Một vi phạm, nhiều doanh nghiệp có thể bị ảnh hưởng
Chiều 4/11, tiếp chương trình Kỳ họp thứ 2 - Quốc hội khoá XVI, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi).
Góp ý xây dựng dự án Luật, đại biểu Nguyễn Đình Xuân (Tây Ninh) lưu ý đến những hệ lụy có thể phát sinh khi áp dụng các biện pháp ngăn chặn như ngừng cung cấp điện, nước, dịch vụ internet hoặc tước giấy phép môi trường.
Theo đại biểu, đây là những biện pháp cần thiết để xử lý vi phạm hành chính, nhưng tác động của chúng không chỉ giới hạn ở tổ chức, cá nhân vi phạm. Đặc biệt, với doanh nghiệp cung cấp dịch vụ hạ tầng trong khu công nghiệp, nếu bị tước giấy phép xả thải ra môi trường thì hàng chục doanh nghiệp đang hoạt động trong khu công nghiệp đó cũng có thể không xả thải được, kéo theo nguy cơ ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất và việc làm của hàng chục nghìn lao động.
“Phạt thì đúng rồi nhưng những biện pháp bổ sung phải cân nhắc tác động so với mức độ vi phạm”, đại biểu Nguyễn Đình Xuân nêu quan điểm.
Đây cũng là vấn đề được đại biểu Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) đề cập khi góp ý các Điều 117, 118 và 119 của dự thảo luật. Đại biểu tán thành việc dự thảo đã chuyển các biện pháp ngừng cung cấp điện, nước, dịch vụ internet, viễn thông và tạm dừng một số thủ tục liên quan đến phương tiện từ nhóm biện pháp cưỡng chế sang nhóm biện pháp ngăn chặn, bảo đảm xử lý vi phạm hành chính; đồng thời bổ sung quy định về điều kiện, thẩm quyền, trình tự áp dụng.
 |
Đại biểu Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) |
Tuy nhiên, đại biểu cho rằng cần tiếp tục làm rõ căn cứ xác định sự cần thiết, phạm vi tác động và thời hạn áp dụng. Điện, nước và hạ tầng viễn thông là những dịch vụ thiết yếu, việc ngừng cung cấp có thể ảnh hưởng đến người lao động, khách hàng và các chủ thể khác cùng sử dụng công trình hạ tầng, chứ không chỉ riêng đối tượng vi phạm.
Vì vậy, cần có cơ chế bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bên thứ ba, đồng thời quy định rõ trách nhiệm khôi phục dịch vụ kịp thời khi căn cứ áp dụng biện pháp không còn.
Ở góc độ khác, đại biểu Lý Hương (Lào Cai) lưu ý tính khả thi của biện pháp ngừng cung cấp internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số hoặc chặn truy cập đối với tổ chức, cá nhân vi phạm.
Theo đại biểu, hạ tầng mạng hiện nay được sử dụng chung tại nhiều địa điểm như chung cư, khu công nghiệp, quán cà phê; việc cắt mạng hoặc chặn truy cập trên diện rộng có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của nhiều cá nhân, tổ chức không vi phạm.
 |
Đại biểu Lý Hương (Lào Cai) |
Đại biểu đề nghị thu hẹp phạm vi hoặc quy định chặt chẽ điều kiện kỹ thuật, chỉ áp dụng khi hệ thống có thể phân tách chính xác đối tượng vi phạm, tránh ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của các chủ thể xung quanh.
Những ý kiến này đặt ra yêu cầu không chỉ xác định hành vi vi phạm và chủ thể phải chịu trách nhiệm, mà còn phải đánh giá đầy đủ phạm vi ảnh hưởng trước khi áp dụng biện pháp ngăn chặn. Nếu không khoanh đúng đối tượng và giới hạn tác động, một biện pháp nhằm chấm dứt vi phạm có thể kéo theo những hệ quả lớn hơn đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Mức phạt cần tính đến quy mô doanh nghiệp và khả năng thực thi
Một nội dung khác được nhiều đại biểu quan tâm là mức phạt tiền tối đa và cách phân hóa chế tài đối với các tổ chức, cá nhân vi phạm.
Đại biểu Nguyễn Đình Xuân cho rằng không nên mặc định mức phạt đối với tổ chức luôn gấp hai lần cá nhân, mà cần cân nhắc quy mô của tổ chức. Một hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp nhỏ có mức độ tác động xã hội và khả năng tài chính rất khác so với doanh nghiệp lớn. Do đó, đại biểu đề nghị phân hóa mức phạt theo tính chất, quy mô doanh nghiệp.
Đại biểu cũng đề xuất chuyển mạnh hơn từ tư duy xử phạt sang phòng ngừa vi phạm, thông qua tuyên truyền, hướng dẫn, cảnh báo và kiểm tra dựa trên mức độ rủi ro. Do không thể kiểm tra toàn bộ doanh nghiệp trong một năm, cơ quan quản lý cần căn cứ mức độ rủi ro để xác định mật độ kiểm tra phù hợp.
Đại biểu đồng thời đề nghị xem xét vi phạm lần đầu là tình tiết giảm nhẹ, nhất là với một số vi phạm kỹ thuật, vi phạm hành chính.
Cùng quan tâm đến tính tương xứng của chế tài, đại biểu Lương Thị Hoa (Thanh Hóa) cho rằng việc nâng mức phạt tối đa cần gắn với mức độ nguy hiểm, hậu quả và lợi ích bất hợp pháp thu được từ hành vi vi phạm.
 |
Đại biểu Lương Thị Hoa (Thanh Hóa) |
"Mức phạt cao không đồng nghĩa với hiệu quả quản lý nếu quyết định xử phạt khó thi hành, đặc biệt đối với hộ kinh doanh", bà Hoa nói.
Theo đại biểu, hiệu quả xử lý còn phụ thuộc vào việc khôi phục hiện trạng, khắc phục ô nhiễm, chấm dứt hành vi vi phạm hoặc nộp lại lợi ích bất hợp pháp. Vì vậy, không nên xem tăng tiền phạt là giải pháp duy nhất để nâng cao tính răn đe.
Ở khía cạnh bảo vệ quyền lợi của tổ chức, doanh nghiệp trong quá trình xử lý, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (Tây Ninh) đề nghị quy định rõ kết quả xem xét ý kiến giải trình phải được thể hiện trong hồ sơ xử phạt, nêu rõ nội dung được tiếp thu toàn bộ, một phần hay không tiếp thu và lý do.
 |
Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (Tây Ninh) |
Theo đại biểu, có những vụ việc mức phạt lên đến hàng tỷ đồng, nên việc xem xét đầy đủ, khách quan nội dung giải trình có ý nghĩa quan trọng trong việc đánh giá chứng cứ, tình tiết và bản chất vụ việc.
Đại biểu Nguyễn Đình Xuân cũng cho rằng thời hạn 2 ngày để doanh nghiệp thực hiện quyền giải trình là quá ngắn, không đủ để thu thập tài liệu, chứng cứ và hồ sơ liên quan; đồng thời đề nghị kéo dài thời hạn này và bổ sung quyền khiếu nại đối với kết quả kiểm tra.
Nhìn từ các ý kiến tại hội trường, yêu cầu đặt ra không đơn thuần là tăng hay giảm mức phạt, mà là thiết kế cơ chế xử lý đủ sức răn đe nhưng phải xác định đúng chủ thể, đúng hành vi, có khả năng thi hành và không tạo thêm rủi ro cho những tổ chức, cá nhân không vi phạm.
Bộ trưởng Lương Tam Quang: Sẽ quy định chặt chẽ việc ngừng cung cấp dịch vụ
Giải trình tại hội trường, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cho biết, cơ quan soạn thảo đề xuất chỉnh lý theo hướng không coi các biện pháp ngừng cung cấp điện, nước, tạm dừng đăng kiểm, đăng ký, giấy phép điều khiển phương tiện, ngừng cung cấp internet, dịch vụ viễn thông và hạ tầng số là biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt, mà chuyển thành các biện pháp ngăn chặn để bảo đảm xử lý vi phạm hành chính.
 |
Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang |
Cùng với việc chuyển nhóm biện pháp, cơ quan soạn thảo sẽ bổ sung quy định chặt chẽ về điều kiện, thẩm quyền, nguyên tắc, trình tự, thủ tục và phạm vi áp dụng, nhằm bảo đảm quyền con người, quyền công dân.
"Các quy định cụ thể sẽ được Chính phủ hướng dẫn, bảo đảm phù hợp với thực tiễn, lĩnh vực, tính chất và mức độ của hành vi vi phạm", Bộ trưởng nhấn mạnh.
Về mức phạt tiền tối đa, Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo sẽ rà soát, đề xuất quy định mức phạt trong từng lĩnh vực để phù hợp với tính chất, mức độ, quy mô và hậu quả của hành vi vi phạm.
Dự kiến, mức phạt tối đa 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và 3 tỷ đồng đối với tổ chức chỉ áp dụng trong một số lĩnh vực như quản lý bảo hiểm hưu trí bổ sung và cung cấp dịch vụ xếp hạng tín nhiệm, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, định danh và xác thực điện tử, bảo vệ môi trường, an toàn thực phẩm.
Tiếp thu ý kiến đại biểu, cơ quan soạn thảo cũng đề xuất bỏ quy định mức phạt tiền cao hơn nhưng không quá hai lần mức phạt chung đối với địa bàn thuộc các thành phố, nhằm bảo đảm cùng một hành vi vi phạm được áp dụng thống nhất một khung hình phạt trên phạm vi cả nước.
Đối với các hình thức xử phạt khác ngoài phạt tiền, trong đó có lao động công ích, Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo sẽ nghiên cứu, báo cáo Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội để xem xét quy định bổ sung.
