Đẩy nhanh phân bổ, giải ngân vốn cho Chương trình mục tiêu quốc gia

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi, chủ trì làm việc.

Tiến độ giao chỉ tiêu chưa đồng đều, giải ngân mới đạt 8,73%

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các bộ quản lý ngành, lĩnh vực đã tiến hành rà soát, xây dựng phương án giao mục tiêu, chỉ tiêu giai đoạn 2026-2030 và hằng năm theo kết luận của Thủ tướng Chính phủ.

Tuy nhiên, tiến độ hoàn thiện tại các bộ chưa đồng đều. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cơ bản hoàn thành tổng hợp đề xuất của các địa phương, xây dựng phương án giao mục tiêu, chỉ tiêu về xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững cho giai đoạn 2026-2030 và năm 2026, dự kiến hoàn thành trước ngày 10/11/2026. Bộ Y tế đã giao mục tiêu, chỉ tiêu giai đoạn 2026-2030 cho các đơn vị thuộc và trực thuộc Bộ, đồng thời tiếp tục rà soát để giao chỉ tiêu năm 2027 và những năm tiếp theo.

Trong khi đó, Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã xây dựng phương pháp tính toán, lộ trình và phương án giao mục tiêu, chỉ tiêu cho cả giai đoạn 2026-2030 và từng năm, gửi lấy ý kiến các địa phương, dự kiến hoàn thành trước ngày 20/11/2026. Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp tục rà soát, cụ thể hóa các mục tiêu, chỉ tiêu thuộc lĩnh vực quản lý.

Áp lực lớn hơn hiện nay nằm ở tiến độ phân bổ và giải ngân vốn. Đối với vốn đầu tư công trung hạn nguồn ngân sách trung ương giai đoạn 2026-2030, Thủ tướng Chính phủ đã giao 70.000 tỷ đồng để thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trước hợp nhất.

Đối với 174.200 tỷ đồng vốn đầu tư công trung hạn của ba chương trình mục tiêu quốc gia còn lại trước hợp nhất, tính đến ngày 2/11/2026, Bộ Tài chính đã nhận được phương án phân bổ hoàn thiện của Bộ Y tế đối với 39.200 tỷ đồng và Bộ Giáo dục và Đào tạo đối với 85.000 tỷ đồng. Riêng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang tiếp tục hoàn thiện phương án phân bổ 50.000 tỷ đồng. Bộ Tài chính dự kiến hoàn thành rà soát, tổng hợp và trình Chính phủ trước ngày 10/11/2026.

Theo số liệu của Bộ Tài chính, lũy kế giải ngân vốn ngân sách trung ương năm 2026 đến ngày 31/10/2026 của các chương trình mục tiêu quốc gia thuộc phạm vi hợp nhất đạt 1.439 tỷ đồng, bằng khoảng 8,73% kế hoạch, dự toán được Thủ tướng Chính phủ giao. Trong đó, Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giải ngân khoảng 297 tỷ đồng; Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giải ngân khoảng 1.141 tỷ đồng.

Đối với nguồn vốn ngân sách trung ương năm 2025 được kéo dài sang năm 2026, tổng số vốn Bộ Tài chính theo dõi là 19.691 tỷ đồng. Đến ngày 31/10/2026, số vốn đã giải ngân đạt 10.134 tỷ đồng.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá, quá trình triển khai Chương trình còn nhiều khó khăn, vướng mắc. Một số địa phương lúng túng trong xác định nhiệm vụ, đối tượng thụ hưởng, nội dung hỗ trợ cũng như phân định trách nhiệm giữa các sở, ngành và cấp xã đối với những nhiệm vụ liên ngành. Việc ban hành quy định thuộc thẩm quyền địa phương về nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách, mức hỗ trợ và phân cấp thực hiện chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến tiến độ xây dựng kế hoạch, phê duyệt và triển khai các nhiệm vụ, dự án.

Đáng chú ý, việc phân bổ, giao kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 và kế hoạch, dự toán ngân sách trung ương năm 2026 còn kéo dài. Một số nhiệm vụ, dự án dù đã được giao vốn vẫn phải tiếp tục hoàn thiện thủ tục phê duyệt, lựa chọn nhà thầu và các điều kiện triển khai.

Trong khi thời gian còn lại của năm 2026 không nhiều, số vốn chưa được giao, chưa phân bổ vẫn lớn, tạo áp lực đáng kể đối với mục tiêu giải ngân hết kế hoạch năm. Bên cạnh đó, nhiều chỉ tiêu chưa có đầy đủ số liệu gốc, số liệu theo địa bàn và thông tin cần thiết để tính toán, đánh giá kết quả thực hiện.

Khẩn trương chuyển từ chuẩn bị sang tổ chức thực hiện

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đánh giá cao sự chủ động, tích cực của các bộ, cơ quan trong triển khai nhiệm vụ của Chương trình, nhất là việc rà soát, cụ thể hóa mục tiêu, chỉ tiêu, hoàn thiện các công cụ hướng dẫn và phương án phân bổ nguồn lực.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng chỉ rõ một số nhiệm vụ triển khai còn chậm; việc giao mục tiêu, chỉ tiêu của một số bộ chưa kịp thời. Một số địa phương chưa hoàn thành kiện toàn tổ chức, ban hành kế hoạch và các văn bản thuộc thẩm quyền; dữ liệu phục vụ theo dõi, giám sát, đánh giá còn thiếu, chưa được cập nhật đầy đủ.

Đặc biệt, tiến độ phân bổ và giải ngân vốn còn rất thấp. Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương khẩn trương chuyển mạnh từ công tác chuẩn bị sang tổ chức thực hiện.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, việc hợp nhất Chương trình phải giảm đầu mối, giảm thủ tục, khắc phục tình trạng phân tán, chồng chéo và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Quá trình thực hiện không được làm thay đổi, thu hẹp mục tiêu, phạm vi, đối tượng thụ hưởng, quyền lợi và mức độ ưu tiên đã được Quốc hội quyết định; không để gián đoạn chính sách và quyền lợi hợp pháp của người dân trong giai đoạn chuyển tiếp.

"Những nội dung đã có quy định phải tổ chức thực hiện ngay; không chờ hướng dẫn, không đặt thêm thủ tục, điều kiện ngoài quy định", Phó Thủ tướng yêu cầu.

Cùng với đó, cần đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm và nguồn lực; ưu tiên đầu tư cho các nhiệm vụ thiết yếu, địa bàn khó khăn, đối tượng yếu thế, tránh đầu tư dàn trải, trùng lặp.

Về nhiệm vụ cụ thể, Phó Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các bộ liên quan hoàn thiện hồ sơ trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới và phát triển văn hóa toàn diện giai đoạn 2026-2030.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các bộ quản lý ngành và Bộ Tài chính đôn đốc các địa phương hoàn thành kiện toàn Ban Chỉ đạo, cơ quan thường trực và bộ phận giúp việc; ban hành kế hoạch thực hiện Chương trình giai đoạn 2026-2030, hằng năm và các văn bản thuộc thẩm quyền về phân bổ nguồn lực, mức hỗ trợ, phân cấp và tổ chức thực hiện theo Nghị định số 387/2026/NĐ-CP.

Đồng thời, đẩy nhanh hoàn thiện Hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu dùng chung và phần mềm hỏi đáp, xử lý vướng mắc. Bộ cần thống nhất với các cơ quan liên quan về dữ liệu, chế độ thông tin, báo cáo, kiểm tra, giám sát; sớm đưa phần mềm hỏi đáp vào sử dụng và hoàn thiện, chạy thử Hệ thống thông tin trong tháng 12/2026. Những khó khăn, vướng mắc phát sinh phải được chủ động tổng hợp, xử lý hoặc kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền.

Phó Thủ tướng giao Bộ Tài chính khẩn trương hoàn thành rà soát, tổng hợp phương án phân bổ kế hoạch đầu tư công trung hạn nguồn ngân sách trung ương giai đoạn 2026-2030, trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định; phấn đấu hoàn thành trước ngày 15/11/2026.

Các bộ quản lý ngành, gồm Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Xây dựng, Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Dân tộc và Tôn giáo, chịu trách nhiệm toàn diện về mục tiêu, chỉ tiêu, nội dung và nhiệm vụ thuộc lĩnh vực quản lý; khẩn trương hoàn thiện, giao mục tiêu, chỉ tiêu giai đoạn 2026-2030 và hằng năm cho các địa phương.

Đối với địa phương, Phó Thủ tướng yêu cầu khẩn trương kiện toàn Ban Chỉ đạo cấp tỉnh, cơ quan thường trực và bộ phận giúp việc; ban hành kế hoạch thực hiện Chương trình giai đoạn 2026-2030 và hằng năm. Việc phân công, phân cấp trách nhiệm phải rõ ràng, gắn với bố trí nguồn lực và các điều kiện thực hiện phù hợp với năng lực cấp xã.

Các địa phương tập trung phân bổ, giao vốn đã được cấp có thẩm quyền giao; rà soát, điều chỉnh những nhiệm vụ, dự án không còn phù hợp; tháo gỡ khó khăn về thủ tục, đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân vốn năm 2026, nhất là nguồn vốn kéo dài. Đồng thời, tăng cường lồng ghép các nguồn lực, bố trí vốn đối ứng, thực hiện nghiêm chế độ thông tin, báo cáo và cập nhật dữ liệu.

Nhấn mạnh khối lượng công việc của Chương trình rất lớn, phạm vi rộng, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, cơ quan và địa phương khẩn trương tổ chức thực hiện, xử lý dứt điểm các nhiệm vụ chuyển tiếp, tồn đọng, không để chậm trễ ảnh hưởng đến tiến độ chung.

Tinh thần là triển khai Chương trình quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả; bảo đảm nguồn lực đến đúng nơi, chính sách đến đúng đối tượng, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân, đặc biệt trong giải quyết nhu cầu đất ở, đất sản xuất, nước sạch, nâng cao chất lượng y tế cơ sở và giáo dục, đào tạo.