Những tác động dây chuyền của cuộc xung đột đã tàn phá thị trường năng lượng – huyết mạch của các nền kinh tế vùng Vịnh – đẩy giá dầu tăng mạnh và gây ra cú sốc nguồn cung lịch sử, gợi nhớ đến cú sốc những năm 1970.
Theo cuộc khảo sát từ ngày 8/4 đến 24/4, các nhà kinh tế đã cắt giảm dự báo tăng trưởng năm 2026 với một số quốc gia chuyển từ dự kiến tăng trưởng sang suy giảm hoàn toàn, với sự phục hồi một phần dự kiến sẽ diễn ra vào năm tới.
Những lần giá dầu tăng cao trước đây đã mang lại lợi ích kinh tế khổng lồ cho các nền kinh tế trong khu vực, tất cả đều phụ thuộc rất nhiều vào xuất khẩu năng lượng. Nhưng việc eo biển Hormuz gần như bị đóng cửa hoàn toàn cùng với thiệt hại đối với các nhà máy lọc dầu và nhà máy khí đốt ở Ả Rập Xê Út, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Kuwait và Qatar đã gần như làm tê liệt nền kinh tế của khu vực.
Ngay cả khi giá dầu vẫn cao hơn khoảng 40% so với trước khi xung đột bùng nổ vào khoảng hai tháng trước, nền kinh tế của Qatar, Kuwait và Bahrain hiện được dự báo sẽ giảm lần lượt 6%, 4,4% và 2,9% trong năm nay, đảo ngược hoàn toàn so với mức tăng trưởng lần lượt 4,9%, 3,4% và 2,9% được dự báo vào tháng 1.
"Chúng tôi không kỳ vọng tăng trưởng sẽ đơn giản quay trở lại con đường trước xung đột…Tăng trưởng GDP sẽ thấp hơn trong vài năm tới, bất chấp sự phục hồi tương đối nhanh chóng... Sẽ mất toàn bộ nửa cuối năm 2026 để xây dựng lại các tài sản bị thiệt hại và thiết lập lại chuỗi cung ứng”, Ralf Wiegert, người đứng đầu bộ phận kinh tế MENA tại S&P Global Market Intelligence cho biết.
Ả Rập Xê Út và Oman được dự đoán sẽ vượt qua cú sốc tốt hơn. Theo khảo sát với 18 nhà kinh tế, hai nền kinh tế này được dự báo sẽ tăng trưởng 2,6% và 2,2% trong năm nay. Nhưng cả hai con số này đều thấp hơn nhiều so với dự báo 4,3% và 2,8% đưa ra vào tháng 1.
"Cú sốc thứ hai là nền kinh tế phi dầu mỏ, đặc biệt quan trọng đối với Ả Rập Xê Út, UAE và Qatar…Trung Đông là khu vực tăng trưởng nhanh nhất về du lịch trong vài năm qua, vì vậy rõ ràng là ngành này sẽ có những thay đổi, và điều đó sẽ tác động đến ngành bán lẻ và các lĩnh vực khác", Lluis Dalmau Taules, nhà kinh tế tại Allianz cho biết.
Phục hồi nhanh chóng vào năm 2027
Các nhà kinh tế dự đoán Trung Đông sẽ ghi nhận sự phục hồi nhanh chóng vào năm tới, nhưng dựa trên giả định rằng cuộc xung đột sẽ sớm kết thúc. Qatar, UAE và Kuwait dự kiến sẽ tăng trưởng lần lượt 7,8%, 5,4% và 5% vào năm tới. Ả Rập Xê Út, Bahrain và Oman được dự báo sẽ tăng trưởng lần lượt 4,5%, 4,3% và 2,8%.
Những quan điểm này nhìn chung phù hợp với kỳ vọng của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) rằng sản xuất năng lượng và vận tải trong khu vực sẽ phục hồi và bình thường hóa trong những tháng tới.
"Sự chậm trễ kéo dài trong việc khôi phục công suất sản xuất tối đa do thiệt hại và ngừng hoạt động sẽ có tác động đáng kể nhưng không đồng đều đến nền kinh tế và tài chính công của các nước GCC…Tuy nhiên, về lâu dài, chúng tôi kỳ vọng sự phục hồi hoạt động kinh tế sẽ mạnh mẽ trên diện rộng, được hỗ trợ bởi mức đầu tư công cao, được tài trợ bởi sự phục hồi doanh thu từ dầu khí và mức tiết kiệm cao của chính phủ”, các nhà kinh tế tại Goldman Sachs nhận định.
Giá dầu tăng cao đang đẩy lạm phát toàn cầu lên, và các nền kinh tế vùng Vịnh cũng không ngoại lệ.
Lạm phát ở Bahrain sẽ đạt mức trung bình 2,4% vào năm 2026. Tại UAE, Qatar, Kuwait và Oman, lạm phát dự kiến sẽ đạt mức trung bình lần lượt là 2,6%, 2,6%, 2,9% và 1,7%. Dự báo của Ả Rập Xê Út không thay đổi ở mức 2%.
