Hôm Chủ nhật (14/6), Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho biết, Mỹ và Iran đã nhất trí về một khuôn khổ hòa bình sau hơn ba tháng giao tranh. Thỏa thuận - dự kiến được ký chính thức tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6 - sẽ chấm dứt các hoạt động quân sự giữa hai bên và mở đường cho 60 ngày đàm phán tiếp theo nhằm giải quyết các vấn đề còn tồn tại liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran.
Ngay sau khi Pakistan công bố thông tin về thỏa thuận hòa bình, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã xác nhận Mỹ và Iran đã đạt được một thỏa thuận cuối cùng nhằm chấm dứt cuộc xung đột kéo dài hơn ba tháng.
Ông cho biết sẽ cho phép dỡ bỏ ngay lập tức lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ. Mặc dù các điều khoản cuối cùng chưa được công bố, truyền thông Iran đưa tin vào cuối tuần qua rằng một bản dự thảo ghi nhớ dài 14 trang bao gồm việc Mỹ dỡ bỏ lệnh trừng phạt dầu mỏ và Iran cam kết mở lại eo biển Hormuz trong vòng 30 ngày.
“Thỏa thuận với Iran hiện đã hoàn tất… Tôi chính thức cho phép mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz mà không thu phí, đồng thời cho phép dỡ bỏ ngay lập tức lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ”, Tổng thống Trump cho biết.
Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran cũng cho biết, Iran đã hoàn tất bản ghi nhớ về thỏa thuận hòa bình. Cơ quan này khẳng định toàn bộ các hoạt động quân sự của Iran trên mọi mặt trận, bao gồm cả tại Lebanon, sẽ được chấm dứt ngay lập tức và lâu dài.
Trong tuyên bố chung, Anh, Pháp, Đức và Italy đánh giá thỏa thuận giữa Mỹ và Iran là một bước ngoặt quan trọng, có thể giúp giảm căng thẳng tại Trung Đông và hỗ trợ ổn định kinh tế toàn cầu.
Các nước này cũng để ngỏ khả năng nới lỏng hoặc dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt đối với Iran, với điều kiện Iran thực hiện những cam kết cụ thể và có thể xác minh liên quan đến chương trình hạt nhân, đồng thời kêu gọi thỏa thuận phải được “thực hiện nhanh chóng và toàn diện” và “việc mở cửa trở lại khẩn cấp eo biển Hormuz với quyền tự do hàng hải vô điều kiện và không hạn chế là điều cần thiết”.
Thủ tướng Anh Keir Starmer hoan nghênh thỏa thuận này là một “bước tiến vô cùng quan trọng trong việc chấm dứt xung đột”, đồng thời nhấn mạnh rằng eo biển Hormuz phải được “mở hoàn toàn và vĩnh viễn”.
Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi cho biết, nước này hoan nghênh thỏa thuận này là “một bước tiến lớn hướng tới giải quyết tình hình”.
“Chúng tôi hy vọng mạnh mẽ rằng bản ghi nhớ này sẽ được thực hiện một cách ổn định, việc lưu thông tự do và an toàn ở eo biển Hormuz sẽ thực sự được đảm bảo, và một thỏa thuận cuối cùng về vấn đề hạt nhân của Iran, cũng như các vấn đề khác sẽ được hiện thực hóa trong thời gian sớm nhất có thể”, bà Takaichi cho biết.
Tổng thư ký Liên hợp quốc António Guterres đã chúc mừng các bên tham chiến về thỏa thuận này, gọi đó là “một bước quan trọng hướng tới giải quyết xung đột một cách hòa bình”, đồng thời đánh giá cao vai trò của Pakistan, Qatar và các quốc gia Trung Đông khác trong việc hỗ trợ các cuộc đàm phán.
Bộ Ngoại giao Qatar cũng hoan nghênh thỏa thuận này trong một tuyên bố, gọi đây là “một bước quan trọng hướng tới củng cố hòa bình bền vững và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong khu vực và quốc tế”.
Thỏa thuận đạt được sau nhiều tháng đàm phán gián đoạn và các đợt giao tranh trong khu vực kể từ cuối tháng 2, làm chao đảo thị trường năng lượng toàn cầu, đã làm dấy lên lo ngại về một cuộc suy thoái toàn cầu.
Christian Noyer, Thống đốc danh dự của Ngân hàng Trung ương Pháp cho biết, một thỏa thuận hòa bình chính thức giữa Mỹ và Iran có thể giúp giảm đáng kể áp lực lạm phát, khôi phục niềm tin của người tiêu dùng và tạo thêm dư địa để các ngân hàng trung ương trên thế giới điều hành chính sách tiền tệ.
“Chúng tôi đã rất mong chờ một diễn biến như thế này xảy ra càng sớm càng tốt”, ông cho biết.
Việc phong tỏa eo biển Hormuz đã làm hạn chế nghiêm trọng về nguồn cung đối với nhiều loại hàng hóa khác nhau, bao gồm dầu, khí đốt và phân bón, khiến giá cả tăng cao và làm dấy lên lo ngại về nguy cơ lạm phát quay trở lại.
Lạm phát đã bắt đầu tăng cao ở nhiều nền kinh tế lớn, với tỷ lệ lạm phát của Mỹ đạt 4,2% trong tháng 5 – mức cao nhất trong ba năm.
Tuần qua, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đã tăng lãi suất 25 điểm cơ bản, đây là lần tăng lãi suất lần đầu tiên kể từ năm 2023 khi xung đột tiếp tục đẩy lạm phát khu vực đồng euro ra khỏi mục tiêu. Động thái này đã khiến ECB trở thành ngân hàng trung ương lớn đầu tiên trên toàn cầu tăng lãi suất cơ bản để đối phó với cú sốc năng lượng.
Kỳ vọng của thị trường đã thay đổi trong suốt thời gian cuộc xung đột đang diễn ra, với kỳ vọng cắt giảm lãi suất trên diện rộng đang mờ dần và được thay thế bằng môi trường lãi suất cao hơn trong thời gian dài hơn trên khắp các nền kinh tế.
