Lãi suất trái phiếu doanh nghiệp ở mức cao
Hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp tiếp tục sôi động trong tháng 9/2026, với nhiều đợt huy động vốn có lãi suất từ 10-12%/năm. Đáng chú ý, mức lãi suất hai chữ số không chỉ xuất hiện ở các khoản phát hành quy mô nhỏ mà còn được ghi nhận tại những lô trái phiếu trị giá hàng nghìn tỷ đồng.
Theo số liệu của Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam (VBMA) tổng hợp đến ngày 2/10/2026, thị trường có 43 đợt phát hành trái phiếu doanh nghiệp trong tháng 9, với tổng giá trị 55.407 tỷ đồng. Lũy kế từ đầu năm, giá trị phát hành trong nước đạt 436.827 tỷ đồng, gồm 378.872 tỷ đồng phát hành riêng lẻ và 57.955 tỷ đồng phát hành ra công chúng.
Trong tháng 9, Công ty cổ phần Vinhomes huy động 10.000 tỷ đồng qua hai lô trái phiếu kỳ hạn 2 năm, với lãi suất 12%/năm trong bốn kỳ tính lãi đầu tiên. Sau đó, lãi suất được xác định bằng lãi suất tham chiếu cộng biên độ 6,1 điểm phần trăm, theo giới hạn tối thiểu và tối đa quy định tại từng lô.
Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Bất động sản Masterise Lumiere Office phát hành 7.000 tỷ đồng trái phiếu kỳ hạn 4 năm, với lãi suất 10,6%/năm trong bốn kỳ đầu. Các kỳ tiếp theo áp dụng lãi suất tham chiếu cộng biên độ 4 điểm phần trăm, nhưng không thấp hơn 10,6%/năm.
Trong khi đó, Công ty TNHH KN Cam Ranh huy động tổng cộng 1.800 tỷ đồng qua hai lô trái phiếu kỳ hạn 5 năm, với lãi suất 11,5%/năm trong hai kỳ đầu, trước khi chuyển sang cơ chế lãi suất thả nổi.
Ngoài lĩnh vực bất động sản, Công ty cổ phần Tập đoàn Trường Hải phát hành 2.000 tỷ đồng trái phiếu kỳ hạn 3 năm, với lãi suất ban đầu 11,75%/năm. Các kỳ tiếp theo áp dụng lãi suất tham chiếu cộng biên độ 5,5 điểm phần trăm, nhưng không thấp hơn 11,75%/năm.
Các đợt phát hành trên cho thấy doanh nghiệp vẫn huy động được nguồn vốn lớn qua kênh trái phiếu, nhưng phải chấp nhận mức lãi suất cao. Với những lô trái phiếu chuyển từ lãi suất cố định sang thả nổi, chi phí vốn ở các kỳ tiếp theo còn phụ thuộc vào diễn biến lãi suất tham chiếu và điều khoản phát hành.
Xu hướng lãi suất cao thể hiện rõ hơn qua số liệu theo ngành. Trong báo cáo công bố ngày 6/10/2026, VIS Rating cho biết, các doanh nghiệp bất động sản nhà ở đã phát hành gần 149.500 tỷ đồng trái phiếu trong 9 tháng đầu năm, tăng 126% so với cùng kỳ. Lãi suất phát hành bình quân đạt khoảng 11,4%/năm, tăng 1,1 điểm phần trăm.
Theo báo cáo thị trường trái phiếu tháng 9/2026 của Công ty Chứng khoán OCBS, lãi suất phát hành bình quân toàn thị trường trong tháng 8 đạt 9,18%/năm. Riêng nhóm bất động sản ghi nhận mức 10,99%/năm, cao hơn 2,16 điểm phần trăm so với nhóm ngân hàng, ở mức 8,83%/năm. Chênh lệch này phần nào phản ánh mức bù đắp rủi ro cao hơn mà nhà đầu tư yêu cầu đối với trái phiếu bất động sản. Tuy nhiên, mức lãi suất còn phụ thuộc vào kỳ hạn, tài sản bảo đảm và điều khoản của từng lô.
Phát hành trái phiếu bất động sản gia tăng trong bối cảnh khả năng tiếp cận các nguồn vốn khác suy giảm. Theo VIS Rating, tăng trưởng tín dụng bất động sản trong nửa đầu năm 2026 chậm lại còn 8,6%, so với 15% cùng kỳ năm trước. Giá trị phát hành cổ phiếu của các chủ đầu tư bất động sản nhà ở cũng giảm 86%, xuống khoảng 350 tỷ đồng.
Sự thu hẹp của các kênh huy động vốn này làm tăng vai trò của trái phiếu đối với một số chủ đầu tư, dù chi phí phát hành cao. Tuy nhiên, hoạt động huy động vẫn tập trung chủ yếu ở các doanh nghiệp lớn, cho thấy khả năng tiếp cận thị trường còn phân hóa.
Với những doanh nghiệp có đòn bẩy tài chính cao hoặc phụ thuộc nhiều vào các dự án dở dang, việc phát hành trái phiếu mới có thể khó khăn hơn. Pháp lý dự án, chất lượng tài sản bảo đảm và khả năng tạo dòng tiền sẽ tiếp tục quyết định khả năng tiếp cận vốn cũng như mức lãi suất mà doanh nghiệp phải chấp nhận.
Áp lực tái cấp vốn gia tăng
Thách thức tái cấp vốn không chỉ nằm ở khả năng huy động vốn mới mà còn ở năng lực tạo dòng tiền để thanh toán gốc và lãi trái phiếu.
Bên cạnh chi phí huy động vốn, khả năng đáp ứng nghĩa vụ nợ đến hạn đang trở thành vấn đề đáng chú ý, nhất là khi lượng lớn trái phiếu dự kiến đáo hạn trong giai đoạn 2027-2028.
Theo dữ liệu VBMA cập nhật đến ngày 2/10/2026, giá trị trái phiếu doanh nghiệp đáo hạn trong phần còn lại của năm 2026 vào khoảng 70.036 tỷ đồng. Trong đó, nhóm bất động sản chiếm 36.795 tỷ đồng, tương đương 52,5%.
Áp lực dự kiến gia tăng trong hai năm tiếp theo. Theo ước tính của OCBS, giá trị trái phiếu đáo hạn năm 2027 vào khoảng 237.300 tỷ đồng, trước khi tăng lên 285.900 tỷ đồng trong năm 2028. Quy mô nghĩa vụ nợ này đặt ra yêu cầu lớn hơn đối với khả năng thu xếp vốn và thanh toán của các tổ chức phát hành.
Nhu cầu tái cấp vốn gia tăng trong bối cảnh mặt bằng lãi suất trong nước chịu sức ép từ cả môi trường quốc tế và các yếu tố nội tại. Trên thị trường quốc tế, giá năng lượng tăng trở lại làm gia tăng nguy cơ lạm phát kéo dài, trong khi chính sách lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể tạo thêm sức ép lên tỷ giá và thanh khoản trong nước.
Ở trong nước, CPI bình quân 9 tháng đầu năm tăng 4,52%, tiến sát mục tiêu kiểm soát lạm phát 4,5%. Nhu cầu vốn phục vụ tăng trưởng kinh tế, tín dụng và giải ngân đầu tư công cũng gây sức ép lên thanh khoản hệ thống ngân hàng. Lãi suất tiền gửi kỳ hạn 6 tháng tại nhiều ngân hàng đã lên quanh mức 9%/năm, trong khi lãi suất liên ngân hàng có những thời điểm biến động mạnh.
Mặt bằng lãi suất cao có thể tiếp tục đẩy chi phí huy động vốn mới lên, nhất là khi doanh nghiệp cần phát hành trái phiếu để thanh toán hoặc thay thế các khoản nợ đến hạn. Nếu trái phiếu phát hành mới có lãi suất cao hơn trái phiếu cũ, chi phí tài chính sẽ tăng, trong khi khả năng trả nợ vẫn phụ thuộc chủ yếu vào dòng tiền từ hoạt động kinh doanh.
Rủi ro này đặc biệt đáng chú ý với các doanh nghiệp bất động sản, khi chi phí vốn tăng cùng lúc với những khó khăn trong hoạt động bán hàng.
Theo VIS Rating, lãi suất vay mua nhà bình quân tăng lên khoảng 14-16% trong năm 2026, góp phần làm suy yếu nhu cầu. Tỷ lệ hấp thụ nguồn cung nhà ở mở bán mới tại Hà Nội và TP.HCM giảm còn 73% trong quý II/2026, so với 95% trong năm 2025. Số lượng giao dịch nhà ở trên toàn quốc cũng giảm 36% so với cùng kỳ.
Trong khi đó, tỷ lệ nợ vay trên vốn chủ sở hữu của các chủ đầu tư niêm yết tăng lên 74% trong nửa đầu năm 2026, so với mức bình quân 54% giai đoạn 2022-2025. Dù lợi nhuận của một số doanh nghiệp cải thiện nhờ bàn giao các dự án đã bán trước đó, dòng tiền từ hoạt động kinh doanh của không ít doanh nghiệp vẫn âm.
Những diễn biến này cho thấy thách thức tái cấp vốn không chỉ nằm ở khả năng huy động nguồn tiền mới mà còn ở năng lực tạo dòng tiền để thanh toán gốc và lãi trái phiếu. Khi sức mua suy yếu, tiến độ bán hàng và thu tiền chậm lại có thể làm gia tăng áp lực thanh khoản, nhất là với doanh nghiệp có lượng nợ lớn đến hạn hoặc phụ thuộc nhiều vào vốn vay mới.
Hoạt động phát hành có thể tiếp tục duy trì tích cực nhờ nhu cầu vốn trung và dài hạn, trong đó có nhu cầu tái cấp vốn. Tuy nhiên, khả năng huy động sẽ tiếp tục phân hóa. Với nhóm bất động sản, lãi suất phát hành có thể duy trì ở mức cao; pháp lý dự án, chất lượng tài sản bảo đảm và dòng tiền trả nợ vẫn là những yếu tố quyết định chi phí và quy mô huy động.
Yêu cầu chặt chẽ hơn về phát hành, quản lý dòng tiền và công bố thông tin có thể góp phần nâng cao chất lượng thị trường về dài hạn, nhưng đồng thời khiến các tổ chức phát hành có năng lực tài chính yếu khó huy động vốn mới để cơ cấu nợ.
Trong giai đoạn 2027-2028, áp lực tái cấp vốn không chỉ đến từ quy mô trái phiếu đáo hạn mà còn từ khả năng huy động nguồn thay thế với chi phí phù hợp. Khi mặt bằng lãi suất còn chịu nhiều sức ép, năng lực tài chính, chất lượng tài sản và dòng tiền sẽ tiếp tục quyết định mức độ tiếp cận thị trường trái phiếu của từng doanh nghiệp.
