Phiên họp sáng 14/7 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Sáng 14/7, tiếp tục phiên họp thứ 4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng.
Trình bày tờ trình của Chính phủ, Thống đốc Ngân hàng Phạm Đức Ấn nêu rõ, việc sửa một số điều của 3 luật nhằm thể chế hóa các quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước.
Dự luật đã sửa đổi, bổ sung các quy định bảo đảm kịp thời, chặt chẽ, không để xảy ra tiêu cực, thất thoát, lãng phí và vi phạm pháp luật, tập trung giải quyết các khó khăn, vướng mắc đã được ghi nhận trên thực tế; cụ thể hóa các chuẩn mực quốc tế về phòng, chống rửa tiền.
Về phòng, chống rửa tiền, Thống đốc Phạm Đức Ấn cho biết, dự thảo luật đã bổ sung “dịch vụ tài sản mã hóa” là đối tượng báo cáo.
Các dấu hiệu đáng ngờ trong lĩnh vực tài sản mã hóa; trách nhiệm về triển khai các biện pháp phòng, chống rửa tiền, thanh tra, kiểm tra, giám sát đối với đối tượng báo cáo thuộc lĩnh vực tài sản mã hóa của Bộ Tài chính cũng được quy định trong dự thảo luật.
Theo đó, dự thảo luật quy định 15 dấu hiệu đáng ngờ trong lĩnh vực tài sản mã hóa.
Gồm: Chia nhỏ giao dịch tài sản mã hóa thành nhiều khoản có giá trị thấp hơn mức quy định về nhận biết khách hàng hoặc về báo cáo theo quy định; hoặc thực hiện nhiều giao dịch giá trị lớn trong thời gian ngắn mà không có mục đích kinh doanh rõ ràng.
Nạp, giao dịch và rút tài sản mã hóa liên tiếp trong thời gian rất ngắn ngay sau khi thiết lập quan hệ khách hàng, không phù hợp với hồ sơ và đặc điểm của khách hàng; hoặc thực hiện giao dịch tới, từ tài khoản mới mở hoặc tài khoản đã không hoạt động trong thời gian dài.
Chuyển ngay tài sản mã hóa tới nhiều nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa tại các quốc gia, vùng lãnh thổ có rủi ro cao về rửa tiền, tài trợ khủng bố hoặc có khuôn khổ phòng, chống rửa tiền yếu kém, trong khi không có mối liên hệ hợp lý với nơi cư trú hoặc địa điểm hoạt động của khách hàng.
Chuyển đổi tài sản mã hóa sang nhiều loại tài sản mã hóa khác nhau hoặc sang tiền pháp định trong điều kiện bất lợi về giá, chấp nhận thua lỗ hoặc chịu mức phí giao dịch cao bất thường so với mặt bằng thị trường mà không có lý do kinh doanh hợp lý.
Nguồn tài sản của khách hàng chủ yếu hình thành từ tài sản mã hóa, từ các đợt phát hành tài sản mã hóa lần đầu thiếu minh bạch hoặc có dấu hiệu gian lận; hoặc tài sản mã hóa của khách hàng có nguồn gốc trực tiếp từ các dịch vụ trộn giao dịch hoặc từ các nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa thiếu kiểm soát về phòng, chống rửa tiền.
Giao dịch với nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa chưa được đăng ký, cấp phép hoạt động; hoặc giao dịch liên quan đến quốc gia, vùng lãnh thổ có khuôn khổ phòng, chống rửa tiền yếu kém hoặc thuộc danh sách giám sát tăng cường theo công bố của các tổ chức phòng, chống rửa tiền quốc tế.
Nội dung ghi chú kèm theo giao dịch tài sản mã hóa có dấu hiệu liên quan đến hoạt động bất hợp pháp; hoặc khách hàng thường xuyên thay đổi các thông tin nhận dạng và xác thực quan trọng không phù hợp với hành vi sử dụng thông thường; hoặc nhiều lần cố gắng truy cập nền tảng của nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa từ các địa chỉ giao thức Internet khác nhau.
Khách hàng sử dụng sàn giao dịch tài sản mã hóa hoặc nền tảng giao dịch ở các quốc gia, vùng lãnh thổ đã được cơ quan chức năng Việt Nam và các nước trên thế giới xác định là điểm nóng về tội phạm lừa đảo xuyên quốc gia.
Dự thảo luật quy định Thanh tra Chính phủ có trách nhiệm thanh tra hoạt động phòng, chống rửa tiền đối với đối tượng báo cáo thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước của các Bộ không có Thanh tra Bộ, trong đó có căn cứ vào kết quả đánh giá rủi ro quốc gia về rửa tiền, kết quả đánh giá rủi ro về rửa tiền của đối tượng báo cáo đó.
Đáng lưu ý, dự thảo luật quy định Bộ Tài chính có trách nhiệm thanh tra hoạt động phòng, chống rửa tiền đối với đối tượng báo cáo thuộc lĩnh vực chứng khoán, tài sản mã hóa.
Bộ Tài chính dự kiến cũng được giao trách nhiệm kiểm tra, giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền đối với đối tượng báo cáo thuộc lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm nhân thọ, chứng khoán, tài sản mã hóa, dịch vụ kế toán, trò chơi điện tử có thưởng, casino, xổ số, đặt cược và dịch vụ khác thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ.
Về quan điểm của cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đề nghị làm rõ khái niệm “dịch vụ tài sản mã hóa” và phạm vi dịch vụ tài sản mã hóa cần báo cáo.
Ủy ban thẩm tra cũng đề nghị rà soát, hoàn thiện các tiêu chí nhận diện dấu hiệu đáng ngờ trong lĩnh vực tài sản mã hóa bảo đảm cụ thể, khả thi và có hướng dẫn cụ thể về nguồn dữ liệu, cách thức nhận diện các dấu hiệu; phân định trách nhiệm của tổ chức thực hiện dịch vụ tài sản mã hóa và cơ quan phòng, chống rửa tiền.
Vẫn theo cơ quan thẩm tra, cần rà soát quy định về trách nhiệm của các bộ, ngành trong hoạt động phòng, chống rửa tiền, bảo đảm không chồng chéo, bỏ sót nhiệm vụ, nhất là giữa Thanh tra Chính phủ và các bộ có cơ quan thanh tra chuyên ngành.
“Đề nghị làm rõ cơ chế phối hợp giữa Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Công an trong thanh tra hoạt động phòng, chống rửa tiền thuộc lĩnh vực tài sản mã hóa”, Chủ nhiệm Phan Văn Mãi báo cáo.
Sau khi thảo luận, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng tại Kỳ họp không thường lệ của Quốc hội vào tháng 8 tới.
