Từ kết nối hạ tầng quốc gia đến mạng lưới thanh toán khu vực
Trong những năm gần đây, ASEAN chuyển trọng tâm từ phát triển hệ thống thanh toán số trong từng quốc gia sang kết nối các hạ tầng thanh toán hiện có, hình thành mạng lưới thanh toán khu vực. Đây cũng là định hướng được các nhà lãnh đạo ASEAN thống nhất tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 42 năm 2023 nhằm thúc đẩy thanh toán xuyên biên giới an toàn, thuận tiện và giảm chi phí giao dịch.
Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Văn phòng Nghiên cứu Kinh tế Vĩ mô ASEAN+3 (AMRO) đánh giá ASEAN là một trong những khu vực đi đầu về kết nối thanh toán bán lẻ xuyên biên giới. Thay vì xây dựng một hệ thống chung, các nước kết nối hạ tầng thanh toán nội địa, cho phép người dân sử dụng ứng dụng ngân hàng hoặc ví điện tử quen thuộc khi giao dịch ở nước ngoài, qua đó thúc đẩy thương mại, du lịch và thanh toán bằng đồng nội tệ.
Trong xu hướng đó, Việt Nam đang từng bước mở rộng mạng lưới kết nối thanh toán với các đối tác trong khu vực. Sau các kết nối với Lào, Thái Lan và một số thị trường khác, việc triển khai thanh toán QR xuyên biên giới với Singapore tiếp tục bổ sung một mắt xích quan trọng trong mạng lưới thanh toán số của Việt Nam. Đáng chú ý, Singapore không chỉ là trung tâm tài chính hàng đầu ASEAN mà còn là đối tác kinh tế chiến lược của Việt Nam với quan hệ hợp tác ngày càng mở rộng trên các lĩnh vực đầu tư, thương mại, đổi mới sáng tạo và kinh tế số.
 |
Theo ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam), việc kết nối thanh toán bán lẻ bằng mã QR giữa Việt Nam và Singapore là một trong những sáng kiến cụ thể nhằm hiện thực hóa Bản ghi nhớ về tăng cường hợp tác trong lĩnh vực đổi mới tài chính giữa Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Cơ quan Quản lý tiền tệ Singapore (MAS), được ký vào tháng 3/2025.
Ông Tuấn cho biết, cùng với sự phát triển mạnh của quan hệ hợp tác song phương, nhu cầu thanh toán thuận tiện cho người dân và doanh nghiệp hai nước ngày càng gia tăng. Trong 5 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đón khoảng 10,6 triệu lượt khách quốc tế, trong đó khách Singapore đạt hơn 178.000 lượt, tăng gần 30% so với cùng kỳ năm trước. Ở chiều ngược lại, hơn 123.000 lượt khách Việt Nam đã đến Singapore. Những con số này cho thấy nhu cầu về một phương thức thanh toán xuyên biên giới đơn giản, an toàn và sử dụng ngay trên nền tảng thanh toán quen thuộc đang ngày càng trở nên rõ nét.
Trên nền tảng đó, ngày 2/7, Công ty cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS), Liquid Group và VietinBank đã công bố kết nối thanh toán QR giữa Việt Nam và Singapore. Theo cơ chế triển khai giai đoạn đầu, người dùng các ứng dụng thanh toán tại Singapore có thể quét mã VietQRGlobal tại các điểm chấp nhận thanh toán ở Việt Nam. Giao dịch được xử lý theo thời gian thực, quy đổi trực tiếp giữa đô la Singapore (SGD) và đồng Việt Nam (VND), giúp người dùng không cần đổi ngoại tệ hay sử dụng tiền mặt.
Ở góc độ hạ tầng thanh toán, ông Nguyễn Quang Hưng, Chủ tịch HĐQT NAPAS nhận định, việc mở rộng kết nối với Singapore không đơn thuần là bổ sung thêm một thị trường thanh toán mới, mà còn tiếp tục mở rộng khả năng liên thông của hạ tầng thanh toán quốc gia với khu vực. Khi các mạng lưới thanh toán được kết nối, lợi ích không chỉ dành cho khách du lịch mà còn mở ra cơ hội lớn hơn cho doanh nghiệp bán lẻ, dịch vụ, du lịch và các hộ kinh doanh trong nước tiếp cận khách hàng quốc tế ngay trên hạ tầng thanh toán nội địa.
Đến nay, mạng lưới thanh toán QR xuyên biên giới của NAPAS đã mở rộng tới 6 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó Singapore là thị trường ASEAN thứ tư được kết nối. Nếu nhìn ở góc độ dịch vụ, đây là thêm một phương thức thanh toán mới dành cho khách du lịch. Nhưng ở góc độ chiến lược, mỗi kết nối được thiết lập lại là một bước tiến trong quá trình hình thành mạng lưới thanh toán số liên thông của ASEAN, nơi dòng tiền có thể lưu chuyển thuận tiện hơn giữa các nền kinh tế, tương tự như cách các tuyến hàng không hay cao tốc đã kết nối dòng chảy hàng hóa và con người trong khu vực.
Khi hạ tầng thanh toán trở thành hạ tầng của kinh tế số
Điểm đáng chú ý là câu chuyện kết nối thanh toán QR giữa Việt Nam và Singapore không chỉ dừng ở việc tạo thêm một phương thức thanh toán thuận tiện cho khách du lịch. Đằng sau những giao dịch quét mã đơn giản là quá trình liên thông các hạ tầng thanh toán quốc gia - xu hướng đang được nhiều nền kinh tế trong khu vực theo đuổi nhằm tạo nền tảng cho kinh tế số phát triển.
Ông Jeremy Tan, Tổng giám đốc Liquid Group cho rằng, trong nền kinh tế số, hạ tầng thanh toán đang trở thành một loại hạ tầng thiết yếu. Giai đoạn phát triển tiếp theo là kết nối các hệ thống thanh toán quốc gia để hình thành mạng lưới thanh toán xuyên biên giới thay vì xây dựng các hệ thống mới.
Quan điểm này cũng phản ánh xu hướng mà nhiều tổ chức quốc tế đang đề cập. Theo IMF và AMRO, việc kết nối các hạ tầng thanh toán nội địa giúp rút ngắn thời gian xử lý giao dịch, giảm chi phí thanh toán, mở rộng khả năng sử dụng đồng nội tệ trong thương mại và du lịch, đồng thời tạo điều kiện để các doanh nghiệp vừa và nhỏ tham gia sâu hơn vào nền kinh tế số khu vực. Khác với các mô hình thanh toán truyền thống phụ thuộc nhiều vào mạng lưới thẻ quốc tế, kết nối QR tận dụng ngay hạ tầng thanh toán sẵn có của từng quốc gia, qua đó giảm chi phí đầu tư và mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính.
Theo ông Jeremy Tan, giá trị của các mạng lưới thanh toán kết nối còn vượt ra ngoài phạm vi của một giao dịch tài chính. Khi được vận hành trên nền tảng quản trị và bảo mật phù hợp, các hệ thống này có thể hỗ trợ doanh nghiệp phục vụ khách hàng quốc tế tốt hơn, góp phần thúc đẩy thương mại, du lịch, giảm gian lận và mở ra nhiều dịch vụ số mới. “Thanh toán sẽ không chỉ còn là một giao dịch, mà trở thành một phần của trải nghiệm số xuyên biên giới”, ông Jeremy Tan nhấn mạnh.
Ở Việt Nam, để hiện thực hóa mục tiêu đó, việc kết nối hạ tầng thanh toán không chỉ đòi hỏi sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý mà còn cần sự tham gia của các tổ chức cung cấp hạ tầng và ngân hàng thương mại.
Theo ông Trần Minh Bình, Chủ tịch HĐQT VietinBank, chuyển đổi số đang làm thay đổi căn bản hoạt động thanh toán trên toàn cầu, trong khi thương mại, đầu tư và du lịch xuyên biên giới ngày càng phát triển. Trong bối cảnh đó, thanh toán số xuyên biên giới được VietinBank xác định là một trong những định hướng chiến lược. Đến nay, ngân hàng đã đảm nhiệm vai trò ngân hàng quyết toán cho các kết nối thanh toán QR với Lào, Thái Lan và mới nhất là Singapore. Để đáp ứng yêu cầu này, VietinBank đã đầu tư đồng bộ về hạ tầng công nghệ, hệ thống vận hành và các giải pháp bảo mật nhằm bảo đảm giao dịch được xử lý theo thời gian thực, an toàn và ổn định.
 |
Dưới góc độ quản lý, Ngân hàng Nhà nước cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với các đối tác để hoàn thiện chiều thanh toán từ Việt Nam sang Singapore, qua đó cho phép người Việt Nam cũng có thể sử dụng ứng dụng ngân hàng hoặc ví điện tử trong nước để thanh toán trực tiếp khi đến Singapore. Đây được xem là bước tiếp theo nhằm hoàn thiện hệ sinh thái thanh toán hai chiều giữa hai quốc gia, đồng thời mở rộng khả năng kết nối với các thị trường khác trong khu vực.
Việc bổ sung Singapore vào mạng lưới thanh toán QR xuyên biên giới cho thấy Việt Nam đang tham gia sâu hơn vào quá trình kết nối hạ tầng tài chính ASEAN. Mỗi kết nối mới không chỉ tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp mà còn góp phần hình thành hạ tầng kinh tế số khu vực với dòng tiền lưu chuyển nhanh, an toàn và chi phí thấp hơn.
