Theo các nhà nghiên cứu của ECB, các hộ gia đình khu vực đồng euro đang trở nên nhạy cảm hơn với những hậu quả tài chính của cuộc xung đột Trung Đông do những tổn thương kinh tế tích lũy từ sự gia tăng lạm phát hậu đại dịch Covid và xung đột Nga-Ukraine năm 2022, dẫn đến giá năng lượng tăng vọt.
“Có lý do chính đáng để tin rằng kỳ vọng của người tiêu dùng không chỉ được định hình bởi những diễn biến hiện tại mà còn bởi ký ức về những sự kiện bất lợi gần đây… những vết sẹo tinh thần này củng cố lo ngại về tình trạng kinh tế đình trệ đi kèm với lạm phát – khi giá cả tăng cao trùng với sự sụt giảm tăng trưởng”, báo cáo cho biết.
Dữ liệu từ Khảo sát Kỳ vọng Người tiêu dùng tháng 3/2026 của ECB cho thấy người tiêu dùng đã điều chỉnh mạnh kỳ vọng lạm phát tăng 2,5 điểm phần trăm chỉ một tháng sau khi cuộc xung đột ở Trung Đông nổ ra vào cuối tháng 2. Đồng thời, kỳ vọng tăng trưởng kinh tế giảm khoảng 1,2 điểm phần trăm.
Giá dầu đã giảm khoảng 20% trong tháng 5, nhưng vẫn cao hơn khoảng 30% so với mức trước khi xung đột bùng nổ.
Trong khi sự dịch chuyển chung hướng tới triển vọng hiện tượng đình lạm hiện nay ít nghiêm trọng hơn so với cú sốc do năng lượng gây ra sau xung đột Nga-Ukraine vào bốn năm trước, các nhà nghiên cứu cảnh báo rằng nguy cơ phản ứng thái quá vẫn còn khi người tiêu dùng suy rộng nỗi sợ hãi ngắn hạn thành hành vi trung hạn.
“Bằng chứng cho thấy người tiêu dùng đang trải qua cuộc xung đột Trung Đông với “vết sẹo kép” tiềm tàng. Một là do lạm phát tăng vọt gần đây, còn lại là do ảnh hưởng kéo dài của căng thẳng địa chính trị trước đó. Hai vết sẹo này có thể củng cố lẫn nhau và có khả năng định hình kỳ vọng và hành vi của người tiêu dùng trong những tháng tới, khi xung đột và sự bất ổn kinh tế vĩ mô gia tăng vẫn tiếp diễn”, báo cáo cho biết.
Trong bối cảnh ngân hàng trung ương đang nỗ lực quản lý tác động kinh tế của các sự kiện hiện tại, có nhiều dự đoán rằng ECB sẽ tiến hàng tăng lãi suất thêm 25 cơ bản vào tháng 6.
Theo Melissa Minkow, giám đốc chiến lược bán lẻ toàn cầu tại CI&T, người tiêu dùng đang trở nên cực kỳ nhạy cảm với chi phí ngày càng tăng.
“Giá cả của những mặt hàng mua sắm thường ngày mà người tiêu dùng cảm thấy bị ảnh hưởng nặng nề nhất đã tăng cao…Người tiêu dùng rất thận trọng vào thời điểm này, và họ trở nên rất kén chọn trong cách chi tiêu”, bà cho biết.
Bên cạnh đó, bà Minkow cho biết các nhà bán lẻ giờ đây phải phản ứng nhanh trước xu hướng người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu, đồng thời đầu tư vào công nghệ để thích nghi với một thực tế mới, nơi ranh giới giữa chính trị và ngành bán lẻ ngày càng trở nên mờ nhạt.
