Các phiên đấu giá hằng ngày để giành quyền đi qua các làn vận chuyển tại Kênh đào Panama đã thu hút số lượng hồ sơ dự thầu gấp 5 lần so với mức trước khi xảy ra xung đột. Theo dữ liệu do Argus Media tổng hợp, giá cho các âu tàu Panamax - loại được sử dụng phổ biến nhất - đạt trung bình 837.500 USD.
Cuộc xung đột Trung Đông đã tạo ra một trong những cú sốc nguồn cung năng lượng lớn nhất trong lịch sử, làm giảm mạnh sản lượng trên khắp vùng Vịnh và hạn chế nguồn cung cho các nhà máy lọc dầu ở châu Á. Việc đóng cửa eo biển Hormuz đã làm gián đoạn thị trường vận tải biển và năng lượng toàn cầu, dẫn đến việc gia tăng hàng hóa bị chuyển hướng và chi phí vận chuyển tăng cao.
Ross Griffith, Trưởng bộ phận định giá cước vận chuyển khu vực châu Mỹ tại Argus cho biết: “Khoảng 70% tàu thuyền đi qua kênh đào Panama sử dụng các âu tàu Panamax ban đầu, và giá đấu giá ở những âu tàu này đã tăng gần gấp 10 lần kể từ khi xung đột bắt đầu và eo biển Hormuz bị đóng cửa… Đây là sự gia tăng đáng kể, phản ánh việc người mua châu Á đang tranh giành nguồn cung dầu, nhiên liệu và hàng khô dạng rời, chẳng hạn như than đá, chủ yếu từ vùng Vịnh Mexico của Mỹ”.
Sự gia tăng đột biến trong các chuyến hàng chở dầu và nhiên liệu của Mỹ qua Kênh đào Panama - tuyến đường ngắn nhất giữa vùng Vịnh Mexico và châu Á - đã khiến thời gian chờ đợi của các tàu chở dầu thô muốn đi qua Kênh đào Panama tăng lên 4,25 ngày, mức cao nhất trong sáu tuần.
Theo Argus Media, điều này đã khiến một số công ty sẵn sàng chi những khoản tiền rất lớn để bỏ qua các hàng chờ dài tại cửa vào Kênh đào Panama, với giá đấu giá cho quyền qua các âu tàu lớn nhất có lúc lên tới 4 triệu USD trong tháng 4.
Các chủ sở hữu tàu lớn thường xuyên sử dụng Kênh đào Panama, chẳng hạn như các tàu container lớn và các công ty khí dầu mỏ hóa lỏng, thường đặt trước các suất với mức giá cố định thường thấp hơn nhiều so với giá đấu giá trung bình thay vì cạnh tranh giành suất trong các cuộc đấu giá hàng ngày. Tuy nhiên, khoảng 30% lưu lượng tàu qua kênh vẫn phải tham gia đấu giá hằng ngày thay vì đặt trước.
Cơ quan quản lý kênh đào Panama cho biết, kết quả đấu giá gần đây phản ánh sự thay đổi của thị trường chứ không phải là kết quả của việc tăng phí.
“Kênh đào Panama hiện đang hoạt động một cách rất đáng tin cậy và dễ dự đoán, ngay cả trong bối cảnh biến động thương mại toàn cầu và căng thẳng địa chính trị”, cơ quan này cho biết.
Các chuyên gia cho rằng nguồn cung dồi dào từ Mỹ đang thúc đẩy lưu lượng giao thông gia tăng.
“Với sự gián đoạn cụ thể này ở eo biển Hormuz, nguồn cung trên biển không đủ… Mặc dù Mỹ có nguồn cung dầu và các sản phẩm dầu mỏ tinh chế dồi dào, sự sụt giảm từ Trung Đông khiến thị trường châu Á khan hiếm hàng, đẩy chi phí vận chuyển và giá dầu thô lên cao”, Kenneth Medlock, Giám đốc cấp cao của Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng tại Đại học Rice ở Houston cho biết.
Qasim Afghan, nhà phân tích tại nền tảng phân tích thị trường Spark Commodities cho biết, “đây là một tín hiệu mạnh mẽ cho việc chuyển hướng hàng hóa” khi đề cập đến sự cạnh tranh giữa châu Âu và châu Á về dầu thô và các sản phẩm tinh chế.
“Mặc dù phần lớn các tàu của Mỹ đã đi đến châu Á qua Mũi Hảo Vọng, nhưng đi qua Kênh đào Panama sẽ có lợi nhiều”, ông cho biết.
Kể từ khi xung đột bắt đầu vào cuối tháng 2, có 29 tàu chở dầu diesel, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và nhiên liệu máy bay phải đổi hướng khỏi tuyến hành trình ban đầu, phần lớn hướng đến châu Á.
Andres Rojas, nhà phân tích LNG tại S&P Global cho biết: “Hiện tại, chúng ta đang thấy nguồn cung từ lưu vực Đại Tây Dương được chuyển hướng sang thị trường châu Á khi giá ở khu vực này tăng lên so với châu Âu”.
