Bà Nguyễn Thị Mai Hạnh, Trưởng ban Hệ thống tài khoản quốc gia (Cục Thống kê, Bộ Tài chính)
Đánh giá tổng quát, thưa bà, việc sắp xếp đơn vị hành chính tác động thế nào đến tốc độ tăng trưởng GDP 8,02% năm 2025?
Tăng trưởng GRDP năm 2025 của 34 tỉnh, thành phố đã phản ánh xu hướng phục hồi tích cực, đồng thời đặt ra yêu cầu rõ ràng về tái cơ cấu, nâng cao chất lượng tăng trưởng và tạo thêm động lực mới để các tỉnh, thành phố sau sáp nhập không chỉ tăng nhanh hơn, mà còn phát triển cân bằng và bền vững hơn.
Đáng chú ý, việc sắp xếp các đơn vị hành chính, bỏ cấp quận, huyện, về dài hạn, có thể cải thiện môi trường thể chế, môi trường kinh doanh theo hướng hoàn thiện hơn, thông thoáng hơn và giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp. Việc rút ngắn quy trình hành chính, giảm tầng nấc trung gian, làm rõ trách nhiệm và tăng tính minh bạch trong giải quyết thủ tục bước đầu giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và chi phí giao dịch trong quá trình đầu tư, kinh doanh.
Bên cạnh đó, việc trao quyền nhiều hơn cho cấp xã, phường góp phần tăng tính chủ động trong quản lý kinh tế - xã hội. Điều này đã thể hiện qua việc số lượng doanh nghiệp gia nhập thị trường, cả thành lập mới lẫn quay trở lại hoạt động; đầu tư công ở địa phương năm vừa qua đạt con số kỷ lục.
Tuy nhiên, do thời gian sáp nhập mới khoảng 10 tháng, khối lượng công việc phải xử lý, giải quyết vô cùng khổng lồ, nhân sự được thuyên chuyển, sắp xếp, bố trí lại và một bộ phận công chức, viên chức nghỉ theo chế độ, nên một số địa phương còn lúng túng trong phân công nhiệm vụ và điều phối nguồn lực.
Năng lực cán bộ, công chức, viên chức chưa đồng đều khi thực hiện nhiều công việc hơn, phức tạp hơn sau sáp nhập, nên cần thêm thời gian để ổn định quá trình chuyển giao giữa các cấp. Việc sắp xếp lại đơn vị hành chính và cải cách thể chế là bước đi đúng hướng, song để phát huy hiệu quả, cần tiếp tục theo dõi và đánh giá trong trung và dài hạn.
Sau sáp nhập, dù còn khó khăn, vướng mắc, nhưng theo số liệu của Cục Thống kê, chỉ có 5/34 địa phương tăng trưởng được coi là thấp. Số liệu này nói lên điều gì?
Tăng trưởng GRDP của 34 địa phương có xu hướng phục hồi, nhưng chưa đồng đều. Một số địa phương có tốc độ tăng trưởng khá và cao, tiếp tục giữ vai trò động lực, đóng góp lớn vào tăng trưởng chung của cả nước, nhưng vẫn còn những tỉnh tăng trưởng thấp do chịu tác động của nhiều yếu tố như điều kiện thị trường, cơ cấu kinh tế và cũng có cả nguyên nhân sau sáp nhập, địa phương mới lớn hơn về diện tích, quy mô dân số, cơ sở sản xuất - kinh doanh, vốn đầu tư..., nên chưa theo kịp với mô hình mới.
Có thể chia thành 3 nhóm tăng trưởng. Trong đó, 6 tỉnh tăng trưởng GRDP đột phá trên 10% - điều mà trước đây hầu như không thực hiện được, đặc biệt là Quảng Ninh và Hải Phòng tăng 11,9% và 11,8% do đã tận dụng tốt các dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), đồng thời bứt phá mạnh mẽ về công nghiệp và dịch vụ.
Nhóm có GRDP tăng trưởng 7,1-9,6% được xếp vào diện ổn định. Nhóm này có tới 23 tỉnh, thành phố, tức chiếm 67,6% tổng số địa phương trên cả nước. Điều này phản ánh xu thế phát triển chung của nền kinh tế và các chính sách vĩ mô đang tác động lan tỏa tương đối đồng đều đến các địa phương.
Chỉ có 5/34 tỉnh có GRDP tăng trưởng thấp. Gọi là tăng trưởng thấp khi so với tốc độ tăng trưởng chung của cả nền kinh tế là 8,02%, còn trên thực tế, các địa phương này trong năm 2025 vẫn đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế còn cao hơn so với nhiều năm trở lại đây. Tốc độ tăng trưởng GRDP của 5 địa phương này phản ánh khó khăn trước mắt, trong đó một phần là do sáp nhập, thiên tai, bão lũ, nhưng không địa phương nào rơi vào tình trạng trì trệ.
Xu hướng tăng trưởng năm 2025 cho thấy, kinh tế địa phương đang từng bước thích ứng với bối cảnh mới “hậu sáp nhập”, tạo nền tảng tăng trưởng cho giai đoạn tiếp theo.
Bà có nghĩ rằng, các địa phương sau sáp nhập đã tận dụng lợi thế để phát triển kinh tế?
Công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục là động lực tăng trưởng quan trọng nhất của nhiều địa phương. Những ngành có tăng trưởng cao và đóng góp lớn vào mức tăng GRDP như chế biến thực phẩm; sản xuất trang phục; giày da và các sản phẩm có liên quan; than cốc, sản phẩm dầu mỏ tinh chế; sản xuất sản phẩm từ cao su và plastic; kim loại; điện tử, máy vi tính và sản phẩm quang học...
Thị trường bất động sản phục hồi, ngành xây dựng tiếp tục là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của GRDP tại nhiều địa phương. Tăng trưởng của ngành xây dựng chủ yếu gắn với đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công, triển khai các dự án hạ tầng giao thông, đô thị và xây dựng cơ bản. Hoạt động xây dựng được cải thiện đã tạo hiệu ứng lan tỏa sang các ngành sản xuất vật liệu xây dựng và các dịch vụ liên quan, qua đó góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương.
Bên cạnh đó, khu vực dịch vụ cũng đã có dấu hiệu phục hồi tích cực, đặc biệt là tại các trung tâm du lịch và đô thị lớn như TP.HCM, Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Ninh Bình, Đà Nẵng, An Giang…, nhờ chính sách kích cầu tiêu dùng nội địa và sự gia tăng đột biến của lượng khách quốc tế và khách nội địa.
Sau sáp nhập, chuyển dịch cơ cấu theo hướng bền vững hơn tại nhiều địa phương là điểm sáng đáng ghi nhận trong năm 2025. Bên cạnh các cực tăng trưởng truyền thống, nhiều địa phương có quy mô kinh tế nhỏ đã tận dụng tốt lợi thế về hạ tầng giao thông kết nối và đầu tư công để vươn lên thuộc nhóm có tốc độ tăng trưởng khá, như Quảng Ngãi, Lào Cai, Hà Tĩnh, Huế, Lạng Sơn.
Tốc độ tăng trưởng 2 con số trong năm nay và những năm tiếp theo phụ thuộc rất lớn vào các đầu tàu kinh tế. Thưa bà, các đầu tàu kinh tế đã tận dụng lợi thế sau sáp nhập như thế nào?
Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Đồng Nai và Bắc Ninh (sau sáp nhập) tiếp tục giữ vai trò trụ cột của nền kinh tế, đóng góp tới 55,4% vào tăng trưởng GDP cả nước năm 2025. Trong đó, Hà Nội tăng 8,16% - đóng góp 12,94%, TP.HCM tăng 7,53% - đóng góp 23,11%.
Cũng phải giải thích thêm rằng, GRDP của TP.HCM - trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước - chỉ tăng trưởng 7,53%, tức là thuộc nhóm “ổn định” và không đạt mức tăng trưởng chung 8,02% là do hoạt động khai thác dầu thô trên địa bàn Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) gặp khó khăn do khách quan, nếu không tính dầu thô thì tăng trưởng 8,03%.
Như vậy, Hà Nội và TP.HCM đã đóng góp trên 36% vào tăng trưởng cả nước. Động lực tăng trưởng GRDP chủ yếu của 2 đầu tàu kinh tế này đến từ khu vực dịch vụ, đặc biệt là các ngành có giá trị gia tăng cao như thương mại, tài chính - ngân hàng, vận tải, logistics, du lịch, công nghệ thông tin và các dịch vụ hỗ trợ sản xuất, kinh doanh. Công nghiệp chế biến, chế tạo theo hướng công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tiếp tục đóng vai trò quan trọng, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng.
Hải Phòng là một trong số ít địa phương đạt tốc độ tăng trưởng GRDP 2 con số trong nhiều năm trở lại đây, sau khi sáp nhập với Hải Dương vẫn duy trì được tốc độ tăng trưởng kinh tế cao với mức tăng 11,81%, đóng góp 8,58% vào tăng trưởng chung của cả nước.
Động lực chính dẫn dắt tăng trưởng kinh tế của Hải Phòng là khu vực công nghiệp và xây dựng, đặc biệt là ngành công nghiệp chế biến, chế tạo phục hồi mạnh mẽ. Bên cạnh đó, Thành phố cảng tiếp tục phát huy lợi thế để phát triển ngành vận tải và kho bãi, củng cố vai trò như một trung tâm logistics và cảng biển lớn hàng đầu cả nước.
Còn 2 địa phương được mệnh danh là khu công nghiệp của cả nước thì sao, thưa bà?
Đồng Nai sau sáp nhập với Bình Phước ghi nhận tốc độ tăng GRDP đạt 9,63%, đóng góp 5,49% vào tăng trưởng chung của cả nước, tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những địa phương công nghiệp trọng điểm của vùng Đông Nam bộ. Khu vực công nghiệp và xây dựng tiếp tục giữ vai trò chủ lực, tăng 11,52%, đóng góp khoảng 67,15% vào mức tăng trưởng của tỉnh.
Nhiều ngành công nghiệp trọng điểm đều tăng trên 10% như sản xuất da và các sản phẩm có liên quan; sản xuất sản phẩm từ kim loại đúc sẵn; sản xuất thiết bị điện. Lĩnh vực xây dựng tăng mạnh, gắn với việc đẩy nhanh tiến độ thi công Cảng hàng không quốc tế Long Thành và triển khai nhiều công trình đường giao thông, cấp thoát nước mới. Khu vực dịch vụ tăng 9,39% với sự khởi sắc của các ngành lưu trú, ăn uống; vận tải, kho bãi; hoạt động kinh doanh bất động sản; vui chơi, giải trí do nhu cầu tiêu dùng tăng và các chương trình kích cầu tiêu dùng được triển khai rộng rãi.
Còn Bắc Ninh sau khi sáp nhập với Bắc Giang trở thành trung tâm công nghiệp chế biến, chế tạo quy mô lớn, có sức cạnh tranh cao trong khu vực. Trước sáp nhập, Bắc Ninh là thủ phủ công nghiệp điện tử với sự hiện diện của các tập đoàn lớn như Samsung, Canon, Amkor. Trong khi đó, Bắc Giang nổi lên với thế mạnh của công nghiệp hỗ trợ, tốc độ tăng trưởng cao và khả năng thu hút vốn FDI mạnh mẽ.
Sau khi “về một nhà”, Bắc Ninh trở thành một trung tâm sản xuất đa dạng, quy mô lớn, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế; hợp nhất mở rộng không gian phát triển, tối ưu hóa nguồn lực và tạo cực tăng trưởng mới, thúc đẩy liên kết vùng theo hướng bền vững. GRDP năm 2025 tăng 10,3%, thuộc nhóm 5 địa phương tăng trưởng cao nhất nước, chủ yếu do ngành kinh tế chủ lực là sản xuất sản phẩm điện tử, máy vi tính và sản phẩm quang học tăng trên 20%.
