Đại biểu Lê Hoàng Anh phát biểu - Ảnh:QH.
Tiếp tục Kỳ họp thứ hai, sáng 10/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa (Dự thảo).
Đại biểu Lê Hoàng Anh (Gia Lai) đặt vấn đề “Văn hóa đã trở thành ngành công nghiệp ở Việt Nam chưa?” và dẫn số liệu cho biết năm 2025, game Việt đạt 4,9 tỷ lượt tải, đứng thứ hai thế giới; phòng vé thu gần 5.600 tỷ đồng, phim Việt dẫn đầu; nhạc Việt lấp đầy sân vận động.
Tuy nhiên, bất cập được đại biểu chỉ ra khi 95% lượt tải game ở nước ngoài; tín dụng dựa trên tài sản trí tuệ gần như đóng băng; vi phạm bản quyền trực tuyến đã thành rủi ro thương mại với đối tác.
“Nói cách khác, chúng ta có người sáng tạo, có khán giả, nhưng thiếu cái lõi biến sáng tạo thành tài sản: bản quyền, tài chính cho sản phẩm trí tuệ và kênh phân phối”, đại biểu Lê Hoàng Anh nhìn nhận.
Đề cập vấn đề nguồn lực, vị đại biểu Gia Lai cho rằng Việt Nam có những lợi thế ít nước có, đó là đội ngũ làm game đã chinh phục hàng tỷ người dùng; một thị trường trẻ hơn 100 triệu dân - nơi phim Việt đã thắng ngay trên sân nhà; một kho di sản đầy bản sắc của 54 dân tộc anh em; và hàng triệu kiều bào là thị trường đầu tiên ở nước ngoài.
Theo đại biểu, “việc của Luật là nối những lợi thế ấy thành một chuỗi: công nghệ Việt kể chuyện Việt, làm ra hàng Việt, cùng người Việt bước ra thế giới”.
Đại biểu Hoàng Anh đề nghị bổ sung cơ chế lĩnh vực trọng điểm theo giai đoạn: Luật quy định tiêu chí; Chính phủ chọn tối đa 3 đến 4 lĩnh vực cho mỗi 5 năm; có đánh giá, không đạt thì đưa ra.
Trước mắt, theo góp ý của đại biểu thì cần tập trung ba lĩnh vực “là đầu tàu kéo cả đoàn tàu”, đó là trò chơi điện tử và nội dung số; điện ảnh, phim truyền hình; âm nhạc, biểu diễn và công nghiệp sự kiện.
Ngoài ra, ông Hoàng Anh còn đề nghị bổ sung cơ chế đặc thù bổ trợ Luật Sở hữu trí tuệ: chặn nhanh cả tên miền mới của trang tái phạm, cắt dòng tiền quảng cáo và thanh toán của trang vi phạm; chuyển trọng tâm nguồn lực từ hạ tầng cụm, khu sang tài chính cho sản phẩm trí tuệ của người Việt, hỗ trợ theo chi tiêu thực tế, trả sau khi có kết quả.
Việc dồn lực đầu tư, đại biểu Hoàng Anh góp ý, phải đúng cách theo hướng ưu đãi đúng địa chỉ và đo được. Kết luận số 18 của Trung ương yêu cầu chính sách thuế “bảo đảm tính trung lập”, hạn chế lồng ghép chính sách xã hội. Nhưng theo đại biểu Lê Hoàng Anh, dự thảo luật vẫn đưa “sản phẩm có giá trị, bản sắc văn hóa Việt Nam” lên tầng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp cao nhất, ngang chip bán dẫn, trong khi việc đánh giá, công nhận lại giao UBND cấp tỉnh. Như vậy, mỗi tỉnh sẽ quyết định doanh nghiệp nào được hưởng thuế suất thấp nhất.
Với cụm, khu, ưu đãi vẫn chồng nhiều tầng: đặc biệt ưu đãi đầu tư theo điểm b khoản 2 Điều 29; thuế thu nhập doanh nghiệp tầng cao nhất theo điểm b khoản 1 Điều 35; miễn, giảm tiền thuê đất và được Nhà nước hỗ trợ hạ tầng theo khoản 2, khoản 5 Điều 30; trong khi khoản 2 Điều 15 chưa có tỷ lệ diện tích sáng tạo tối thiểu. “Không có hàng rào, rất dễ sinh ra những dự án bất động sản khoác áo văn hóa”, đại biểu Lê Hoàng Anh lưu ý.
Vị đại biểu Gia Lai đề nghị quy định ưu đãi thuế chỉ dành cho sản phẩm trọng điểm có tiêu chí luật định, việc đánh giá, công nhận thống nhất ở cấp Trung ương; cụm, khu hưởng ưu đãi do Chính phủ quyết định, tập trung ở vài đô thị đã có hệ sinh thái, có tỷ lệ diện tích sáng tạo tối thiểu và cơ chế thu hồi ưu đãi.
 |
Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn tham gia thảo luận |
Chính sách phải tạo động lực tăng trưởng có trọng tâm, hiệu quả và phù hợp cam kết quốc tế là quan điểm của đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Hải Phòng).
Ông Sơn nói, Nghị quyết 80 yêu cầu phát triển “có trọng tâm, trọng điểm” các ngành có lợi thế cạnh tranh. Trong khi đó, dự thảo liệt kê 10 nhóm ngành ngang nhau, và khoản 1 Điều 35 mở ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp cho sản phẩm có bản sắc thuộc bất kỳ ngành nào.
Đồng tình với cơ quan thẩm tra là tránh “quá mở rộng phạm vi” phát triển công nghiệp văn hóa, ông Sơn nhấn mạnh Nghị quyết 80 chỉ rõ ưu đãi vượt trội về đất đai, miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực văn hóa; dự thảo chưa có ưu đãi thuế riêng cho đối tượng này. Đề nghị giao Chính phủ xác định ngành ưu tiên theo từng giai đoạn, trên cơ sở danh mục trọng tâm của Nghị quyết 80; bổ sung ưu đãi thuế cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, ông Sơn phát biểu.
Đồng thời, theo đại biểu, các khoản hỗ trợ từ ngân sách, trong đó có hỗ trợ chi phí sản xuất tại Điều 32, phải gắn với kết quả đầu ra như giá trị gia tăng, việc làm; cơ sở xác định mức trần 30% cũng cần được làm rõ như cơ quan thẩm tra đã đề nghị. Cần lượng hóa đầy đủ, tách rõ ngân sách trung ương, địa phương; hỗ trợ hạ tầng kết nối chỉ khi có cam kết của nhà đầu tư thứ cấp, tránh ưu đãi dàn trải, ông Sơn đề nghị.
