Thắt lưng buộc bụng nhằm tối ưu chi phí
Vietnam Airlines (mã HVN) sẽ tổ chức Đại hội đồng cổ đông thường niên vào ngày 28/6 tới. Trong bối cảnh ngành đối mặt nhiều thách thức, kế hoạch kinh doanh của hãng được giới đầu tư đặc biệt quan tâm. Trước đó, Vietnam Airlines đã thực hiện cắt giảm lương lãnh đạo, gồm giảm 50% lương Chủ tịch, 40% lương các Phó tổng giám đốc và 30% lương lãnh đạo cấp ban.
Tại Vietjet (mã VJC), biên lợi nhuận trong quý I/2026 thu hẹp do giá nhiên liệu tăng cao. Theo phân tích của Công ty Chứng khoán VNDIRECT, trong quý đầu năm 2026, Vietjet ghi nhận doanh thu thuần đạt 21.000 tỷ đồng, tăng 17,1% so với cùng kỳ; lợi nhuận gộp hợp nhất đạt 2.800 tỷ đồng, tăng 17,1%. Trong đó, mảng vận tải cốt lõi chỉ tăng 7,8% do giá nhiên liệu leo thang, khiến biên lợi nhuận gộp cốt lõi giảm xuống 12,3% từ mức 13,4% của quý I/2025, dù được bù đắp một phần nhờ tỷ trọng doanh thu vận chuyển hành khách quốc tế (có biên lợi nhuận cao hơn) gia tăng.
Chi phí khai thác hàng không hiện chịu áp lực lớn từ giá nhiên liệu, tỷ giá, tình trạng khan hiếm tàu bay, vật tư kỹ thuật cũng như các biến động địa chính trị toàn cầu. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến giá vé, khả năng kích cầu và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Áp lực này càng hiện hữu rõ hơn khi bước sang quý II/2026.
Trong tháng 4/2026, tác động từ xung đột tại Trung Đông khiến giá nhiên liệu bay tăng mạnh, buộc các hãng hàng không Việt Nam phải cắt giảm số chuyến bay xuống còn hơn 20.700 chuyến, giảm gần 5.000 chuyến so với tháng liền trước.
Ông Uông Việt Dũng, Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam cho biết, vận tải hàng không vẫn đóng vai trò then chốt đối với tăng trưởng du lịch. Thống kê cho thấy, khoảng 80% khách du lịch quốc tế đến Việt Nam sử dụng đường hàng không. Với thị trường nội địa, đây cũng là phương thức vận chuyển chủ đạo tại nhiều điểm đến, khi khách du lịch chiếm tới 70% tổng lượng vận chuyển của các hãng bay.
Dù đối mặt nhiều khó khăn, thị trường hàng không Việt Nam trong quý I/2026 vẫn ghi nhận tăng trưởng tích cực. Tổng lượng hành khách vận chuyển đạt hơn 24,1 triệu lượt, tăng 16,4% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, khách nội địa đạt hơn 10,2 triệu lượt, tăng 12,6%, còn khách quốc tế đạt gần 14 triệu lượt, tăng 19,4%.
Tuy nhiên, đằng sau mức tăng trưởng tích cực là áp lực chi phí và yêu cầu tái đầu tư ngày càng lớn đối với các hãng bay. Bên cạnh đó, ngành hàng không còn đứng trước áp lực đầu tư cho chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển mới. Trong khi đó, năng lực tài chính của nhiều doanh nghiệp vẫn chưa phục hồi hoàn toàn sau giai đoạn khó khăn kéo dài bởi đại dịch Covid-19.
Một trong những áp lực lớn nhất hiện nay đến từ giá nhiên liệu bay Jet A1. Theo các doanh nghiệp hàng không, nhiên liệu hiện chiếm khoảng 35-40% tổng chi phí khai thác. Đến cuối tháng 4/2026, giá Jet A1 duy trì ở mức bình quân 190-220 USD/thùng và có thời điểm vượt 240 USD/thùng do tác động từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông. Mức giá này cao gấp gần ba lần ngưỡng thông thường khoảng 80-90 USD/thùng, tạo áp lực rất lớn lên hiệu quả kinh doanh của các hãng bay.
Theo ông Đinh Văn Tuấn, Phó tổng giám đốc Vietnam Airlines, hàng không toàn cầu đang trải qua giai đoạn đặc biệt khó khăn do biến động mạnh của giá nhiên liệu. Vietnam Airlines vì vậy đã tái áp dụng các biện pháp “thắt lưng buộc bụng” từng triển khai trong giai đoạn Covid-19.
Để ứng phó, trong hoạt động khai thác, hãng tận dụng điều kiện lưu lượng bay giảm tại một số khu vực để xin phép bay tắt, rút ngắn thời gian hành trình nhằm tiết kiệm nhiên liệu. Đồng thời, hãng áp dụng phương thức hạ cánh tối ưu tại các sân bay lớn, linh hoạt nạp nhiên liệu ở các quốc gia có giá thấp hơn, tăng cường bảo dưỡng và vệ sinh động cơ để nâng cao hiệu quả khai thác.
Dù vậy, việc duy trì giá vé ở mức hợp lý vẫn là bài toán khó. Hiện giá vé máy bay nội địa bình quân mới tương đương khoảng 80% mức giá trần quy định, song nhiều đường bay đã phải giảm hơn 10% tần suất do áp lực chi phí và thiếu hụt tàu bay.
Sun PhuQuoc Airways (SPA) - hãng hàng không trẻ nhất Việt Nam - cũng chịu tác động mạnh từ áp lực chi phí. Ông Đào Đức Vũ, Phó tổng giám đốc SPA cho biết, hãng đang đối mặt “cú sốc kép” từ cả vận tải hàng không và du lịch, gây áp lực lớn đến tiến độ triển khai các dự án của tập đoàn trong năm 2027.
Theo ông Vũ, những bài học từ giai đoạn Covid-19 đã giúp doanh nghiệp có thêm kinh nghiệm xây dựng kịch bản ứng phó với cú sốc năng lượng. Trong điều kiện bình thường, nhiên liệu chiếm khoảng 35-40% tổng chi phí, nhưng khi giá tăng gấp ba, tỷ trọng này có thể lên tới 60-70%. Dù triển khai các giải pháp như tăng giá vé và phụ thu nhiên liệu tương tự nhiều hãng khác, SPA vẫn chủ động “hấp thụ” một phần chi phí, qua đó tạo thêm áp lực lên dòng tiền và kế hoạch tài chính. Dù vậy, hãng khẳng định vẫn giữ mục tiêu phát triển theo hướng có kiểm soát, tối ưu cấu trúc mạng bay, nâng hiệu quả khai thác và tăng cường quản trị rủi ro nhiên liệu.
Nhiều hãng bay cũng đang đối mặt “bài toán kép” giữa kiểm soát chi phí và đảm bảo trải nghiệm khách hàng. Ông Dương Hoàng Phúc, Giám đốc Ban Thương mại Vietravel Airlines cho rằng, ngành hàng không hiện chịu sức ép mang tính toàn cầu từ giá nhiên liệu, đứt gãy chuỗi cung ứng và chi phí thuê, bảo dưỡng tàu bay tăng mạnh. Để ứng phó, hãng tập trung tối ưu mạng bay, lịch khai thác và đa dạng hóa nguồn thu từ dịch vụ bổ trợ, sản phẩm tích hợp và mở rộng liên kết với hệ sinh thái du lịch.
Ứng biến linh hoạt
Hiện 6 hãng hàng không Việt Nam gồm Vietnam Airlines, Vietjet, Bamboo Airways, Vietravel Airlines, Pacific Airlines và Sun PhuQuoc Airways đang khai thác 49 đường bay nội địa, kết nối Hà Nội, TP.HCM với 20 cảng hàng không trên cả nước. Ở thị trường quốc tế, 4 hãng hàng không Việt Nam cùng 77 hãng hàng không nước ngoài từ 30 quốc gia và vùng lãnh thổ đang khai thác 155 đường bay thường lệ. Các trung tâm du lịch trọng điểm như Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Phú Quốc, Nha Trang, Đà Lạt, Hải Phòng… đều có kết nối quốc tế, tạo điều kiện thúc đẩy tăng trưởng du lịch địa phương.
Nhìn về dài hạn, ngành hàng không vẫn có triển vọng tích cực, song trong ngắn hạn, các hãng buộc phải ứng biến linh hoạt. Ông Lê Hồng Hà, Tổng giám đốc Vietnam Airlines cho biết, trọng tâm điều hành năm nay là tiếp tục tối ưu chi phí, nâng cao hiệu quả khai thác và duy trì chất lượng dịch vụ. Hãng cũng sẽ linh hoạt điều chỉnh kế hoạch khai thác, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và củng cố năng lực vận hành để thích ứng với biến động thị trường.
Tại Vietjet, Chủ tịch Hội đồng quản trị Nguyễn Thị Phương Thảo cho hay, dù ngành hàng không thế giới đã bước vào giai đoạn tăng trưởng ổn định, song phía trước vẫn còn nhiều thách thức trong quá trình chuyển đổi chiến lược hướng tới mô hình tăng trưởng mới, bền vững và hiệu quả hơn, trong bối cảnh chi phí gia tăng và môi trường kinh doanh còn nhiều biến động. Trước thực tế đó, Vietjet lựa chọn cách tiếp cận chủ động, tập trung củng cố nền tảng tài chính và mở rộng hợp tác quốc tế để chuẩn bị cho giai đoạn tăng trưởng tiếp theo. Hãng xác định hiệu quả vận hành là ưu tiên hàng đầu, đồng thời tập trung vào các thị trường có lợi thế và dư địa phát triển lớn, đẩy mạnh chuyển đổi số nhằm tiết giảm chi phí và nâng cao trải nghiệm khách hàng.
Chia sẻ với cổ đông về triển vọng ngành hàng không trong 3-5 năm tới, ông Nguyễn Thanh Sơn, Giám đốc Điều hành Vietjet cho rằng, ngành vẫn duy trì triển vọng tăng trưởng tích cực. Theo các dự báo gần đây, châu Á - Thái Bình Dương tiếp tục là khu vực tăng trưởng nhanh nhất, với nhu cầu hành khách năm 2026 dự kiến tăng mạnh hơn mức trung bình toàn cầu. Về dài hạn, tăng trưởng vận tải hành khách thế giới vẫn được hỗ trợ bởi tăng trưởng GDP, thương mại và sự gia tăng của tầng lớp trung lưu.
Vietjet đánh giá, dư địa tăng trưởng của thị trường Việt Nam vẫn còn lớn nhờ nhu cầu du lịch, thương mại, đầu tư và kết nối quốc tế tiếp tục mở rộng. Trong bối cảnh đó, hãng đang có nền tảng thuận lợi để bước vào giai đoạn tăng trưởng tiếp theo, với mạng bay hơn 250 đường bay, đội tàu bay hơn 100 chiếc, phục vụ khoảng 28-30 triệu hành khách mỗi năm.
Hãng cũng nhìn thấy cơ hội tăng trưởng rõ nét hơn tại một số thị trường trọng điểm như Ấn Độ, Úc, Kazakhstan, Hàn Quốc, Trung Quốc và trong thời gian tới là châu Âu, Anh. Đây đều là những thị trường có nhu cầu đi lại, du lịch, thương mại và giao lưu kinh tế đang phục hồi tích cực.
Vietjet tiếp tục phát triển mô hình hybrid carrier, tức duy trì nền tảng chi phí cạnh tranh, đồng thời nâng cao trải nghiệm khách hàng thông qua sản phẩm vé, dịch vụ phụ trợ và các tiện ích trên chuyến bay.
Trong bối cảnh thị trường toàn cầu còn nhiều biến động, ứng biến linh hoạt tiếp tục là yêu cầu quan trọng đối với các doanh nghiệp hàng không.
