Theo Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP của Chính phủ về phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, từ ngày 1/7/2026, thủ tục nghiệm thu PCCC đối với công trình và phương tiện giao thông chính thức được bãi bỏ. Thay vì cơ quan quản lý nhà nước thực hiện kiểm tra và cấp văn bản chấp thuận trước khi đưa công trình vào vận hành, chủ đầu tư sẽ tự nghiệm thu và tự chịu trách nhiệm về mức độ an toàn PCCC. Cơ quan quản lý sẽ dịch chuyển trọng tâm sang công tác hậu kiểm trong suốt quá trình hoạt động.
Trên thực tế, mức độ ảnh hưởng của việc bãi bỏ thủ tục nghiệm thu PCCC tới công tác thẩm định rủi ro không đồng nhất giữa các doanh nghiệp bảo hiểm, thậm chí giữa các chi nhánh hay cán bộ khảo sát trong cùng một doanh nghiệp, do đây vốn là đánh giá mang tính chủ quan. Tuy nhiên, xét về mặt thủ tục, việc thiếu đi văn bản chấp thuận nghiệm thu chính thức từ cơ quan công an sẽ khiến quá trình xác minh của doanh nghiệp bảo hiểm gặp khó khăn hơn so với trước đây.
Theo Công ty Tái bảo hiểm Hanoi Re, quy định bãi bỏ thủ tục nghiệm thu PCCC đối với công trình và phương tiện giao thông từ ngày 1/7/2026 sẽ tạo nên một bước ngoặt lớn, chuyển dịch vai trò đánh giá rủi ro từ cơ quan quản lý nhà nước sang thị trường. Nếu trước đây, biên bản nghiệm thu PCCC của Nhà nước là một trong những cơ sở quan trọng để các doanh nghiệp bảo hiểm xem xét cấp đơn bảo hiểm cháy nổ, thì việc bãi bỏ thủ tục này không đồng nghĩa với việc rủi ro cháy nổ biến mất.
Thực tế vận hành cho thấy nhiều công trình dù đáp ứng hồ sơ trên giấy tờ nhưng vẫn tồn tại nguy cơ tiềm ẩn: hệ thống sprinkler chưa đạt công suất, trạm bơm chưa thử tải đúng tiêu chuẩn, hoặc mặt bằng sản xuất bị thay đổi so với thiết kế ban đầu. Khi không còn văn bản xác nhận từ cơ quan nhà nước, trách nhiệm tự xác minh và đánh giá rủi ro thực tế sẽ đè nặng lên vai các doanh nghiệp bảo hiểm.
Theo Hanoi Re, tại các thị trường phát triển như Anh, Mỹ, Singapore hay Australia, việc cấp đơn bảo hiểm cho các tài sản trị giá lớn như nhà máy lọc dầu, nhà máy điện hay trung tâm thương mại vốn không dựa vào giấy phép hành chính. Thay vào đó, các nhà bảo hiểm phụ thuộc vào kết quả khảo sát hiện trường và đánh giá kỹ thuật độc lập. Theo xu hướng đó, hoạt động khảo sát rủi ro độc lập (risk survey) tại Việt Nam sẽ trở thành mắt xích bắt buộc trong quy trình thẩm định. Việc chuyển đổi này đòi hỏi các doanh nghiệp bảo hiểm và tái bảo hiểm phải nâng cao năng lực kỹ thuật (Underwriting & Risk Engineering). Doanh nghiệp có hệ thống quản lý rủi ro tốt không chỉ đảm bảo an toàn vận hành mà còn thu hút được điều kiện và chi phí bảo hiểm cạnh tranh hơn trên thị trường.
Số liệu tổng hợp của Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam (IAV) tính hết tháng 6 năm 2026 cho thấy, nghiệp vụ bảo hiểm tài sản và bảo hiểm kỹ thuật đạt doanh thu 14.021 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 28,5%, tăng 13,3% so với cùng kỳ; bồi thường 5.445 tỷ đồng, tỷ lệ bồi thường 38,8%. Trong đó, bảo hiểm cháy nổ bắt buộc đạt 6.756 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 14,8%, tăng 4,9%, bồi thường 1.120 tỷ đồng, tỷ lệ bồi thường 16,6%; bảo hiểm cháy nổ tự nguyện đạt 3.743 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 7,8%, tăng 10,6%, bồi thường 2.020 tỷ đồng, tỷ lệ bồi thường 54%. Bảo hiểm kỹ thuật đạt 2.859 tỷ đồng, tăng trưởng 53,1% so với cùng kỳ, bồi thường 2.109 tỷ đồng, tỷ lệ bồi thường 73,8%; riêng bảo hiểm bắt buộc trong hoạt động đầu tư xây dựng đạt doanh thu 461 tỷ đồng, tăng trưởng 133,7% so với cùng kỳ.
Đáng chú ý, tỷ lệ bồi thường của bảo hiểm cháy nổ tự nguyện đang ở mức 54%, cao hơn đáng kể so với mặt bằng chung của nhóm bảo hiểm tài sản - kỹ thuật (38,8%) và gấp hơn 3 lần tỷ lệ bồi thường của bảo hiểm cháy nổ bắt buộc (16,6%). Trong bối cảnh thủ tục nghiệm thu PCCC không còn là căn cứ bắt buộc, con số này càng cho thấy áp lực thẩm định rủi ro đầu vào đối với các doanh nghiệp bảo hiểm sẽ ngày một lớn hơn, đòi hỏi năng lực khảo sát và đánh giá kỹ thuật phải được đầu tư tương xứng để kiểm soát chất lượng danh mục về lâu dài.
