Sáng 21/11, với 488/489 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.
Mở rộng cơ chế thuận lợi cho đầu tư dự án điện
Một trong những nội dung đáng chú ý là mở rộng cơ chế miễn thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư đối với các dự án điện lực thuộc chương trình, dự án thực hiện quy hoạch phát triển điện lực.
Theo giải trình của Chính phủ, cơ chế này nhằm giảm trùng lặp trong thẩm định, rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ các dự án điện.
Trước đó, cơ chế miễn thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư đã được áp dụng đối với một số dự án lưới điện theo Nghị quyết số 253/2025/QH15.
Luật sửa đổi lần này mở rộng phạm vi áp dụng sang các dự án điện lực khác thuộc chương trình, dự án thực hiện quy hoạch.
Chính phủ cho biết, các dự án được áp dụng cơ chế này phải nằm trong danh mục chương trình, dự án phù hợp với quy hoạch phát triển điện lực.
Địa phương có trách nhiệm bố trí quỹ đất, đưa vào kế hoạch sử dụng đất khi đề xuất đưa dự án vào chương trình, dự án thực hiện quy hoạch. Việc rút gọn thủ tục vẫn được đặt trong khuôn khổ kiểm soát về quy hoạch và các điều kiện đầu tư có liên quan.
Luật cũng làm rõ các trường hợp được lựa chọn nhà đầu tư không thông qua đấu giá, đấu thầu. Đáng chú ý, dự án điện lực cấp bách được bổ sung vào nhóm trường hợp này.
Với nhà đầu tư cam kết làm chủ công nghệ, phát triển năng lực thiết kế, chế tạo thiết bị trong nước và hình thành nhà thầu EPC cho dự án điện lực, Chính phủ sẽ quy định tiêu chí cụ thể, cơ chế hậu kiểm và chế tài nếu nhà đầu tư không thực hiện đúng cam kết.
Đối với điện gió ngoài khơi, Luật Điện lực hiện hành đã quy định một số chính sách ưu đãi như sản lượng điện hợp đồng tối thiểu dài hạn, sản lượng điện được huy động, miễn giảm tiền sử dụng khu vực biển, tiền sử dụng đất và tiền thuê đất.
Luật sửa đổi lần này tiếp tục hoàn thiện cơ sở triển khai các chính sách, trong đó bổ sung quy định về sản lượng điện được huy động của dự án điện gió ngoài khơi bán điện lên hệ thống điện quốc gia và giao Chính phủ quy định chi tiết.
Trình tự lựa chọn đơn vị khảo sát dự án điện gió ngoài khơi cũng được làm rõ. Việc lựa chọn đơn vị khảo sát được thực hiện trước khi lựa chọn nhà đầu tư. Văn bản chấp thuận đơn vị khảo sát của cơ quan quản lý nhà nước về điện lực là cơ sở để xem xét giao, cho thuê hoặc xác nhận đăng ký sử dụng khu vực biển, nhưng không thay thế văn bản của cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên, môi trường biển và hải đảo.
Một nội dung khác là bổ sung cơ chế xử lý giá điện đối với các nhà máy hết thời hạn hưởng giá hỗ trợ.
Theo quy định mới tại khoản 2a Điều 51, các nhà máy điện thuộc diện áp dụng cơ chế giá điện hỗ trợ hoặc cơ chế khuyến khích, hỗ trợ đầu tư nhưng hết thời hạn áp dụng mà không thực hiện được quy định tại khoản 2 Điều này; cũng như nhà máy thủy điện nhỏ đã hết thời hạn áp dụng giá hợp đồng mua bán điện, sẽ áp dụng giá dịch vụ phát điện theo quy định của Bộ trưởng Bộ Công Thương.
Quy định này hướng tới xử lý tình trạng một số nhà máy thủy điện nhỏ đã hết thời hạn hợp đồng nhưng chưa đàm phán được giá điện chính thức, phải tiếp tục áp dụng giá tạm. Cơ chế mới cũng được mở rộng để áp dụng với các nhà máy điện tái tạo đang hưởng giá hỗ trợ khi kết thúc thời hạn áp dụng cơ chế hiện hành.
Làm rõ trách nhiệm thực hiện lộ trình xóa bù chéo giá điện
Cùng với các cơ chế thúc đẩy đầu tư nguồn điện, Luật sửa đổi cũng chỉnh lý quy định về lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện, làm rõ hơn trách nhiệm của Bộ trưởng Bộ Công Thương trong tổ chức thực hiện.
Theo nội dung được Chính phủ tiếp thu, chỉnh lý tại khoản 25 Điều 1 dự thảo Luật, căn cứ cấp độ thị trường điện cạnh tranh và lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện, Bộ trưởng Bộ Công Thương có trách nhiệm quy định phương pháp xác định giá bán buôn điện; phương pháp lập, trình tự, thủ tục phê duyệt khung giá bán buôn điện; ban hành khung giá bán buôn điện và giá bán buôn điện.
![]() |
Quốc hội họp bàn thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực sáng 21/11 |
Bộ trưởng cũng quy định việc thực hiện giá bán lẻ điện cho các nhóm khách hàng sử dụng điện và ban hành biểu giá bán lẻ điện tương ứng.
Việc bổ sung quy định này nhằm xác định rõ đầu mối chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện lộ trình xóa bù chéo, gắn việc điều chỉnh cơ cấu giá điện với quá trình phát triển của thị trường điện cạnh tranh. Đây cũng là cơ sở để từng bước hoàn thiện phương pháp xác định giá bán buôn, bán lẻ điện và biểu giá cho các nhóm khách hàng.
Trong quá trình tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng yêu cầu rà soát nguyên tắc tính đúng, tính đủ, công khai, minh bạch các khoản chi phí trong cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA); bảo đảm chi phí được phân bổ công bằng theo mức độ sử dụng hệ thống điện, không tính trùng, không bù chéo và không chuyển chi phí bất hợp lý sang khách hàng không tham gia cơ chế này.
Tiếp thu yêu cầu trên, dự thảo Luật bổ sung nguyên tắc các khoản chi phí mà đối tượng tham gia mua bán điện trực tiếp phải trả gồm chi phí điện năng, chi phí sử dụng dịch vụ hệ thống điện, chi phí thanh toán bù trừ chênh lệch và các chi phí khác phù hợp với hình thức mua bán điện trực tiếp. Các khoản chi phí phải bảo đảm tính đúng, tính đủ, công khai và minh bạch theo quy định của Chính phủ.
Nguyên tắc này nhằm bảo đảm khách hàng tham gia DPPA chịu các khoản chi phí tương ứng với mức độ sử dụng hệ thống điện, tránh việc chuyển chi phí bất hợp lý sang nhóm khách hàng không tham gia. Qua đó, việc hoàn thiện cơ chế mua bán điện trực tiếp cũng được đặt trong yêu cầu chung về minh bạch hóa chi phí và tiến tới xóa bỏ bù chéo giữa các nhóm khách hàng.
Ngoài ra, Luật bổ sung cơ chế bù đắp chi phí hợp lý, chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân, giao Chính phủ quy định chi tiết.
Đây là một trong những nội dung nhằm bảo đảm hài hòa lợi ích trong hoạt động điện lực, trong bối cảnh nhu cầu đầu tư nguồn và lưới điện tiếp tục tăng.
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực có hiệu lực thi hành từ ngày 01/6/2027.
