Hôm thứ Ba (10/11), dữ liệu chính thức cho thấy chỉ số giá tiêu dùng (CPI) đã tăng 0,4% trong tháng 10 so với tháng trước, giảm từ mức 0,6% của tháng trước. Loại trừ thực phẩm và năng lượng, CPI tăng 0,3% trong tháng 10 và tương đương với tháng trước.
CPI cơ bản đã tăng với tốc độ thường niên 3,7% trong ba tháng tính đến tháng 10. Đây là mức tăng tốc đáng kể so với tốc độ 1,6% ghi nhận trong ba tháng tính đến tháng 7.
Dữ liệu lạm phát mới được công bố đã làm gia tăng mối lo ngại rằng chi tiêu tiêu dùng và kinh doanh mạnh mẽ, kết hợp với giá xăng cao hơn và sự gián đoạn nguồn cung xuất phát từ thuế quan và bất ổn toàn cầu đang tạo ra lạm phát ngày càng dai dẳng, có thể vượt ra ngoài mức tăng tạm thời của giá xăng. Nền kinh tế đã mở rộng với tốc độ 3,4% hàng năm trong quý III, chủ yếu nhờ vào chi tiêu của người tiêu dùng.
Những số liệu này khiến khả năng Fed tăng lãi suất tại cuộc họp ngày 9/12 ngày càng tăng cao. Tuy nhiên, những câu hỏi lớn hơn là Fed nên hành động nhanh đến mức nào, và liệu Fed vẫn đang thực hiện lộ trình điều chỉnh khiêm tốn với hai hoặc ba lần tăng lãi suất như nhiều quan chức dự kiến, hay thực chất đã bắt đầu một chiến dịch thắt chặt kéo dài hơn nhằm làm chậm nền kinh tế và kiềm chế lạm phát.
“Điều này đáng lo ngại. Có cảm giác lạm phát đang lan rộng, dai dẳng và hiện diện ở nhiều lĩnh vực… Fed nên thực sự quan ngại về vấn đề này”, Riccardo Trezzi, nhà sáng lập công ty tư vấn Underlying Inflation và cựu chuyên gia kinh tế của Fed nhận định.
Mới đây, một số quan chức Fed đã đưa ra nhận định rằng Fed hiện có thể cần phải tăng tốc. Trong đó, Thống đốc Fed Christopher Waller cho biết đang nghiêng về phương án tăng lãi suất trong tháng 12, đồng thời khẳng định sẽ ủng hộ hành động mạnh mẽ hơn nếu các số liệu thực tế cao hơn dự báo.
Chủ tịch Fed Dallas Lorie Logan gợi ý rằng tốc độ tăng lãi suất nhanh hơn có thể được đảm bảo do áp lực lạm phát hiện tại đang tác động lên nền kinh tế.
Trong khi đó, Chủ tịch Fed Philadelphia, Anna Paulson đã thể hiện quan điểm thận trọng và kiên nhẫn hơn. Bà cho biết vẫn ưu tiên lộ trình tăng lãi suất dần dần, và việc đẩy nhanh tốc độ tăng lãi suất chỉ nên diễn ra nếu lạm phát cao bắt đầu tác động đến tiền lương hoặc kỳ vọng của công chúng về lạm phát trong tương lai.
Matthew Luzzetti, chuyên gia kinh tế trưởng Mỹ tại Deutsche Bank dự báo Fed sẽ tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản trong mỗi kỳ họp ở ba kỳ họp tới, nâng tổng mức tăng lên 1 điểm phần trăm (bao gồm cả đợt tăng vào tháng 9). Ông cho rằng các đợt tăng lãi suất với biên độ lớn hơn chỉ có khả năng xảy ra nếu các quan chức kết luận rằng cần phải tăng lãi suất với tổng mức vượt xa con số 1 điểm phần trăm nêu trên.
Chủ tịch Fed Kevin Warsh vẫn chưa đưa ra nhiều thông tin về cách ông sẽ phản ứng trước các dữ liệu lạm phát. Điều này khiến các nhà đầu tư phải tự suy đoán liệu ông có ủng hộ cách tiếp cận thận trọng, ưu tiên sự ổn định và tránh những thay đổi đột ngột của Fed hay không.
Thị trường tài chính vẫn là một ẩn số. Đợt bán tháo cổ phiếu công nghệ vào tuần trước đã khiến các nhà đầu tư đặt câu hỏi liệu Fed có thể tạm hoãn kế hoạch tăng lãi suất vào tháng tới hay không. Michelle Bowman, Phó chủ tịch Fed phụ trách giám sát ngân hàng cho biết, các nhà đầu tư dường như đang đánh giá lại lợi nhuận kỳ vọng từ các khoản đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI). Điều này đã đẩy giá cổ phiếu xuống thấp hơn, đồng thời làm tăng chi phí vay vốn đối với một số doanh nghiệp tham gia vào quá trình phát triển lĩnh vực này.
Điều này khiến các quan chức lo ngại rằng nếu hành động quá chậm, lạm phát sẽ tiếp tục dai dẳng; ngược lại, nếu hành động quá nhanh, họ có thể gây ra một cú sốc khiến nền kinh tế suy giảm mạnh hơn mức mong muốn.
Năm ngoái, các quan chức đã sẵn sàng bỏ qua những đợt tăng giá nhất thời do thuế quan gây ra, và vào đầu năm nay, họ cũng áp dụng cách tiếp cận tương tự đối với giá năng lượng. Tuy nhiên, chuỗi tăng giá liên tục gần đây đã khiến ngày càng nhiều quan chức lo ngại rằng nền kinh tế đang nóng đến mức các doanh nghiệp có thể tiếp tục đẩy giá lên cao.
Theo Thống đốc Fed Christopher Waller, quá trình phát triển cơ sở hạ tầng cho AI giống như một cú sốc cầu điển hình. “Chúng ta biết phải làm gì với những cú sốc kiểu này. Chúng ta không thể chỉ ngồi yên và phớt lờ, mà phải hành động để ứng phó với chúng”, ông cho biết.
