Cần có các chính sách kích thích kênh dẫn vốn dài hạn là TTCK
Ngân sách nợ DN, địa phương vẫn chi vượt dự toán
Đánh giá các giải pháp hỗ trợ thị trường, giải quyết khó khăn cho DN, nhiều ý kiến của các đại biểu Quốc hội cho rằng giải pháp này mới tập trung vào việc miễn, giảm, gia hạn thuế cho DN. Dù đã được thực hiện liên tục trong nhiều năm gần đây, nhưng kết quả chưa được như mong muốn.
“Trong tình trạng 70% DN làm ăn thua lỗ thì có miễn, giảm thuế đến đâu, DN vẫn chết vì có lãi đâu mà nộp thuế”, đại biểu Đỗ Văn Đương nhận xét.
Trong khi các giải pháp của Chính phủ chưa đem lại nhiều tác động tích cực thì ngân sách lại đang nợ DN số tiền lên tới gần 100.000 tỷ đồng qua các dự án đầu tư công. Đây là các dự án đã được duyệt nhưng chưa bố trí được nguồn vốn, chủ đầu tư đề nghị cho ứng vốn thi công, DN thi công xong thì chủ đầu tư không có tiền trả vì ngân sách vẫn chưa bố trí vốn. Nếu Chính phủ tập trung giải quyết nợ đọng xây dựng cơ bản cho DN thì có tác dụng nhiều mặt, tháo gỡ khó khăn cho DN về nguồn vốn, ngân hàng thu hồi được nợ, giải quyết được công ăn việc làm cho người lao động…
Nhưng giải quyết nợ đọng đến đâu còn phụ thuộc vào tình trạng “đầy vơi” của ngân sách. Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Tài chính - Ngân sách cho thấy, ngoài nợ đọng xây dựng cơ bản, ngân sách còn đang nợ Quỹ hoàn thuế GTGT; nợ chưa bố trí được nguồn cấp bù chênh lệch lãi suất và phí quản lý đối với Ngân hàng Phát triển Việt Nam và Ngân hàng Chính sách xã hội, 24 địa phương hụt thu ngân sách.
Theo đại biểu Võ Thị Dung, Báo cáo kiểm toán niên độ ngân sách 2011 thể hiện ngân sách đã vay hơn 20% của Quỹ Bảo hiểm xã hội, đáng nói hơn là tỷ lệ này đang gia tăng, năm 2011 tăng thêm 34,5% so với năm trước đó. Khoản ngân sách phải trả nợ thay cho các khoản vay của DN mà Chính phủ đứng ra bảo lãnh đang gia tăng và năm nào cũng chi nhiều hơn dự toán.
Trong bối cảnh ngân sách thiếu hụt, việc chi ngân sách cho thấy còn nhiều vấn đề đáng bàn. Theo đại biểu Nguyễn Ngọc Hòa, báo cáo kiểm toán cho thấy, trong số 28 tỉnh được kiểm toán có 23 tỉnh vượt dự toán chi thường xuyên, nhiều tỉnh vượt đến hơn 30%.
“Năm 2011, Chính phủ ban hành Nghị quyết 11, trong đó có nội dung hạn chế mua sắm, sửa chữa, nhưng trong tình cảnh bức bách như vậy, nhiều địa phương vẫn chi vượt chỉ tiêu, mua sắm không đúng với tinh thần Nghị quyết 11”, đại biểu Võ Thị Dung cho biết.
Nhấn mạnh việc siết chặt kỷ cương ngân sách, đại biểu Nguyễn Ngọc Hòa cho rằng, với các địa phương chi vượt dự toán, nếu cứ “xài” trước rồi sau đó cho qua, cứ quyết toán bình thường thì vượt chi vẫn tiếp diễn, vì vậy cần giải pháp mạnh tay, cấn trừ khoản vượt chi vào ngân sách năm sau. Đại biểu Võ Thị Dung yêu cầu Chính phủ làm rõ, đối với các địa phương mua sắm không đúng tinh thần Nghị quyết 11 có biện pháp gì, có kỷ luật, xử lý ai chưa? Còn theo đại biểu Trần Du Lịch, trong tình trạng ngân sách chỉ khuyến khích người xin, không khuyến khích người làm thì rất khó siết được kỷ cương, muốn giải quyết căn bản, phải sửa Luật Ngân sách nhà nước.
Vốn trung và dài hạn: chờ TTCK
Đại biểu Nguyễn Ngọc Hòa cho rằng, trong bối cảnh chúng ta đang chuyển đổi mô hình tăng trưởng, nhu cầu vốn là rất lớn. “Chúng ta cần vốn đầu tư vào công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh. Vậy tại sao nền kinh tế lại không hấp thụ được vốn? Có phải là do sự lệch pha về nguồn vốn?”, đại biểu Hòa đặt câu hỏi.
Hiện nay, có tới 90% nguồn vốn được “bơm” ra từ hệ thống ngân hàng, nhưng trong thời điểm hiện nay, ngân hàng chủ yếu là huy động kỳ gửi ngắn hạn, trong khi nhu cầu vốn phải là dài hạn, có thể lên tới 5 - 10 năm để đầu tư thiết bị công nghệ, đầu tư chiều sâu. Nếu dựa vào nguồn vốn ngắn hạn để cho vay dài hạn thì ngân hàng không dám cho vay, vì còn phải đảm bảo an toàn tín dụng. Vay ngắn hạn thì DN lại không dám vay.
Do đó, nhiều đại biểu cho rằng, phải kích thích kênh dẫn vốn dài hạn là TTCK, vì nó đảm bảo DN có nguồn vốn dài hạn và ổn định, còn NĐT dễ thanh khoản. Do đó, đối với thị trường tài chính, chúng ta không chỉ cần tái cơ cấu ngân hàng để giải quyết nợ xấu, tồn kho…, mà còn chú ý thích đáng đến thị trường vốn, phát huy kênh huy động vốn dài hạn là TTCK. Đại biểu Hòa đề nghị, cần hoàn thiện nhanh chóng các thể chế để phát huy tác dụng của TTCK, giảm thiểu chi phí cho DN niêm yết, đẩy nhanh tiến độ cổ phần hóa, nhất là các DNNN làm ăn hiệu quả và khi DN có thể thu hút vốn trên TTCK thì giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng.
Trong khi đó, đại biểu Trần Du Lịch nhận xét, trong xu hướng lãi suất ngày càng giảm thì dòng vốn sẽ chảy vào TTCK, đây là cơ hội cho DN thu hút vốn đầu tư phát triển từ kênh này.
