Tăng giá liên hoàn
Hiệp hội Các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam (VARSI) vừa có văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà phản ánh tình trạng giá nhiên liệu tăng sốc và nguồn cung vật liệu khan hiếm đang gây áp lực lớn lên các dự án hạ tầng trọng điểm.
Theo VARSI, căng thẳng tại Trung Đông từ cuối tháng 2/2026 đã đẩy giá dầu DO tăng khoảng 72%, đồng thời nguồn cung nguyên vật liệu tại nhiều địa phương cũng rơi vào tình trạng thiếu hụt, nhiều cửa hàng hạn chế hoặc từ chối bán với khối lượng lớn cho các nhà thầu.
Tác động từ giá nhiên liệu lan rộng sang toàn bộ chuỗi vật liệu xây dựng, các mặt hàng chủ lực như đá dăm, đá bê tông xi măng, cát, nhựa đường, thép, xi măng… đồng loạt tăng giá, gây áp lực lớn lên chi phí và tiến độ thi công.
Trao đổi với Báo Đầu tư Chứng khoán, đại diện một doanh nghiệp Top 5 nhà sản xuất và tiêu thụ thép lớn nhất Việt Nam cho hay, dù doanh nghiệp sản xuất chính bằng điện, nhưng việc giá dầu tăng cũng gây nên những khó khăn khi các đối tác chịu áp lực lớn (nhất là mảng vận tải). Do đó, doanh nghiệp đang lên kế hoạch tiếp tục điều chỉnh tăng giá bán thép để tránh thua lỗ.
“Chúng tôi đang đầu tư một dự án nhà ở. Việc tăng giá thép nói riêng, vật liệu xây dựng nói chung, đang tác động tiêu cực tới doanh nghiệp. Các tính toán về chi phí đầu vào hiện có sự chênh lệch lớn so với trước. Dự án của chúng tôi có cả nhà ở xã hội với nhiều sự kiểm soát về chi phí, lãi suất, lợi nhuận... nên có nguy cơ lỗ”, vị đại diện trên nói.
Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC) cũng cho biết, chỉ riêng trong quý I/2026, giá vật liệu xây dựng cơ bản đã tăng trên 10%, tạo áp lực lớn đối với các nhà thầu đang triển khai các công trình hạ tầng trọng điểm với giá hợp đồng đã được xác lập từ trước. Cá biệt, đá bê tông xi măng 1×2 có mức chênh lệch lên tới 269.170 đồng/m3 so với giá công bố.
Ông Nguyễn Quốc Hiệp - Chủ tịch VACC cho hay, biến động của giá nhiên liệu cùng với việc nhiều loại vật liệu tăng mạnh đang tác động trực tiếp đến hiệu quả sản xuất - kinh doanh của doanh nghiệp xây dựng.
Trong cơ cấu chi phí máy thi công, nhiên liệu thường chiếm tỷ trọng từ 30-50% nên khi giá xăng dầu tăng cao, tổng chi phí thi công bị đẩy lên đáng kể, khiến nhiều nhà thầu đối mặt với nguy cơ thua lỗ nếu tiếp tục thực hiện hợp đồng theo đơn giá đã ký trước đó.
Tương tự, ông Nguyễn Dũng Minh - Phó tổng giám đốc thường trực MIK Group cho biết, với việc phát triển 4-5 triệu m2 sàn mỗi năm, mức gia tăng chi phí của doanh nghiệp là rất lớn khi thị trường nguyên vật liệu biến động.
“Tăng giá nhiên - nguyên vật liệu là lo ngại chung, chưa kể thiếu hụt lao động. Các đối tác xây dựng của chúng tôi cũng nhận ra điều này, nên giải pháp là thời gian triển khai dự án cần được rút ngắn”, ông Minh nói và chia sẻ thêm rằng, ứng dụng công nghệ, đẩy mạnh quản trị sẽ là chìa khóa để các chủ đầu tư, nhà thầu xây dựng vượt qua những khó khăn trong giai đoạn hiện tại, đảm bảo tiến độ dự án và hạn chế đội chi phí.
Cần thích ứng linh hoạt
Theo ông Adam Fowler - Phó chủ tịch ULI Việt Nam (Viện Đất đai đô thị - tổ chức nghiên cứu và giáo dục phi lợi nhuận toàn cầu về bất động sản), các nhà phát triển bất động sản, doanh nghiệp xây dựng khó tránh được việc chi phí thi công gia tăng, bởi 2 yếu tố chính là giá lao động và giá vật liệu xây dựng đều bị đội lên. Giải pháp là đầu tư công nghệ, giảm số lượng lao động, hay nói cách khác là gia tăng tự động hóa các quy trình để giảm thủ công, chân tay.
“Cách thức tốt nhất là đẩy nhanh tốc độ hoàn thành công trình. Các tiêu chuẩn về ESG (môi trường - xã hội - quản trị) là rất quan trọng, không chỉ giúp giảm thiểu phát thải cacbon trong dự án bất động sản, mà còn gia tăng hiệu quả quản trị, tiết giảm chi phí và phát triển bền vững”, ông Adam Fowler nhấn mạnh.
 |
Các nguyên liệu chủ lực như đá dăm, đá bê tông xi măng, cát, nhựa đường, thép, xi măng… đồng loạt tăng giá. Ảnh: Dũng Minh. |
Cùng góc nhìn, ông Michael Piro - Thành viên Ban Điều hành chi nhánh khu vực châu Á - Thái Bình Dương ULI cho hay, giá xây dựng tăng là câu chuyện toàn cầu, chứ không chỉ ở Việt Nam, do đó tác động cũng mang tính toàn cầu. Thực tế này đòi hỏi mỗi doanh nghiệp phải đổi mới, sáng tạo, làm công việc tương tự với ít nhân lực hơn, trong thời gian ngắn hơn, thông minh hơn.
“Chi phí là vấn đề chính, thời gian càng kéo dài thì chi phí càng lớn, nên dùng công nghệ để cắt giảm thời gian làm dự án là rất quan trọng. Công nghệ có thể hỗ trợ giảm tối đa thời gian thực hiện ở các khâu lập kế hoạch, lên sơ đồ thiết kế…, bởi trên thực tế, có nhiều trường hợp mất đến vài năm cho các khâu này. Biên lợi nhuận cho ngành ngày càng giảm, nên công nghệ là yếu tố sống còn và nên được áp dụng càng sớm càng tốt”, ông Michael Piro nói.
Trước áp lực ngày càng lớn từ biến động giá nhiên - nguyên vật liệu, trong khi các giải pháp ứng phó cần thời gian để có thể phát huy tác dụng, các doanh nghiệp bất động sản đang mong nhận được sự hỗ trợ.
VACC đã kiến nghị cơ quan chức năng xem xét cho phép tính bù trừ phần chênh lệch chi phí nhiên liệu trong dự toán, giá gói thầu và hợp đồng xây dựng. Bởi đây là giải pháp mang tính cấp thiết nhằm cân đối lợi ích giữa các bên.
Cùng với đó là cơ chế điều tiết phù hợp nhằm ổn định chi phí vận chuyển, yếu tố chịu ảnh hưởng trực tiếp từ biến động giá nhiên - nguyên vật liệu. Việc kiểm soát chi phí logistics được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong quản lý chi phí, đặc biệt đối với các công trình sử dụng khối lượng lớn vật liệu rời như cát, đá và đất đắp.
Ngoài ra, VACC cũng kiến nghị tăng cường công tác quản lý giá vật liệu xây dựng tại địa phương, nhất là đối với các vật liệu thông dụng, đồng thời đề nghị cơ quan chức năng kiểm tra và xử lý nghiêm các trường hợp lợi dụng biến động thị trường để đẩy giá bất hợp lý, gây khó khăn cho hoạt động thi công.
Trao đổi với Báo Đầu tư Chứng khoán, một chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh nhiều biến động như hiện tại, các doanh nghiệp nên chủ động dự phòng ngân sách ít nhất 15-20% tổng giá trị công trình để ứng phó với biến động giá.
Phương án giá cho dự án cũng cần tính theo hướng này. Ngoài ra, có thể lựa chọn các dòng vật liệu thay thế có giá thành hợp lý hơn, nhưng vẫn đảm bảo công năng. Đồng thời, việc ký kết hợp đồng chặt chẽ với các điều khoản điều chỉnh giá linh hoạt cũng là giải pháp cần thiết để bảo vệ lợi ích của cả chủ đầu tư và nhà thầu.
