Chiều 20/11, với 93,79% đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư.
Luật có nhiều nội dung đáng chú ý nhằm tăng tính linh hoạt trong thu hút đầu tư, nhất là các dự án công nghệ cao, công nghệ chiến lược, đồng thời hoàn thiện cơ chế ưu đãi, hỗ trợ và quản lý hoạt động đầu tư.
"Nới lỏng" điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư ngoại
Một trong những nội dung được quan tâm trong quá trình xây dựng Luật là cơ chế "nới lỏng" điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài. Tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cơ quan thẩm tra và đại biểu Quốc hội, dự thảo được chỉnh lý theo nguyên tắc cơ quan nào ban hành điều kiện thì cơ quan đó quyết định việc nới lỏng.
Theo đó, Chính phủ được xem xét, quyết định nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường trong các ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài quy định tại điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, trên cơ sở bảo đảm quốc phòng, an ninh và áp dụng thống nhất, công khai, minh bạch.
Với điều kiện đã được quy định trong văn bản quy phạm pháp luật của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ phải trình các cơ quan này sửa đổi, bổ sung theo trình tự, thủ tục rút gọn.
Giải trình trước khi Quốc hội biểu quyết, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết việc nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường có thể xuất phát từ yêu cầu thu hút một dự án hoặc lĩnh vực cụ thể tại một thời điểm nhất định, trong bối cảnh cạnh tranh thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao giữa các quốc gia.
Nếu phải thực hiện theo trình tự thông thường, thời gian xử lý có thể kéo dài, làm mất cơ hội thu hút đầu tư. Cơ chế mới nhằm đáp ứng yêu cầu phản ứng nhanh, linh hoạt theo Nghị quyết số 10-NQ/TW.
Chính phủ được quyết định gói chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt
Một nội dung khác là cơ chế ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt. Luật quy định Chính phủ được quyết định gói chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư vượt trội thuộc thẩm quyền, gắn với kết quả thực hiện tiêu chí, điều kiện và cam kết của nhà đầu tư, trong trường hợp cần khuyến khích các dự án đặc biệt quan trọng, có tác động lớn đến phát triển kinh tế - xã hội.
Nếu gói chính sách có nội dung khác với quy định thuộc thẩm quyền của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ phải báo cáo các cơ quan này sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành văn bản theo trình tự, thủ tục rút gọn.
![]() |
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Báo cáo tiếp thu giải trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư chiều 20/11 |
Đáng chú ý, ưu đãi đầu tư đặc biệt không chỉ dựa trên quy mô vốn mà còn gắn với những cam kết về chuyển giao công nghệ, nghiên cứu và phát triển, đào tạo nhân lực Việt Nam, hỗ trợ doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nâng cao giá trị gia tăng trong nước.
Nhà đầu tư phải báo cáo định kỳ việc thực hiện cam kết; trường hợp không đáp ứng tiêu chí, điều kiện hoặc không thực hiện đầy đủ cam kết, cơ quan có thẩm quyền có thể thu hồi ưu đãi, hỗ trợ.
Các dự án thuộc diện xem xét ưu đãi, hỗ trợ đặc biệt gồm dự án trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm nghiên cứu và phát triển; hạ tầng trung tâm dữ liệu lớn, điện toán đám mây, mạng di động từ 5G trở lên; dự án trong lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ chiến lược, sản xuất sản phẩm công nghệ cao; dự án sản xuất sản phẩm công nghệ số trọng điểm, nghiên cứu, thiết kế, sản xuất, đóng gói, kiểm thử chip bán dẫn; trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo; trung tâm dịch vụ logistics quốc tế, kho dự trữ năng lượng và dự trữ hàng hóa cho khu vực, quốc tế.
Luật cũng bổ sung các hình thức hỗ trợ như phát triển chuỗi cung ứng, sản xuất sản phẩm công nghệ cao, đầu tư tạo tài sản cố định và hợp tác giữa doanh nghiệp với cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp, tổ chức khoa học và công nghệ.
Đáng chú ý, chi phí đầu tư tạo tài sản cố định bằng máy móc, thiết bị, dây chuyền, công nghệ của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài sử dụng lợi nhuận chưa chuyển về nước để đầu tư dự án mới hoặc mở rộng tại Việt Nam cũng thuộc nhóm chi phí có thể được hỗ trợ.
Đối với dự án xanh, Luật bổ sung cơ chế khấu hao nhanh tối đa không quá hai lần đối với một số tài sản cố định là máy móc, thiết bị, dây chuyền, công nghệ, thiết bị phần cứng và phần mềm phục vụ dự án thuộc danh mục phân loại xanh. Doanh nghiệp phải đáp ứng yêu cầu về quy mô vốn đầu tư và thời hạn giải ngân theo quy định của Chính phủ.
Cơ chế này cũng được áp dụng với một số tài sản cố định của doanh nghiệp đầu tư, kinh doanh hạ tầng khu công nghiệp sinh thái và doanh nghiệp sinh thái.
Đơn giản hóa thủ tục, hoàn thiện hạ tầng dữ liệu đầu tư
Bên cạnh các chính sách ưu đãi, Luật sửa đổi một số quy định về thủ tục đầu tư đặc biệt theo hướng xác định rõ hơn phạm vi dự án được áp dụng.
Theo đó, cơ chế này được mở rộng cho dự án thuộc các ngành, lĩnh vực ưu đãi đầu tư đặc biệt quy định tại khoản 2 Điều 17, thực hiện ngoài các khu chức năng được liệt kê trong Luật và thuộc diện dự án đầu tư xây dựng cấp bách hoặc khẩn cấp theo chỉ đạo của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
![]() |
Quốc hội thông qua Luật Đầu tư chiều 20/11 |
Việc chỉnh lý nhằm tránh cách hiểu rằng thủ tục đầu tư đặc biệt có thể làm mở rộng các trường hợp Nhà nước giao đất, cho thuê đất không qua đấu giá quyền sử dụng đất, không qua đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư. Đây cũng là nội dung được Chính phủ tiếp thu sau ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, nhằm bảo đảm thống nhất với pháp luật về đất đai.
Để tạo thuận lợi hơn cho hoạt động đầu tư, Luật bổ sung quy định về Cổng một cửa đầu tư quốc gia, bao gồm hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư, cơ sở dữ liệu quốc gia về đầu tư, các cơ sở dữ liệu liên quan và hạ tầng kỹ thuật.
Bộ Tài chính chủ trì xây dựng, quản lý, vận hành Cổng; các bộ, ngành, địa phương và nhà đầu tư có trách nhiệm cập nhật, cung cấp dữ liệu đầy đủ, chính xác, kịp thời. Thông tin dự án đầu tư được lưu trữ tại Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư có giá trị pháp lý là thông tin gốc về dự án.
Ở chiều ngược lại, Luật bổ sung quy định cấm kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, túi ngậm nicotine, shisha và các sản phẩm, thiết bị, nguyên liệu liên quan theo quy định của pháp luật về phòng, chống tác hại của thuốc lá. Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện cũng được bổ sung dịch vụ định danh điện tử và dịch vụ tư vấn môi trường.
Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 31/3/2027, nhưng một số nội dung có hiệu lực sớm hoặc muộn hơn để bảo đảm đồng bộ với các luật liên quan.
Rút đề xuất nới sở hữu 100% vốn ngoại
Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư phiên bản đầu tiên (tháng 8/2026) từng đề xuất cho phép Chính phủ xem xét để nhà đầu tư nước ngoài sở hữu tối đa 100% vốn điều lệ tại tổ chức kinh tế hoạt động trong một số ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường, nhằm thu hút dự án đầu tư chiến lược hoặc dự án có tác động lớn đến phát triển kinh tế - xã hội.
Thông tin này sau đó được Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết tại cuộc họp báo Chính phủ chiều 3/9/2026.
Tuy nhiên, đến dự thảo lần thứ hai công bố tháng 9/2026, đề xuất này đã được rút bỏ, cùng với các khái niệm về dự án đầu tư chiến lược và dự án khác. Thay vào đó, dự thảo chuyển sang cơ chế nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài, theo hướng cơ quan nào ban hành điều kiện thì cơ quan đó quyết định việc nới lỏng.
Nguyên tắc này được giữ trong Luật vừa được Quốc hội thông qua chiều 20/11/2026. Như vậy, quy định cuối cùng không còn nêu một cơ chế riêng cho phép nâng tỷ lệ sở hữu nước ngoài lên 100% như đề xuất ban đầu, mà đặt việc nới điều kiện trong khuôn khổ thẩm quyền ban hành quy định tương ứng.

