Trao đổi với ĐTCK, ông Lê Quốc Ân, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam cho rằng, khủng hoảng kinh tế trên thế giới rất nghiêm trọng và làm rối loạn tín dụng, khiến các nhà nhập khẩu thay đổi chính sách, có những động thái mới gây khó khăn cho DN dệt may, trong khi tâm lý chung của người tiêu dùng là tiết kiệm. Với những lý do đó, thị trường xuất khẩu hiện khá khó khăn, nếu như tháng 8, 9/2008, kim ngạch xuất khẩu đạt trên dưới 900 triệu USD thì tháng 10/2008 đạt chưa tới 700 triệu USD.
"Mục tiêu 9,5 tỷ USD trong năm nay khó đạt được. Kế hoạch năm 2009 chúng tôi đang suy nghĩ, chưa quyết định. Với dệt may, xuất khẩu là chủ lực nên thị trường xấu là chỉ tiêu bị ảnh hưởng ngay", ông Ân nói.
Không thể phủ nhận nỗ lực của các doanh nghiệp dệt may khi Việt Nam được xếp trong top 10 nước xuất khẩu dệt may lớn nhất thế giới, đứng thứ ba về kim ngạch xuất khẩu vào thị trường Mỹ và trong 10 tháng qua, khi giá trị nhập khẩu hàng dệt may của Mỹ giảm 5%, đơn hàng từ Việt Nam vẫn tăng trưởng 20%. Tuy nhiên, điều đáng nói ở chỗ dệt may chủ yếu vẫn là nhập khẩu nguyên liệu, bán sản phẩm, ăn đơn giá gia công, dù kim ngạch xuất khẩu cao, nhưng thực chất doanh nghiệp Việt Nam không được hưởng.
Thị trường nước ngoài chịu tác động mạnh như vậy, thị trường nội địa ra sao? Ông Nguyễn Tiến Trường, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) cho biết, quy mô thị trường nội địa hiện đạt khoảng 4,5 tỷ USD/năm, dự báo đến 2010 sẽ tăng lên 5,5 - 6 tỷ USD. Tuy nhiên, 15 năm qua, ngành dệt may trong nước tạo dấu ấn nhiều hơn ở địa hạt xuất khẩu, chứ ở thị trường nội địa, dấu ấn chưa rõ nét. Thị phần hàng dệt may do các nhà máy sản xuất hiện chiếm khoảng 30%, 40% thị phần nằm trong tay các nhà may tư nhân nhỏ lẻ và 30% còn lại là hàng ngoại nhập, trong đó có tới 20% xuất xứ từ Trung Quốc .
"Chiến lược của ngành dệt may trong giai đoạn tới là cân bằng hơn giữa thị trường nội địa và xuất khẩu, đem lại sản phẩm tốt nhất cho người tiêu dùng. Hàng Việt Nam đáp ứng được yêu cầu của những thị trường khó tính như Mỹ, châu Âu, không có lý do gì lại không đáp ứng được yêu cầu của người tiêu dùng Việt Nam. Chúng tôi phấn đấu chiếm thị phần cao nhất tại thị trường dệt may trong nước", ông Trường tin tưởng.
Để chiếm lĩnh lòng tin của khách hàng, Vinatex tập trung đến hai yếu tố: giá cả và hệ thống phân phối. Việt Nam đang có xuất phát điểm thấp, dân số trên 80 triệu người thì có tới 70 triệu người có thu nhập 400 - 500 USD/năm, vì thế tiêu dùng nhắm chủ yếu đến hàng hóa có giá cả hợp lý, kiểu dáng, chất lượng không quá khắt khe. Ông Trường cho rằng, dệt may muốn tập trung vào những mặt hàng được thiết kế và có thương hiệu phải chờ tới khi GDP bình quân đầu người vượt 2.000 USD/năm, còn hiện tại, các doanh nghiệp chủ trương sản xuất tiết kiệm, tiết giảm chi phí để tạo ra hàng hóa có giá thành hợp lý. Với hệ thống phân phối, hiện Vinatex mới có 54 siêu thị, dự kiến trong tương lai sẽ mở thêm để đưa hàng hóa đến với người tiêu dùng thuận tiện hơn.
Phân tích của Vinatex được đánh giá là hợp lý, song dường như chưa đầy đủ. Theo một số công ty nghiên cứu thị trường, trên thực tế, phần đông người tiêu dùng Việt Nam mong muốn được sử dụng hàng Việt Nam, nhưng nhiều khi họ không thể lựa chọn được. Đơn giản vì so với hàng may mặc gia công hoặc nhập từ Trung Quốc, giá cả hàng nhà máy Việt Nam hoặc cao hơn hoặc kiểu dáng, chất liệu vải nghèo nàn.
Nhìn vào phân khúc hàng trung và cao cấp hiện nay, nhiều thương hiệu Việt được khách hàng ưa chuộng và giá cả không phải là điều họ so đo. Đơn cử như Việt Tiến có những dòng sản phẩm tiêu thụ số lượng lớn, giá trên 1 triệu đồng/chiếc sơ mi hay An Phước nhanh nhạy gắn thương hiệu với Pierrer Cardin tạo cảm giác sang trọng cho người sử dụng nên nhanh chóng chiếm thị phần đáng kể ở lĩnh vực thời trang nam giới, dù chất liệu, màu sắc chưa hẳn phong phú.
Theo Hiệp hội Dệt may Việt Nam, doanh số tại thị trường nội địa trong năm 2008 của Việt Tiến ước đạt trên 450 tỷ đồng, điều đó cho thấy, nếu được đầu tư tốt thì thị trường nội địa sẽ không phụ công doanh nghiệp.
