Tầm quan trọng của cơ sở dữ liệu toàn ngành
Thị trường bảo hiểm Việt Nam đang trong giai đoạn phục hồi, song cũng đối mặt với một bài toán khó: Tăng trưởng phải đi cùng kỷ luật dữ liệu và quản trị rủi ro. Dân số già hóa, tốc độ đô thị hóa nhanh và biến đổi khí hậu không chỉ làm thay đổi cấu trúc nhu cầu, mà còn buộc doanh nghiệp phải tái thiết mô hình định phí, quản lý vốn và thiết kế sản phẩm. Vì thế, năm 2026 là quãng thời gian thử thách năng lực vận hành thực chất của toàn ngành.
Tại hội thảo về bảo hiểm phi nhân thọ do Hiệp hội Bảo hiểm phi nhân thọ Nhật Bản (GIAJ), Viện Bảo hiểm phi nhân thọ Nhật Bản (GIIJ) và Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam (IAV) phối hợp tổ chức mới đây, các chuyên gia bảo hiểm trong nước và quốc tế cùng bàn thảo các vấn đề quan trọng của ngành như rủi ro riêng biệt và đánh giá khả năng thanh toán phục vụ cho quản lý rủi ro doanh nghiệp; tầm quan trọng của cơ sở dữ liệu toàn ngành; nỗ lực thu hẹp khoảng cách bảo vệ trước rủi ro thiên tai…
Ông Hisakazu O’chi - Giám đốc điều hành GIAJ nhận định, thị trường bảo hiểm Việt Nam có nhiều điểm tương đồng với Nhật Bản, nhất là về mức độ rủi ro thiên tai cũng như tác động của biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, điểm khác biệt lớn nằm ở cơ cấu dân số và mức độ phát triển thị trường. Nếu như Nhật Bản đang đối mặt với tình trạng dân số suy giảm và thị trường bảo hiểm đã bước vào giai đoạn “già”, thì Việt Nam vẫn là một thị trường “trẻ”. Đặc biệt, tỷ lệ tham gia bảo hiểm phi nhân thọ tại Việt Nam còn thấp, cho thấy dư địa phát triển còn rất lớn.
Kinh nghiệm được các chuyên gia bảo hiểm Nhật Bản đưa ra cho thấy, một cơ sở dữ liệu thống nhất toàn ngành sẽ giúp doanh nghiệp bảo hiểm định phí chính xác hơn, hạn chế gian lận và nâng cao minh bạch thị trường. Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, dữ liệu trở thành nền tảng cạnh tranh trong dài hạn đối với các nhà bảo hiểm.
Ngoài ra, vấn đề khoảng cách lớn giữa thiệt hại kinh tế thực tế và phần được bảo hiểm chi trả, đặc biệt tại các quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề bởi biến đổi khí hậu như Việt Nam, cũng được đưa ra thảo luận. Đây là vấn đề không chỉ của riêng nhà bảo hiểm, mà còn liên quan đến chính sách công và cơ chế chia sẻ rủi ro quốc gia.
Các chuyên gia bảo hiểm cũng nhìn nhận, Việt Nam là thị trường đang phát triển, dân số tiếp tục tăng, tầng lớp trung lưu mở rộng nhanh chóng và nhu cầu bảo vệ tài chính còn nhiều dư địa khai phá.
Nếu như thị trường Nhật Bản đang tìm lời giải cho bài toán tăng trưởng, thì Việt Nam lại đứng trước bài toán khai phá tiềm năng, nhưng phải đi cùng quản trị rủi ro bền vững. Tỷ lệ tham gia bảo hiểm phi nhân thọ tại Việt Nam hiện vẫn ở mức thấp so với nhiều quốc gia trong khu vực nên dư địa phát triển còn nhiều, đặc biệt trong các mảng bảo hiểm tài sản và thiên tai; bảo hiểm trách nhiệm; bảo hiểm nông nghiệp; bảo hiểm liên quan đến năng lượng tái tạo và hạ tầng mới.
Tuy nhiên, kinh nghiệm từ Nhật Bản cũng là lời nhắc rằng, tăng trưởng nhanh nếu không đi cùng hệ thống dữ liệu chuẩn hóa, mô hình định phí phù hợp và quản trị rủi ro nghiêm ngặt thì có thể tạo ra áp lực lớn về khả năng thanh toán trong tương lai.
Từ những vấn đề trên, các chuyên gia cho rằng, có thể rút ra một số định hướng cho thị trường bảo hiểm Việt Nam: Nâng cao chuẩn mực quản trị vốn và rủi ro theo thông lệ quốc tế; xây dựng cơ sở dữ liệu chung toàn ngành, đặc biệt trong mảng bảo hiểm xe cơ giới và thiên tai; thu hẹp khoảng trống bảo hiểm (protection gap) thông qua hợp tác công - tư, thay vì để doanh nghiệp tự xoay xở với rủi ro mang tính hệ thống; chuẩn bị sớm cho các rủi ro mới như xe điện, năng lượng tái tạo, công nghệ cao…
Rủi ro sức khỏe, tài sản và khí hậu định hình lại thiết kế sản phẩm
Đà phục hồi trong năm 2025 đã tạo nền tảng tích cực, nhưng thành công dài hạn sẽ phụ thuộc vào khả năng ứng dụng công nghệ hiệu quả, thích ứng với thay đổi môi trường pháp lý, củng cố hệ sinh thái đối tác và đặt khách hàng làm trung tâm trong thiết kế sản phẩm của các doanh nghiệp bảo hiểm.
Liên quan quan đến các rủi ro mà ngành bảo hiểm phải đối mặt, trong một chia sẻ mới đây, bà Tracy Dao - Tổng giám đốc Igloo Việt Nam nhìn nhận rằng, trong bối cảnh Việt Nam ngày càng chịu tác động rõ rệt từ bão, lũ và các hiện tượng thời tiết cực đoan, rủi ro khí hậu đã không còn là khái niệm dài hạn, mà trở thành rủi ro vận hành thường trực, ảnh hưởng trực tiếp đến hạ tầng đô thị, chuỗi cung ứng và hoạt động kinh doanh của người dân, doanh nghiệp. Điều này buộc họ phải chủ động tìm kiếm các giải pháp bảo vệ thiết thực hơn trước nguy cơ gián đoạn và tổn thất.
Trước thực tế đó, ngành bảo hiểm đang chuyển dịch từ các sản phẩm tiêu chuẩn hóa sang những giải pháp linh hoạt (parametric), được thiết kế dựa trên bối cảnh sử dụng và hồ sơ rủi ro cụ thể.
Theo bà Tracy Dao, hoạt động phân phối sản phẩm tiếp tục là yếu tố mang tính quyết định đối với tăng trưởng của ngành bảo hiểm. Bên cạnh kênh phân phối qua ngân hàng (bancassurance), các mô hình hợp tác với ngân hàng, Fintech, thương mại điện tử, cung ứng vận chuyển và các nền tảng số đang mở ra những kênh tiếp cận khách hàng hiệu quả hơn.
Ngoài ra, môi trường pháp lý tại Việt Nam được dự báo tiếp tục hoàn thiện trong năm 2026, với trọng tâm là quản lý khả năng thanh toán, bảo vệ người tiêu dùng, minh bạch thông tin và định phí dựa trên rủi ro. Dù đặt ra những yêu cầu tuân thủ cao hơn, các quy định này đồng thời tạo động lực nâng cao chất lượng sản phẩm và chuẩn mực vận hành của toàn thị trường.
Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp bảo hiểm ứng dụng công nghệ, cùng sự hỗ trợ của các đối tác Insurtech sẽ có lợi thế rõ rệt trong việc thích ứng. Công cụ tuân thủ số, báo cáo dựa trên dữ liệu và đánh giá rủi ro tự động không chỉ giúp đáp ứng yêu cầu pháp lý hiệu quả hơn, mà còn duy trì sự linh hoạt cần thiết cho đổi mới.
Đại diện Igloo nhìn nhận rằng, quy định không phải là rào cản, mà là chất xúc tác thúc đẩy ngành bảo hiểm tiến tới minh bạch hơn, quản trị vững chắc hơn và xây dựng niềm tin dài hạn với người tiêu dùng.
Khi thị trường bảo hiểm Việt Nam bước vào giai đoạn trưởng thành hơn, nhu cầu đang dịch chuyển rõ rệt sang các giải pháp cá nhân hóa và bảo hiểm ngách. Khách hàng ngày càng kỳ vọng các sản phẩm được thiết kế sát với nhu cầu thực tế - từ bảo hiểm vi mô, bảo vệ doanh nghiệp nhỏ… đến bảo hiểm tham số và các sản phẩm dựa trên chỉ số thời tiết.
Trong giai đoạn tới, tăng trưởng bền vững sẽ không đến từ việc mở rộng các sản phẩm đại trà, mà từ khả năng thiết kế bảo hiểm phản ánh đúng rủi ro và hành vi trong đời sống thực, trên nền tảng công nghệ và dữ liệu.
Các chuyên gia trong ngành đều nhìn nhận, năm 2026 đánh dấu bước ngoặt quan trọng của thị trường bảo hiểm Việt Nam nói chung, lĩnh vực bảo hiểm phi nhân thọ nói riêng. Đà phục hồi trong năm 2025 đã tạo nền tảng tích cực, nhưng thành công dài hạn sẽ phụ thuộc vào khả năng ứng dụng công nghệ hiệu quả, thích ứng với thay đổi môi trường pháp lý, củng cố hệ sinh thái đối tác và đặt khách hàng làm trung tâm trong thiết kế sản phẩm của các doanh nghiệp bảo hiểm.
