư xây dựng tập đoàn xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia...
Về cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia, ông Vinh cho biết, Uỷ ban Văn hoá Xã hội đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục làm rõ cơ chế quản trị, quyền và nghĩa vụ của cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia; xác định rõ nội hàm và phân biệt mô hình cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia tại Điều 12 với mô hình tập đoàn xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia tại Điều 7.
Về nội dung có tính chất xuất bản trên không gian mạng, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát kỹ lưỡng với các quy định của pháp luật về quản lý, cung cấp và sử dụng thông tin trên mạng và pháp luật có liên quan, bảo đảm không mâu thuẫn, chồng chéo và có tính khả thi, bao quát đối với các nền tảng phát hành, nền tảng trung gian phát hành xuất bản phẩm xuyên biên giới cung cấp xuất bản phẩm vào thị trường Việt Nam.
Về hành vi bị cấm trong hoạt động xuất bản, đề nghị thiết kế các hành vi bị cấm tại khoản 2 Điều 10 rõ ràng hơn, tránh phát sinh nhiều cách hiểu khác nhau trong thực tiễn áp dụng; bảo đảm nguyên tắc quyền con người chỉ có thể bị hạn chế theo quy định của luật.
Về hoạt động phát hành xuất bản, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo chỉnh lý theo hướng giao Chính phủ quy định chi tiết về cơ chế hậu kiểm trong phát hành xuất bản phẩm, đặc biệt đối với hoạt động phát hành trên không gian mạng và các sàn thương mại điện tử, nhằm bảo vệ an ninh tư tưởng và phòng, chống phát hành xuất bản phẩm lậu.
