Gần 1.000 vụ lừa đảo qua không gian mạng nửa đầu năm
Phát biểu tại diễn đàn An ninh Tài chính số Việt Nam 2026 diễn ra ngày 6/11 do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia chủ trì về định hướng và chuyên môn, phối hợp với Tổ hợp Truyền thông Việt Nam Đầu tư tổ chức, Đại tá Nguyễn Bá Sơn, Phó Cục trưởng A05, Bộ Công an cho biết, thống kê của lực lượng chức năng, năm 2025 ghi nhận hơn 500.000 hoạt động tấn công mạng vào các hệ thống thông tin, đặc biệt là hệ thống thông tin trọng yếu quốc gia.
Trong đó, các hệ thống tài chính - ngân hàng luôn nằm trong nhóm mục tiêu được các nhóm tin tặc quốc tế ưu tiên. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, gần 1.000 vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua không gian mạng được ghi nhận, với tổng số tiền thiệt hại lên đến hàng nghìn tỷ đồng.
Theo Đại tá Nguyễn Bá Sơn, trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia, tài chính, ngân hàng giữ vai trò đặc biệt quan trọng, vừa cung cấp nguồn lực cho nền kinh tế, vừa trực tiếp thúc đẩy sự phát triển của các phương thức giao dịch, thanh toán và dịch vụ số. Vì vậy, an ninh, an toàn của hệ thống tài chính, ngân hàng không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động của từng tổ chức mà còn liên quan trực tiếp đến ổn định kinh tế, trật tự, an toàn xã hội và niềm tin của người dân, doanh nghiệp.
Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của các công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây (Cloud Computing) và chuỗi khối (Blockchain) đang mở ra nhiều cơ hội nâng cao chất lượng dịch vụ tài chính, tối ưu hóa hoạt động và mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ của người dân.
Đi cùng với những lợi ích đó là các nguy cơ, thách thức ngày càng phức tạp về an ninh mạng, đặc biệt khi các nhóm tội phạm công nghệ cao liên tục thay đổi phương thức, thủ đoạn hoạt động. Bên cạnh đó, tấn công bằng mã độc tống tiền (ransomware), với thủ đoạn mã hóa dữ liệu để yêu cầu tiền chuộc, tiếp tục là nguy cơ phổ biến đối với hệ thống tài chính, ngân hàng. Các hành vi tung tin sai sự thật nhằm gây rối loạn hoạt động tài chính, ngân hàng hoặc tạo bất ổn cục bộ tại một khu vực cũng là những phương thức cần đặc biệt lưu ý.
Hơn 668.000 tài khoản có dấu hiệu vi phạm pháp luật
Không chỉ đối mặt với các cuộc tấn công có tổ chức, lĩnh vực này còn tiềm ẩn những rủi ro từ các hành vi phạm tội nhỏ lẻ, lợi dụng kẽ hở trong quá trình cung cấp và sử dụng dịch vụ thanh toán.
Về kết quả phối hợp giữa Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước (NHNN), Đại tá Nguyễn Bá Sơn cho biết, hệ thống giám sát của NHNN hiện đã kết nối với gần 100 tổ chức tài chính đang hoạt động tại Việt Nam. Thông qua hệ thống này, hơn 668.000 tài khoản có dấu hiệu vi phạm pháp luật đã được ghi nhận, bao gồm tài khoản ngân hàng, ví điện tử và tài khoản tại các đơn vị trung gian thanh toán.
 |
Đại tá Nguyễn Bá Sơn, Phó Cục trưởng A05, Bộ Công an. |
Ngành ngân hàng cũng đã phát đi hàng triệu cảnh báo, đồng thời thu hồi và tạm dừng các dòng tiền liên quan đến hoạt động tội phạm mạng với giá trị hàng nghìn tỷ đồng.
Bên cạnh công tác giám sát, Bộ Công an đang phối hợp với các Ủy ban của Quốc hội thẩm tra dự thảo Luật Bảo vệ an ninh dữ liệu để trình Quốc hội xem xét thông qua trong kỳ họp này. Theo ông Sơn, đây là dự luật có phạm vi tác động rộng trong bối cảnh dữ liệu ngày càng giữ vai trò trung tâm trong hoạt động của các cơ quan, tổ chức.
Đại tá Nguyễn Bá Sơn dẫn chứng một vụ việc được phát hiện trong năm 2025, khi đối tượng trà trộn vào đội ngũ nhân viên tại các nhà hàng sang trọng. Lợi dụng việc khách hàng đưa thẻ ngân hàng cho nhân viên thanh toán, đối tượng bí mật bóc tách chip trên thẻ vật lý, gắn sang phôi thẻ khác rồi sử dụng để mua sắm tại các điểm chấp nhận thanh toán.
Với thủ đoạn này, đối tượng đã mua nhiều điện thoại iPhone đời mới, chiếm đoạt số tiền hơn 200 triệu đồng. Sau khi phát hiện vụ việc, lực lượng chức năng đã trao đổi thông tin với Ngân hàng Nhà nước để thông báo đến các ngân hàng thương mại, qua đó rà soát, điều chỉnh hoạt động cung cấp dịch vụ thẻ vật lý gắn chip cho người dùng.
Trước những nguy cơ trên, ông Sơn khẳng định, bảo đảm an ninh tài chính số cần được tiếp cận như một nhiệm vụ chiến lược, gắn với bảo vệ an ninh quốc gia và duy trì sự vận hành an toàn, liên tục của nền kinh tế.
Về phía Bộ Công an, lực lượng chức năng tiếp tục tham mưu hoàn thiện thể chế, chính sách và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về an ninh mạng. Hiện Bộ Công an đang phối hợp với các cơ quan, ủy ban của Quốc hội trong quá trình trình Quốc hội xem xét, thông qua Dự thảo Luật Bảo vệ an ninh dữ liệu tại kỳ họp này.
Cần đảm bảo an ninh ngay từ khâu thiết kế, hoàn thiện cơ chế phối hợp
Đại tá Nguyễn Bá Sơn đánh giá đây là dự luật có ý nghĩa quan trọng, có phạm vi tác động rộng trong bối cảnh dữ liệu ngày càng trở thành trung tâm của hoạt động tại các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp.
“Cùng với việc hoàn thiện thể chế, Bộ Công an tiếp tục tăng cường năng lực bảo vệ các hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia và hạ tầng tài chính số; phối hợp với NHNN, các bộ, ngành, tổ chức tài chính và doanh nghiệp nhằm bảo đảm an toàn hệ thống thông tin, dữ liệu, góp phần hình thành môi trường số an toàn, ổn định”, ông Sơn nhấn mạnh.
Tuy nhiên, ông Sơn cho rằng, bảo đảm an ninh mạng không thể chỉ là giải pháp xử lý khi sự cố xảy ra mà phải được xác định là một phần cấu thành ngay từ đầu trong quá trình đầu tư, xây dựng và vận hành hệ thống công nghệ. Theo đó, cần chuyển mạnh từ tư duy bảo vệ sau khi triển khai sang bảo đảm an ninh ngay từ khâu thiết kế (Security by Design). Đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm hạn chế lỗ hổng, giảm thiểu rủi ro và nâng cao khả năng chống chịu của các hệ thống tài chính số.
Một yêu cầu khác là tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp, tăng cường chia sẻ thông tin giữa cơ quan quản lý nhà nước và lực lượng thực thi pháp luật. Vừa qua, Bộ Công an đã ký Quy chế phối hợp với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, trong đó phòng, chống lừa đảo trực tuyến và bảo đảm an toàn tài chính, ngân hàng được xác định là những nhiệm vụ trọng tâm.
Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh nghiên cứu, làm chủ và ứng dụng các công nghệ chiến lược, đặc biệt là AI phục vụ phòng thủ mạng, giải pháp mật mã hậu lượng tử (Post-Quantum Cryptography) và các sản phẩm an ninh mạng do doanh nghiệp Việt Nam nghiên cứu, phát triển. Qua đó, từng bước nâng cao năng lực tự chủ công nghệ, góp phần phát triển công nghiệp an ninh mạng và bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng.
Đại tá Nguyễn Bá Sơn cũng nhấn mạnh vai trò của việc nâng cao nhận thức, kỹ năng số và ý thức bảo vệ dữ liệu cá nhân cho người dân, doanh nghiệp. Mỗi tổ chức, cá nhân cần trở thành một chủ thể tích cực trong bảo vệ an ninh mạng, thay vì chỉ trông chờ vào lực lượng chuyên trách.
Đặc biệt, ông lưu ý, theo quy định của Luật An ninh mạng, các cơ quan trong hệ thống chính trị khi đầu tư cho hệ thống công nghệ thông tin phải dành 15% kinh phí cho hoạt động bảo đảm an ninh mạng, bao gồm nguồn nhân lực, hạ tầng, ứng dụng và công nghệ phục vụ công tác bảo đảm an ninh mạng.
