Kỳ vọng về một thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran giúp hạ nhiệt giá năng lượng nhanh chóng bị thử thách khi căng thẳng giữa hai bên tái diễn. Trước đó, giá dầu Brent đã duy trì trên 100 USD/thùng trong nhiều tháng sau khi xung đột bùng phát, kéo theo giá khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và phân bón tăng mạnh.
Theo các chuyên gia, tác động của cú sốc năng lượng không chỉ dừng ở chi phí nhiên liệu mà đang lan sang lạm phát vòng hai, khi chi phí đầu vào cao dần được chuyển vào giá hàng hóa và dịch vụ. Quá trình này thường diễn ra với độ trễ, khiến áp lực lạm phát có thể kéo dài ngay cả khi giá dầu đã hạ nhiệt.
Philippines là một trong những nền kinh tế chịu ảnh hưởng rõ nét nhất. Do phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng qua eo biển Hormuz, lạm phát của nước này tăng lên 7,2% trong tháng 4 trước khi giảm còn 6,4% vào tháng 6, nhưng vẫn cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2-4%.
Để kiểm soát lạm phát, Ngân hàng Trung ương Philippines (BSP) đã hai lần tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản kể từ khi xung đột bùng phát và vẫn để ngỏ khả năng tiếp tục thắt chặt trong thời gian tới. Theo ING, trọng tâm của BSP hiện không còn là cú sốc giá năng lượng ban đầu mà là nguy cơ lạm phát lan rộng sang các lĩnh vực khác của nền kinh tế.
Áp lực từ tỷ giá và chính sách của Fed
Ngay cả khi căng thẳng địa chính trị dịu bớt, các ngân hàng trung ương Đông Nam Á vẫn phải đối mặt với sức ép từ đồng USD mạnh lên do triển vọng Fed duy trì chính sách tiền tệ cứng rắn.
Lãi suất cao tại Mỹ tiếp tục hỗ trợ đồng USD, đồng thời làm gia tăng nguy cơ dòng vốn rút khỏi các nền kinh tế mới nổi. Đồng nội tệ suy yếu không chỉ làm tăng chi phí nhập khẩu mà còn có thể khiến lạm phát kéo dài, buộc các ngân hàng trung ương phải cân nhắc trì hoãn hoặc đảo chiều kế hoạch nới lỏng chính sách.
Indonesia là ví dụ điển hình. Đồng rupiah đã giảm xuống mức thấp kỷ lục trong năm nay do dòng vốn rút ra, trong bối cảnh nhà đầu tư lo ngại về triển vọng tài khóa và tăng trưởng. Để ổn định thị trường tiền tệ, Ngân hàng Trung ương Indonesia đã nâng lãi suất chính sách tổng cộng 100 điểm cơ bản từ đầu năm.
Trong khi đó, Ngân hàng Trung ương Thái Lan (BOT) vẫn duy trì lãi suất ở mức 1% nhằm hỗ trợ nền kinh tế, với tăng trưởng GDP năm 2026 dự kiến chỉ đạt khoảng 2,3%. Tuy nhiên, đồng baht suy yếu khoảng 7,5% so với USD kể từ khi xung đột leo thang cùng với lạm phát vượt mục tiêu đang thu hẹp dư địa duy trì chính sách tiền tệ nới lỏng.
Biên bản cuộc họp tháng 6 của Fed cũng cho thấy nhiều thành viên có quan điểm cứng rắn hơn về lãi suất. Nếu Fed tiếp tục duy trì mặt bằng lãi suất cao hoặc tăng lãi suất trở lại, áp lực đối với tỷ giá và dòng vốn tại các nền kinh tế Đông Nam Á sẽ còn gia tăng.
Trái ngược với Indonesia và Thái Lan, Malaysia và Singapore hiện chịu áp lực thấp hơn nhờ lạm phát được kiểm soát tương đối tốt. Đà tăng trưởng trong các lĩnh vực công nghệ và xuất khẩu liên quan đến trí tuệ nhân tạo cũng góp phần hỗ trợ hoạt động kinh tế.
Ngân hàng Trung ương Malaysia vừa quyết định giữ nguyên lãi suất chính sách ở mức 2,75%, cho rằng tăng trưởng quý II vẫn phù hợp kỳ vọng nhờ nhu cầu công nghệ toàn cầu và các biện pháp kiểm soát lạm phát phát huy hiệu quả.
Thách thức mới từ thời tiết cực đoan
Bên cạnh các yếu tố địa chính trị và chính sách tiền tệ, giới phân tích cảnh báo hiện tượng El Nino có thể trở thành rủi ro lớn tiếp theo đối với khu vực.
Theo Goldman Sachs, nếu El Nino diễn biến nghiêm trọng, kết hợp với tác động của giá dầu và phân bón tăng cao, lạm phát thực phẩm tại Đông Nam Á có thể tăng thêm khoảng 1 điểm phần trăm sau 6 tháng và lên tới 2,1 điểm phần trăm sau 12 tháng.
Indonesia, Philippines và Thái Lan được đánh giá là những quốc gia dễ chịu tác động nhất do thực phẩm chiếm tỷ trọng lớn trong rổ tính chỉ số giá tiêu dùng.
Trong bối cảnh nhiều yếu tố bất định cùng lúc xuất hiện, các chuyên gia cho rằng phần lớn ngân hàng trung ương Đông Nam Á sẽ tiếp tục duy trì cách tiếp cận thận trọng trong nửa cuối năm, theo dõi sát diễn biến giá cả, tỷ giá, chính sách của Fed cũng như những tác động từ thời tiết trước khi đưa ra các quyết định điều chỉnh chính sách tiền tệ.
