TP.HCM đề xuất được chủ động lựa chọn nhà đầu tư đối với các dự án chiến lược; áp dụng chính sách ưu đãi về thuế, đất đai, tín dụng đối với ngành dịch vụ ưu tiên đặc biệt.
Sáng 22/5, UBND TP.HCM tổ chức Hội thảo tham vấn ý kiến chuyên gia, nhà khoa học, trí thức tiêu biểu về Dự thảo dự án Luật Đô thị đặc biệt.
Xây dựng khung pháp lý đặc biệt, vượt trội
Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường cho biết trước yêu cầu phát triển của một siêu đô thị, Thành phố cần một khung pháp lý phù hợp hơn với quy mô, vị thế và vai trò mới.
Theo lãnh đạo TP.HCM, dù việc thực hiện các Nghị quyết về cơ chế đặc thù thời gian qua đã đạt được những tiền đề quan trọng, nhưng các chính sách này vẫn bị giới hạn về thời gian, đôi khi thiếu đồng bộ và chưa hình thành được một khung thể chế ổn định lâu dài.
Do đó, việc chuyển từ cách tiếp cận “thí điểm” sang xây dựng một khung pháp lý đặc biệt, vượt trội, ổn định và lâu dài là yêu cầu khách quan để tạo ra “đột phá của đột phá”, giúp Thành phố bứt phá mạnh mẽ.
Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt hiện đang được nghiên cứu xây dựng trên cơ sở quán triệt sâu sắc các chủ trương của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Chính phủ, với tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.
 |
Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt đang được xây dựng gồm 9 chương và 45 điều, tập trung vào 4 nhóm vấn đề chính. |
Theo đó, dự thảo đang được xây dựng gồm 9 chương và 45 điều, tập trung vào 4 nhóm vấn đề chính.
Đầu tiên là vị trí, vai trò và tính chất pháp lý, khẳng định rõ nét vị thế của đô thị đặc biệt TP.HCM trong hệ thống pháp luật.
Thứ hai là phân quyền và thẩm quyền quản trị đô thị đặc biệt. Nhóm soạn thảo tập trung vào tổ chức bộ máy, nhân sự, quy hoạch, đầu tư tài chính và khai thác nguồn lực gắn với quản trị đô thị hiện đại…
Thứ ba là quản trị xây dựng và phát triển một đô thị đặc biệt với vai trò của TP.HCM. Nhóm vấn đề này đặt ra những yêu cầu về việc phát triển đô thị xanh, thông minh và đô thị biển; hình thành các trung tâm tài chính quốc tế và bảo đảm trật tự an toàn đô thị.
Thứ tư là liên kết vùng, phát triển không gian đô thị nhằm phát huy vai trò dẫn dắt, kết nối của TP.HCM với vùng Đông Nam Bộ và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam nhằm phát huy tối đa tiềm năng chung.
Lãnh đạo TP.HCM kỳ vọng, Luật Đô thị đặc biệt khi được thông qua sẽ là nền tảng pháp lý quan trọng định hình mô hình quản trị siêu đô thị TP.HCM trong bối cảnh mới, để TP.HCM trở thành trung tâm kinh tế, tài chính, công nghệ của khu vực và thế giới.
“Trong yêu cầu phát triển TP.HCM, kỳ vọng đến năm 2075 - kỷ niệm 100 năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước - Thành phố sẽ trở thành một đô thị toàn cầu, sánh vai với các đô phát triển trên thế giới”, ông Cường nói
Trình bày một số điểm chính của dự thảo Luật Đô thị đặc biệt, bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM, cho biết dự thảo được thiết kế theo cấu trúc kế thừa Luật Thủ đô nhằm thuận lợi cho quá trình góp ý, thẩm định và thông qua, gồm 9 chương, 45 điều.
Đáng chú ý, dự thảo được thiết kế theo nguyên tắc phân quyền triệt để và tối đa. Cụ thể, những thẩm quyền của Quốc hội đề xuất giao cho HĐND Thành phố; thẩm quyền của Chính phủ giao cho UBND Thành phố; và thẩm quyền của Thủ tướng giao cho Chủ tịch UBND Thành phố.
Bà Hạnh cho biết hiện dự thảo đưa vào gần 300 thẩm quyền phân cấp, phân quyền. Trong đó, hơn 140 thẩm quyền đề xuất cho HĐND Thành phố, tập trung nhóm các nội dung về quyết định chính sách đặc thù, ngân sách, quy hoạch, cơ chế bảo vệ cán bộ, tổ chức bộ máy,...;
Đề xuất hơn 130 thẩm quyền cho UBND Thành phố tập trung các thẩm quyền về tổ chức thực thi, phê duyệt các dự án chiến lược, cấp phép quy hoạch đặc biệt, quản trị đô thị thông minh,...; Đề xuất hơn 20 thẩm quyền cho Chủ tịch UBND Thành phố, liên quan đến việc quyết định nhân sự, tổ chức bộ máy, tài chính; quyết định các vấn đề cấp bách,...
Phân quyền triệt để, tối đa cho TP.HCM
Về phạm vi điều chỉnh, bà Hạnh cho biết thời gian qua, có nhiều quan điểm, ý kiến về phạm vi điều chỉnh của Luật đô thị đặc biệt, đây là Luật áp dụng chung cho các đô thị đặc biệt trong hiện tại và tương lai. Hay là Luật đô thị đặc biệt chỉ dành riêng cho TP.HCM.
Tổ biên tập nhận thấy, đến thời điểm hiện nay, đã đủ cơ sở xác định phạm vi điều chỉnh của dự Luật, là Luật đô thị đặc biệt cho TP.HCM. Bởi theo Kết luận số 46 của Văn phòng Trung ương Đảng, người có thẩm quyền đã xác định, xây dựng Luật đô thị đặc biệt cho TP.HCM.
Bên cạnh đó, với thời gian khẩn trương, thần tốc, quá trình xây dựng chính sách đều dựa trên thực tiễn của TP.HCM trên cơ sở tổng kết quá trình thực hiện Nghị quyết 31 của Bộ Chính trị và các Nghị quyết đặc thù được áp dụng tại Thành phố. Do đó, quan điểm đề xuất của Tổ biên tập là Luật đô thị Đặc biệt cho TP.HCM đã được Ban Thường vụ Thành ủy chấp thuận.
Về phân quyền và thẩm quyền quản trị đô thị đặc biệt, dự thảo xác định nguyên tắc phân quyền tối đa, triệt để cho HĐND, UBND và Chủ tịch UBND TP.HCM trong hầu hết các lĩnh vực, trừ 4 lĩnh vực không được phân quyền: quốc phòng, an ninh, đối ngoại và tôn giáo; đồng thời tăng cường trách nhiệm người đứng đầu gắn với cơ chế kiểm soát quyền lực.
Cụ thể, Thành phố được chủ động quyết định về tổ chức, bộ máy, biên chế, tiền lương, thu nhập; chính sách phát triển, thu hút, sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao.
Thành phố cũng được xây dựng và ban hành thể chế, chính sách, bảo đảm phù hợp Hiến pháp, điều ước quốc tế, kiểm soát quyền lực và tính thống nhất của nền hành chính quốc gia.
Xác lập nguyên tắc ưu tiên áp dụng Luật Đô thị đặc biệt khi có quy định khác với luật, nghị quyết khác của Quốc hội về cùng một vấn đề; Đồng thời giao HĐND Thành phố lựa chọn áp dụng các cơ chế, chính sách ưu đãi hoặc thuận lợi hơn do Trung ương ban hành sau thời điểm Luật có hiệu lực.
Về quy hoạch, đầu tư và phát triển đô thị, trao quyền chủ động cho Thành phố trong: Lập, phê duyệt và điều chỉnh Quy hoạch tổng thể Thành phố; Quy hoạch TOD, quy hoạch không gian ngầm, không gian tầm thấp, không gian tầm cao; Phê duyệt quy hoạch chi tiết có khác biệt với quy hoạch phân khu; Đồng thời ban hành tiêu chuẩn, quy chuẩn riêng về quy hoạch - kiến trúc, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội.
Về đầu tư, tài chính và khai thác nguồn lực, Thành phố quyết định cơ chế phát triển khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp, trung tâm tài chính quốc tế; Chủ động lựa chọn nhà đầu tư đối với các dự án chiến lược; áp dụng chính sách ưu đãi về thuế, đất đai, tín dụng đối với ngành dịch vụ ưu tiên đặc biệt.
Về quản trị, xây dựng, phát triển và bảo vệ đô thị đặc biệt, dự thảo định hướng xây dựng mô hình quản trị đô thị hiện đại dựa trên: Chuyển đổi số; Dữ liệu lớn; Trí tuệ nhân tạo; Nền hành chính số; Thành phố điều chỉnh trình tự, thủ tục hành chính theo hướng: Cắt giảm thủ tục; Chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm; Đơn giản hóa điều kiện đầu tư, kinh doanh; Tăng cường ứng dụng công nghệ trong cung cấp dịch vụ công.
Thành phố chủ động xây dựng cơ chế phát triển: Đô thị ven sông; Đô thị trên đảo; Đô thị lấn biển; Đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD); Đô thị khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo. Đồng thời, phát triển mạnh hệ thống giao thông công cộng khối lượng lớn; Giao thông xanh, giao thông sử dụng năng lượng sạch; Hệ sinh thái dịch vụ hiện đại, trung tâm dữ liệu và hạ tầng số.
